Mfumo wa kisheria uliendelea kuwa mchanganyiko wa sheria za Kiingereza, sheria za kiraia, na sheria za Kiislamu. Zanzibar, ambayo ilikuwa na historia yake ya sheria za Kiislamu, ilileta mchango wake kwenye mfumo wa kisheria wa Muungano. Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ilikuwa na mfumo wa kisheria wa pekee uliojumuisha pande zote mbili za Muungano.

Katiba ya kwanza ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ilipitishwa mwaka 1965 na ilifanyiwa marekebisho mwaka 1977. Hata hivyo, mabadiliko muhimu katika mfumo wa kisheria yalitokea na Katiba mpya iliyopitishwa mwaka 1977. Baada ya hapo, mabadiliko mengine kadhaa yalifanyika na mwaka 1992, kulifanyika marekebisho ya kubadilisha mfumo wa vyama vingi (multi-party system) na kuruhusu mfumo wa vyama vingi nchini Tanzania.

Mabadiliko makubwa ya kisheria na kikatiba yalijitokeza mwaka 1995, ambapo Bunge la Katiba liliteuliwa kufanya mapitio ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Mchakato huu ulifanikiwa katika kupitishwa kwa Katiba mpya mnamo mwaka 1997. Katiba hii mpya ilianzisha mabadiliko mengi, ikiwa ni pamoja na kuanzisha mfumo wa utawala wa vyama vingi na kutoa haki na uhuru zaidi kwa raia.

Hivyo, mfumo wa kisheria wa Tanganyika ulibadilika sana tangu uhuru wake mwaka 1961 hadi kufikia Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mwaka 1997, na mabadiliko haya yalijumuisha mambo mengi, ikiwa ni pamoja na mfumo wa kisiasa na haki za kibinadamu.

The post Mifumo ya kisheria iliyotumika Tanganyika Baada ya uhuru. appeared first on Katiba ya Watu.

Sheria na utawala wa Kijerumani ulileta mabadiliko kadhaa katika Tanganyika, na mifumo ya kijadi iliyokuwepo ikashughulikiwa kwa njia ambazo zilikuwa na athari kubwa kwa jamii za Kiafrika. Baadhi ya vipengele muhimu vya utawala wa Kijerumani na mifumo ya sheria ni kama ifuatavyo:

1. Mifumo ya Utawala:
   • Wajerumani walijaribu kuanzisha utawala wa kikoloni na kuleta mfumo wa utawala wa kisheria uliounganisha na utawala wa Kiingereza na Kifaransa katika makoloni mengine ya Afrika.
   • Utawala wa Kijerumani ulizingatia utawala wa moja kwa moja na kuweka nguvu kubwa mikononi mwa maafisa wa Kijerumani walioteuliwa.
2. Mabadiliko katika Mifumo ya Ardhi:
   • Wajerumani walijaribu kuanzisha mfumo wa umiliki wa ardhi wa Kizungu, ambapo ardhi iligawanywa na kugawiwa kwa makazi ya Wajerumani na mashamba ya biashara.
   • Hii ilisababisha kutofautiana kwa matumizi ya ardhi na kumaliza haki za jadi za wakazi wa eneo hilo wakati huo.
3. Elimu:
   • Wajerumani walileta mfumo wa elimu uliokuwa na lengo la kutoa elimu inayowafaa watu wa Ujerumani na kuleta maendeleo ya kiuchumi.
   • Hata hivyo, elimu kwa wenyeji ilikuwa chache na ililenga zaidi kuwafundisha stadi za kufanya kazi katika mashamba ya wakoloni.
4. Udhibiti wa Biashara:
   • Wajerumani walikuwa na lengo la kudhibiti uchumi wa eneo hilo, na hivyo walianzisha sera za biashara ambazo zilikuwa na athari kubwa kwa wakazi wa Tanganyika.
   • Kilimo cha mazao ya biashara kama vile mkonge kilipewa kipaumbele, na wakazi walilazimishwa kushiriki katika uzalishaji wa mazao hayo.
5. Upinzani na Matokeo:
   • Kipindi cha utawala wa Kijerumani kilikumbwa na upinzani, hasa kutoka kwa makabila ya Kiafrika yaliyopinga utawala wa kikoloni.
   • Ukatili na unyanyasaji wa kikoloni uliibua upinzani, na vita vya Maji Maji vilivyotokea kati ya mwaka 1905 na 1907 ni mfano wa upinzani huo.

Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, Uingereza ilichukua udhibiti wa Tanganyika chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa (League of Nations) na hatimaye ilipewa udhamini wa Tanganyika na Umoja wa Mataifa chini ya usimamizi wa Uingereza. Hii ilianzisha kipindi cha utawala wa kikoloni wa Uingereza hadi Tanganyika ilipopata uhuru wake mwaka 1961. INAENDELEA

The post Historia ya utawala wa Kijerumani katika eneo la Tanganyika inahusisha kipindi cha ukoloni wa Kijerumani ambacho kilidumu kati ya mwaka 1885 na 1916 appeared first on Katiba ya Watu.

Hadhi ya Haki za Binadamu na Haki za Raia ndani ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 imeainishwa katika Ibara ya 12 hadi 30. Hata hivyo, haki ya usawa inaweza kujumuishwa katika sehemu mbalimbali za katiba hiyo. Kwa mfano, Ibara ya 13(1) ya Katiba ya Tanzania inaeleza:”Hakuna Sheria yoyote itakayopitishwa au hatua yoyote itakayochukuliwa na mamlaka yoyote ya Serikali itakayomfanya mtu yeyote kuwa na ubaguzi dhidi ya mtu mwingine kwa sababu ya rangi, kabila, jinsia, dini, au imani yoyote.”Hii inathibitisha dhana ya usawa na kutokuvumilia ubaguzi wa aina yoyote. Hivyo, haki ya usawa ni sehemu ya misingi ya katiba na haki za binadamu nchini Tanzania. Ni muhimu kusoma katiba yenyewe ili kupata taarifa kamili na sahihi.

 

The post Hadhi ya Haki za Binadamu na Uhuru wa Raia ndani ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977, inapatikana kwenye Ibara ya 9. Ibara hii inahakikisha haki za msingi za binadamu na uhuru wa raia, ikiwa ni pamoja na haki ya usawa.#katibayawatu appeared first on Katiba ya Watu.

1. Swali la kwanza linahusu mambo ambayo Serikali ya Jamhuri ya Muungano pekee inaweza kufanya katika muundo wa Serikali Tatu. Majibu yanafafanua kwamba Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina mamlaka katika mambo ya nje, ulinzi na usalama, fedha na uchumi, elimu na afya, miundombinu na usafirishaji, sheria na haki, na mambo ya umoja. Jibu linaeleza wajibu wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano katika masuala haya.

2. Swali la pili linahusu nani anakuwa mkuu wa nchi katika muundo wa Serikali Tatu. Majibu yanaeleza kuwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ndiye mkuu wa nchi, amiri jeshi mkuu, na mkuu wa Serikali ya Muungano. Hata hivyo, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar hawana sifa hizo na hawawezi kukaimu nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano.

3. Swali la tatu linahusu misingi ya utendaji inayosimamia muundo wa Serikali Tatu. Majibu yanaeleza kuwa muundo huo unazingatia mamlaka tatu: Mamlaka ya Mambo ya Muungano, Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Zanzibar, na Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika. Kila mamlaka ina serikali yake ambayo itasimamiwa na Katiba mpya ya Jamhuri ya Muungano.

4. Swali la nne linahusu vyombo vya kikatiba vinavyopendekezwa kusimamia misingi ya utendaji katika Serikali Tatu. Majibu yanatoa ufafanuzi mdogo na hayajajibu kikamilifu swali hilo.

5. Swali la tano linahusu jukumu la Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali katika Muungano wa Serikali Tatu. Majibu hayakujibu swali hilo.

6. Swali la sita linahusu nani anayehusika na kuratibu uhusiano kati ya Serikali za Nchi Washirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano. Majibu hayajajibu swali hilo.

7. Swali la saba linahusu chombo kipi cha juu zaidi katika mfumo wa mahakama katika Muungano wa Serikali Tatu. Majibu hayajajibu swali hilo.

8. Swali la nane linahusu jukumu la Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa katika Muungano wa Serikali Tatu. Majibu hayakujibu swali hilo.

9. Swali la tisa linahusu jinsi mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba yanavyoathiri mamlaka ya Rais. Majibu yanatoa ufafanuzi juu ya mamlaka ya Rais wa Jamhuri ya Muungano, lakini hayatoi maoni juu ya athari za mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba.

Kwa ujumla, majibu yanaeleza mamlaka na majukumu ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano na Serikali za Nchi Washirika katika muundo wa Serikali Tatu. Hata hivyo, majibu hayajatoa tathmini kamili ya mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba au athari za muundo huo kwa Muungano wa Tanzania.

The post TATHIMINI KWA KILA SWALI KATIKA MJADALA WA MASWALI 10 JUU YA MUUNDO WA MUUNGANO WA SERIKALI TATU ULIOPENDEKEZWA KATIKA RASIMU YA KATIBA YA TANZANIA YA TUME YA JAJI JOSEPH WARIOBA appeared first on Katiba ya Watu.

1.   Maraisi Watatu: Wazo la kuwa na maraisi watatu kutoka nchi mbili zilizoungana limeleta fikra na mawazo tofauti. Baadhi ya maoni yanapendekeza mfumo huo kwa lengo la kuimarisha uwiano na uwajibikaji kati ya pande hizo mbili. Hata hivyo, kuna wasiwasi juu ya mwingiliano wa majukumu na uwezekano wa migongano kati ya maraisi hao.

2.   Majina ya Viongozi: Kuna mawazo yanayopendekeza matumizi ya majina tofauti kwa viongozi wa juu, kama vile “Prime Ministers,” ili kuepuka mzozo unaoweza kusababishwa na jina “Raisi.” Hii inalenga kudumisha uwazi na kuepusha kuingilia mambo ya muungano.

3.   Misingi ya Taifa: Ushauri wa kuweka misingi thabiti ya taifa katika katiba umepata umaarufu. Misingi kama vile itikadi ya kitaifa, maadili, thamani, rasilimali za taifa, umoja wa kitaifa, na lugha ya kitaifa inaweza kuwa msingi wa kuimarisha utambulisho wa kitaifa na kukuza maendeleo endelevu.

4.   Uongozi wa Vyama Tofauti: Uwezekano wa kuwa na maraisi kutoka vyama tofauti umewakilishwa katika mjadala. Hii inaweza kuwa changamoto katika kuleta mshikamano na ushirikiano, na inahitaji mifumo madhubuti ya usimamizi na utatuzi wa migogoro.

5.   Katiba na Usawa wa Wananchi: Umuhimu wa kuwa na katiba yenye msingi imara na inayozingatia matakwa ya wananchi wote umesisitizwa. Ushirikishwaji wa wananchi katika mchakato wa kuunda katiba ni muhimu ili kuhakikisha misingi na nguzo za taifa inawakilisha maoni na mahitaji ya jamii nzima.

Ni muhimu kuzingatia kuwa hii ni mijadala tu na maoni yanaweza kutofautiana kulingana na mitazamo na uzoefu wa kila mtu. Ni vyema kuendelea kujadili masuala haya kwa kuzingatia umuhimu wa kusikiliza na kuheshimu maoni ya wengine

The post TATHIMINI YA JUMLA YA MJADALA WA MASWALI 10 JUU YA MUUNDO WA MUUNGANO WA SERIKALI TATU ULIOPENDEKEZWA KATIKA RASIMU YA KATIBA YA TANZANIA YA TUME YA JAJI JOSEPH WARIOBA appeared first on Katiba ya Watu.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mwl. Julius K. Nyerere (wa pili kushoto) akiwapamoja na viongozi mbalimbali. Kushoto ni Makamu wa Kwanza wa Rais wa Jamhuri yaMuungano na Rais wa Zanzibar Mhe. Aboud Jumbe na kulia ni Waziri Mkuu wa Jamhuri yaMuungano Mhe. Edward Moringe Sokoine.

Kwa nini tusiwe na one HEAD OF STATE (RAISI) na makamu wawili wa raisi mmoja toka ZANZIBAR na mmoja toka TANGANYIKA.

Then tuwe na PRIME MINISTERS wa ZANZIBAR na TANGANYIKA ambao ndio watendaji wakuu wa nchi zao na watakao chaguliwa na wananchi wa nchi husika.

Though HEAD OF STATES pia apigiwe kura na watanzania wote.

My concern ni kwamba tusije pata kiongozi mbeleni kichwa maji kwa ukubwa wa jina (RAISI) aka violet akaingilia hata mambo ya muungano na kuzua kizaazaa.

Mwenye kujua anisaidie ufafanuzi juu ya hili tafadhali.

Kwa kuwa kila upande una Makamu wake, kuna uwiano wa uwakilishi katika ngazi ya juu ya serikali. Hii inaweza kuimarisha utambulisho na uhuru wa Zanzibar na Tanganyika, wakati huo huo kuhakikisha kuwepo kwa mfumo wa Muungano wa karibu.

Kuwa na Mawaziri Wakuu wa Zanzibar na Tanganyika kama watendaji wakuu wa nchi zao ni wazo zuri la kuwapa mamlaka ya kutekeleza majukumu ya kila siku ya serikali. Hii inaweza kusaidia kuongeza uwajibikaji na ufanisi wa serikali katika kila upande.

Kuhusu suala la kiongozi wa Muungano kuingilia mambo ya Muungano na kusababisha kizaazaa, njia yako inaweza kusaidia kupunguza hatari hiyo. Kwa kuhakikisha kuwa kiongozi wa Muungano anapigiwa kura na wananchi wote, kutakuwa na umuhimu mkubwa katika kuheshimu maslahi ya Muungano na kuepuka vitendo visivyo halali.

Hata hivyo, ni muhimu kuzingatia kuwa mabadiliko ya muundo wa serikali ni mchakato mkubwa na unaweza kuwa na changamoto zake. Inahitaji mazungumzo na maoni ya wadau wote na inaweza kuhitaji marekebisho ya Katiba au sheria za nchi.

Hoja yako @R inaweza kuwa msingi mzuri wa mjadala na utafiti zaidi juu ya marekebisho ya muundo wa serikali katika katiba mpya. Ni muhimu  wadau wengine  kudadavua kwa kuzingatia athari za muda mrefu kabla ya kufanya mabadiliko yoyote ya kisheria.

Nadhani wakiitwa Prime Ministers ikakuwa bora zaidi. Suala hapa ni majukumu  yao kubainishwa Kikatiba. Wakiwaita Marais, pamoja na changamoto nyingine zitakazojitokeza kwa kuitwa hivyo, hoja ya kupigiwa mizinga, itakuwa sio raisi kuiweka kando. Kwa maana hiyo tunawez kujikuta tuna Marais watatu wa kupigiwa Mizinga.

Hata kama tuna Rais wa Tanganyika na wa Znz, kama Sovereignity itabakia kwa Tanzania then majina yasitupe hofu maana hata yanga ina rais 

Kwa sasa vile ilivyo Tanzania ni nchi moja inayotokana na muungano wa zilizokuwa nchi mbili. 

Unaweza hata ukafanya rais wa znz awe makamu wa kwanza wa rais wa muungano kama ilivyokuwa awali

Kutumia jina kama “Prime Minister” kwa viongozi wa Zanzibar na Tanganyika inaweza kuwa njia nzuri ya kuepuka maelezo ya kidemokrasia. Hii ingeweka wazi majukumu yao kama watendaji wakuu wa nchi zao, na inaweza kupunguza mtego wa kuingilia mambo ya Muungano.

Ni muhimu kufanya marekebisho kwenye Katiba ya Jamhuri ya Muungano ili kubainisha kwa kina majukumu ya kila kiongozi na kupunguza nafasi ya mgongano na ndio maana ajenda ya katiba mpya hata Rais, Dkt. Samia kaiona na anawataka wanasiasa sasa wakutane chini ya mlezi wao Msajili wa vyama vya siasa kujadili mwelekeo bora wa mchakato mzima

Kwa kufanya hivyo, itakuwa wazi ni nani anawajibika kwa nini na kwa kiwango gani katika ngazi ya Muungano na ngazi ya Zanzibar na Tanganyika.

Mi naona pia kuna umuhimu pia kuwashirikisha wadau wote katika mchakato wa kufanya marekebisho haya. Kuhakikisha kuwa mazungumzo yanafanyika na maoni ya kila upande yanazingatiwa itasaidia kujenga maelewano na kuondoa wasiwasi ambao unaweza kujitokeza wakati wa kutekeleza mabadiliko haya.

Kwa ujumla, kubainisha majukumu kwa kina na kuchagua majina yanayofaa kwa viongozi wa kila ngazi kunaweza kuwa njia bora ya kuepuka mgongano na kuhakikisha kuwa mifumo ya serikali inafanya kazi vizuri katika muktadha wa Muungano wa Zanzibar na Tanganyika Wadau watawazua zaidi

Je ushawahi kuwaza endapo tutapa maraisi wa vyama tofauti?

Mfano raisi wa Tanzania awe CCM na Tanganyika awe CHADEMA pia Zanzibar awe ACT na wote ni marais. Je itakuaje?

Na je ikitokea imekuwa hivi HEAD OF STATES ataongoza vipi? Ukizingatia kila chama kina rasimu yake?

Muundo wa serikali unapaswa kuzingatia na kuimarisha uhuru na suvereniti ya nchi zote mbili, Zanzibar na Tanganyika, ndani ya mfumo wa Muungano.

Kuweka Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar na kuwafanya wawe na nafasi zao katika ngazi ya Muungano kama Makamu wa Rais wa Muungano inaweza kuwa njia ya kufikia lengo hilo hata hivyo wadau wengine wakaiona hiyo hatua ni ya juu mno kuwa na Rais watatu kigharama

Nawaza tu, pengine kweli inaweza kuimarisha uwakilishi wa pande zote mbili na kutoa fursa kwa kila upande kuchangia katika maamuzi ya Muungano na hapa ndipo kaa lamoto lilipo

Lengo kuu ni kuhakikisha kuwa pande zote zina nguvu na uwakilishi sawa katika Muungano, na kwamba maamuzi yanayohusu Muungano yanafanywa kwa kuzingatia maslahi ya nchi zote mbili. 

Hii inaweza kusaidia kujenga imani na kuondoa wasiwasi wa upendeleo au uvunjifu wa uhuru na suvereniti ya nchi yoyote.

Bado naona umuhimu kufanya mazungumzo ya kina na kushirikisha wadau wote ili kufikia muundo wa serikali unaofaa na unaokubalika na pande zote. Kwa njia hiyo, tunaweza kujenga mifumo ya serikali ambayo inazingatia suvereniti ya nchi zote mbili na inaendana na mahitaji na matakwa ya watu wa Tanzania.

Problem ni rais akitoka nje ya nchi na kuacha makamu wake aendeshe nchi. But stil hili linaweza kutatuliwa kwa kuwa rais akitoka nje ya nchi bado ni raisi na anaweza kukabidhi madaraka kwa makamu kwenye baadhi ya mambo na sio kila kitu.

Na makamu wa bara huwa anagombea na raisi wake, wa znz tu ndio anaingia kupitia kura za znz na sio za muungano hivya katiba impe nafasi ya pili makamu wa bara

Katika mfumo ambapo kuna Marais wa vyama tofauti, ni muhimu kuwa na mfumo mzuri wa ushirikiano na utatuzi wa migogoro. Kuna haja ya kujenga mazungumzo ya kina na maafikiano ya kisiasa ili kuhakikisha utendaji wa serikali na utekelezaji wa sera za kitaifa.

Ili kuepuka mgawanyiko na migogoro mingi, mfumo unaweza kuzingatia uwepo wa serikali ya umoja wa kitaifa, ambapo vyama vinavyoshinda uchaguzi vinashiriki katika serikali kulingana na uwiano wa uwakilishi wao. Hii inaweza kusaidia kujenga msingi wa ushirikiano na kufanya kazi pamoja kwa ajili ya maendeleo ya nchi.

Hata hivyo, ni muhimu kutambua kuwa mifumo ya kisiasa na serikali hutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine. Kwa hiyo, suala la kuwa na Marais wa vyama tofauti linahitaji kuzingatia muktadha wa kisiasa na kikatiba wa nchi husika.

Katika kesi yoyote, mchakato wa kujenga serikali na kuongoza nchi inapaswa kuzingatia maslahi ya kitaifa, ushirikiano, na utatuzi wa migogoro kwa njia ya kidemokrasia na amani haya sasa ndio yana sakwa kikatiba kuiacha Tanzania salama

Ni lazima katiba ieleze kwa uwazi itikadi ya kitaifa, kwamba kila chama kinachokuwa na viongozi kiweze kusimamia hiyo itikadi.

Katiba inatakiwa iweke wazi misingi ya nchi na kuweka wazi kwamba kila chama cha siasa lazima kiendane na misingi ya taifa.

Dira ya Taifa Dira ya taifa inatakiwa ionekane kila chama kijue dira ya taifa letu. Katiba inatakiwa ipambanue dira ya taifa letu. Yaani National Vision and Mission

Vyama vya siasa vishindane katika mbinu za kuweza kufikia lengo la kitaifa na siyo kuanzisha malengo mengine.

Hii itaondoa mgongano wa kisiasa katika uongozi. Maana vyama vya siasa vitashindana katika mbinu za kufikia malengo na siyo kuanzisha mambo mengine ambayo hayapo kwenye Dira ya Taifa.

Ni muhimu kutamuka kwa wazi kabisa mambo ya fuatayo kweye katiba:-

1. Misingi ya Taifa (Haya ni mambo ambayo hayana Compromise, kwamba kila Chama lazima kiyafuate)

2. Nguzo za Taifa (Hii ni mihmili ya Taifa inayoleta maendeleo na inatakiwa kuundiwa utaratibu wake wa kuiboresha na kuifanya iendane na wakati husika)

3. Ulinzi wa Taifa (Hili swala lazima kila chama kinachokuwa na madalaka hakitakiwi kabisa kutikisa ulizi)

Hii inaweza kusaidia kuweka malengo ya pamoja na kuondoa migongano ya kisiasa ambayo inaweza kuhatarisha maendeleo ya nchi.

Kuweka wazi misingi ya taifa ambayo kila chama cha siasa kinapaswa kufuata ni njia nzuri ya kuhakikisha kuwa vyama vyote vinaendeleza maslahi ya kitaifa na kuzingatia matakwa ya wananchi wote. Hii inaweza kusaidia kuzuia vyama vya siasa kuanzisha malengo yao binafsi au kushinikiza ajenda zao za kisiasa ambazo zinaweza kusababisha mivutano.

Kuwepo kwa dira ya taifa iliyowekwa wazi katika katiba inaweza kutoa mwongozo kwa vyama vya siasa na kuwawezesha kufanya kazi kuelekea malengo ya pamoja.

 Hii inaweza kusaidia kuweka mwelekeo wa maendeleo ya kitaifa na kuhakikisha kuwa juhudi za vyama vya siasa zinaelekezwa kufikia malengo hayo.

Kuhusu ulinzi wa taifa, ni muhimu kuwa katiba inaweka wazi jukumu la kulinda usalama na maslahi ya taifa. 

Hii inahakikisha kuwa kila chama kinachopata madaraka kinazingatia ulinzi wa nchi na kuchukua hatua zinazofaa kuhakikisha usalama wa raia na mipaka ya nchi.

Katiba inapaswa kuwa na maelezo wazi juu ya misingi, nguzo, na ulinzi wa taifa ili kuhakikisha kuwa masuala hayo muhimu yanazingatiwa na kuendelezwa na viongozi wote wa kisiasa. 

Hii inaweza kuwa msingi imara wa kuongoza uongozi wa kitaifa na kuleta maelewano na umoja katika jitihada za maendeleo ya nchi hata kije chama gani kuongoza

Tukiwa na Misingi thabiti ya Taifa (Kwa hoja ya Maraisi watatu) iliyo elezwa kwenye katiba na kwamba kila chama kinacho sajiliwa katika nchi yetu lazima kifuate misingi hiyo:-

1. National Ideology

2. National Ethics, Values and morals.

3. National Resources

4. National Unity

5. National Language

Haya mambo ndio yawe msingi wa Taifa

dedicated to building one  “NATION HOME” 

National Resources: People, Natural Resources and Financial

Resources ( Public and Private Financial Resources).

1. Production: Agriculture, Livestock, Fisheries, Forestry, Mining; Industrial Manufacturing ( Milling, Grinding, Smelting, Refining, Processing, Fabrication, Assembly and Packaging

 2. Commerce: Trade, Tourism, Financial Services ( Banking, Insurance, Brokerage ), Media, Marketing,

3.Infrastructure: Economic and Social Services; 

4.Institutions: Academia, Political Parties, Legislature, Judicial System Courts Statutory and Traditional Community systems of Justice ) Government, Business, Organized Labour, Faith Based Organizations

1. National Ideology: National Ideology inaweza kuwa mwongozo wa maadili, itikadi, na malengo ya pamoja ambayo taifa linazingatia. Ideolojia ya kitaifa inaweza kuwa msingi wa maendeleo ya nchi, na vyama vyote vinavyosajiliwa vinapaswa kuendana na misingi hiyo. Hii inaweza kusaidia kujenga utamaduni wa umoja na kukuza malengo ya pamoja ya maendeleo.

2. National Ethics, Values and Morals: Kuweka misingi ya maadili, thamani, na maadili ya kitaifa katika katiba inaweza kusaidia kukuza utamaduni wa heshima, uwajibikaji, uadilifu, na utu kwa raia wote. Kuwa na maadili yanayokubalika na kufuatwa na vyama vyote kunaweza kusaidia kujenga jamii yenye nidhamu na maendeleo endelevu.

3. National Resources: Rasilimali za taifa zinapaswa kulindwa na kutumika kwa manufaa ya wananchi wote. Kuweka misingi ya usimamizi bora wa rasilimali za taifa katika katiba inaweza kusaidia kuhakikisha uwazi, uwajibikaji, na usawa katika matumizi ya rasilimali hizo. Hii inaweza kusaidia kukuza maendeleo endelevu na kuepuka ubadhirifu na ukoloni wa kiuchumi.

4. National Unity: Kukuza umoja na mshikamano miongoni mwa wananchi ni muhimu kwa ustawi wa taifa. Kuweka misingi ya umoja wa kitaifa katika katiba inaweza kuimarisha utambulisho wa kitaifa na kudumisha amani na utulivu. Hii inaweza kujenga mazingira ya ushirikiano na maendeleo ya pamoja.

5. National Language: Kuwa na lugha ya kitaifa inaweza kusaidia kujenga utambulisho wa kitaifa na kukuza mawasiliano na uelewano kati ya raia. Lugha ya kitaifa inaweza kuwa chombo cha kuunganisha na kushirikisha watu kutoka tamaduni tofauti. Hii inaweza kuimarisha utamaduni wa taifa na kusaidia kudumisha umoja.

Kwa kuweka misingi hii katika katiba, taifa linaweza kujenga msingi imara wa maendeleo, ushirikiano, na umoja. Ni muhimu kufanya mchakato wa kujenga katiba kuwa ni wa kina, mapana, na ushirikishi ili kuhakikisha matakwa ya wananchi wote yanazingatiwa na kuweka misingi thabiti ya taifa.

1. Uzalishaji: Kuweka mkazo katika kilimo, ufugaji, uvuvi, misitu, na uchimbaji madini kunaweza kusaidia kuongeza uzalishaji wa taifa na kukuza uchumi. Kukuza sekta ya viwanda pia inaweza kuchangia katika ukuaji wa uchumi na ajira.

2. Biashara: Kukuza biashara, utalii, huduma za kifedha, media, na masoko inaweza kuwa muhimu katika kukuza uchumi na kuimarisha uhusiano wa kimataifa.

3. Miundombinu: Kuwekeza katika miundombinu ya kiuchumi na kijamii, kama vile barabara, reli, bandari, viwanja vya ndege, huduma za umeme na maji, itaongeza uwezo wa nchi katika kuvutia uwekezaji na kuboresha maisha ya wananchi.

4. Taasisi: Kukuza taasisi imara kama vyuo vikuu, vyama vya kisiasa, bunge, mfumo wa mahakama, serikali, biashara, vyama vya wafanyakazi, na mashirika ya kidini inaweza kusaidia kudumisha utawala bora na kuhakikisha usawa na haki kwa wananchi wote.

Misingi hii na nguzo za taifa zinaweza kusaidia kuunda msingi imara wa maendeleo ya kiuchumi, kijamii, na kisiasa. Ni muhimu kwamba mchakato wa kuweka misingi hii katika katiba uwe wa pamoja, ushirikishi, na kuzingatia matakwa na mahitaji ya wananchi wote.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mwl. Julius K. Nyerere (wa pili kushoto) akiwa

pamoja na viongozi mbalimbali. Kushoto ni Makamu wa Kwanza wa Rais wa Jamhuri ya

Muungano na Rais wa Zanzibar Mhe. Aboud Jumbe na kulia ni Waziri Mkuu wa Jamhuri ya

Muungano Mhe. Edward Moringe Sokoine.

Na kwa hili ni lazima katiba iweke wazi endapo jambo hili litatokea na sio kusubiri litokee kutegemea kutakuwa na majadiliano

Na napenda kufahamu maeneo ya muungano ya sasa yaliyopitishwa na yanayoendelea kujadiliwa tafadhali.

Taifa lisilozalisha ni taifa mfu. Nikahikisha kiongozi wa chama chochote cha siasa anapokuwa madarakani anasisitiza uzalishaji. Maana yake anasisitiza kufanya kazi. Kila raia wa Tanzania awe na wajibu wa kufanya kazi.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. Benjamin William Mkapa akiongea na Rais

wa Zanzibar Mhe. Dk. Salmin Amour katika sherehe za miaka 34 ya Muungano zilizofanyika

katika uwanja wa Taifa jijini Dar es Salaam mwaka 1998.

The post MASWALI 10 JUU YA MUUNDO WA MUUNGANO WA SERIKALI TATU ULIOPENDEKEZWA KATIKA RASIMU YA KATIBA YA TANZANIA YA TUME YA JAJI JOSEPH WARIOBA ILIAINISHA MAMBO YA MUUNGANO, NAOMBA KUPATA UFAFANUZI KWA WADAU HAPA.SEHEMU YA PILI appeared first on Katiba ya Watu.

2. Ni nani mkuu wa nchi katika Muungano wa Serikali Tatu?

3. Je, ni misingi gani ya utendaji inayosimamia Muungano wa Serikali Tatu?

4. Ni vyombo vipi vya kikatiba vinavyopendekezwa kusimamia misingi ya utendaji katika Serikali Tatu?

5. Je, nini jukumu la Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali katika Muungano wa Serikali Tatu?

6. Ni nani anayehusika na kuratibu uhusiano baina ya Serikali za Nchi Washirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano?

7. Ni chombo kipi cha juu zaidi katika mfumo wa mahakama katika Muungano wa Serikali Tatu?

8. Je, nini  jukumu la Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa katika Muungano wa Serikali Tatu?

9. Je, Muungano wa Serikali Tatu utajengwa kwa njia gani?

10. Je, ni misingi gani inayosimamia uhusiano kati ya Serikali za Nchi Washirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano katika Muungano wa Serikali Tatu?

Picha ya pamoja ya viongozi mbalimbali wakati wa maadhimisho ya siku ya Muungano 

Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu unaopendekezwa katika Rasimu ya Katiba ya Tanzania unajumuisha mamlaka tatu: Mamlaka ya Mambo ya Muungano, Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Zanzibar, na Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika. Kila mamlaka itakuwa na serikali yake ambayo itasimamiwa na Katiba mpya ya Jamhuri ya Muungano.

Mamlaka ya Mambo ya Muungano ni mambo saba ambayo yanaweza kufanywa na Serikali ya Jamhuri ya Muungano pekee. Mambo hayo ni pamoja na ulinzi na usalama, mambo ya nje, fedha za kigeni, utawala wa sheria, uraia, uhamiaji, na mambo mengineyo yanayohusiana na Muungano.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ndiye mkuu wa nchi, amiri jeshi mkuu, na mkuu wa Serikali ya Muungano. Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar, ingawa wanaitwa Rais, hawana sifa hizo na hawawezi kukaimu nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano.

Muundo wa Muungano umewekwa katika Sura ya Sita ya Rasimu ya Katiba. Ili kupata maana kamili ya muundo wa Muungano unaopendekezwa, Tume ni vema kusoma Sura ya Kwanza, Sura ya Nane na Sura ya Kumi na tano.

Taswira ya Muungano wa Serikali Tatu unaopendekezwa katika Rasimu ya Katiba ya Jaji Warioba imejengwa katika Ibara ya 1 inayoieleza Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kuwa ni nchi na shirikisho lenye mamlaka kamili – Sovereign Federal Republic. Kwa hali hiyo Muungano wa Serikali Tatu haubadili hadhi ya Jamhuri ya Muungano katika jumuiya ya kimataifa kuwa ni nchi moja. Kupendekezwa kuanzishwa kwa Serikali ya Tanganyika haina maana ya kuunda nchi mpya. Kinachopendekezwa ni kutenganisha mamlaka ya Mambo ya Muungano na Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika. Tanganyika na Zanzibar hazina hadhi ya Jamhuri, na kwa hiyo si “Sovereign States” kama ilivyo Jamhuri ya Muungano.

Katika Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu, Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina mamlaka na uwezo wa kufanya mambo yafuatayo:

1. Mambo ya nje: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia masuala ya kigeni, ikiwa ni pamoja na uhusiano wa kimataifa, diplomasia, na mikataba ya kimataifa.

2. Ulinzi na usalama: Serikali ya Jamhuri ya Muungano inahusika na ulinzi na usalama wa nchi, ikiwa ni pamoja na jeshi, polisi, na vyombo vingine vya usalama.

3. Fedha na uchumi: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia sera za fedha, sera za uchumi, na masuala ya kodi na mapato ya serikali kuu.

4. Elimu na afya: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina wajibu wa kusimamia sera na maendeleo katika sekta za elimu na afya kwa ngazi ya taifa.

5. Miundombinu na usafirishaji: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia maendeleo na ujenzi wa miundombinu muhimu kama barabara kuu, reli, viwanja vya ndege, na bandari.

6. Sheria na haki: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kuunda sheria kuu za nchi, kusimamia mfumo wa mahakama, na kuhakikisha utoaji wa haki kwa wananchi.

7. Mambo ya umoja: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia mambo ya umoja ambayo yanahusu maslahi ya nchi nzima, kama vile utambulisho wa kitaifa, huduma za posta na mawasiliano, na takwimu za kitaifa.

Muungano wa Serikali Tatu unaopendekezwa umezingatia mamlaka tatu zilizomo ndani ya Jamhuri ya Muungano hivi sasa:

(a) Mamlaka ya Mambo ya Muungano –Jurisdiction on Union Matters yanayosimamiwa na Serikali ya Jamhuri ya Muungano kwa mujibu wa Ibara ya 4(2), (3) na 34(1) na (3) za Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977;

(b) Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Zanzibar yanayosimamiwa na Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar kwa kupitia Katiba ya Zanzibar ya mwaka 1984 na kwa mujibu wa Ibara ya 4(2) na (3), 64(2) na (5) na Ibara ya 102 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977; na

(c) Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika ambayo kwa sasa yanasimamiwa na Jamhuri ya Muungano kwa mujibu wa Katiba ya sasa – Ibara ya 4, 34(2) na (3) na 64 (4).

Kila mamlaka sasa itakuwa na Serikali yake ambayo itasimamiwa na Katiba mpya ya Jamhuri ya Muungano.

Mgawanyo wa majukumu na madaraka katika Serikali tatu

Ibara ya 60 na Nyongeza ya Kwanza inaorodhesha mambo saba ya Muungano ambayo yanasimamiwa na Jamhuri ya Muungano. 

Haya ndiyo masuala makuu na ya msingi ya kidola (Sovereign Functions) ambayo ndiyo yalivyo katika masuala 11 ya Muungano yaliyomo katika Hati ya Muungano ya Mwaka 1964.

Katika mambo haya saba, Jamhuri ya Muungano inayo mamlaka kamili tena yasiyogawanyika. Mambo hayo 7 hayawezi kufanywa na Serikali za Nchi Washirika wa Muungano kwa sababu hazina sifa ya “Sovereign States”. Kwa mfano suala la ulinzi na usalama lipo moja kwa moja katika Jamhuri ya Muungano. Pamoja na orodha ya mambo ya Muungano yaliyoorodheshwa katika Nyongeza ya Kwanza, zipo taasisi ambazo zimetajwa katika Rasimu ya Katiba kuwa za Muungano lakini hazijaorodheshwa. Taasisi hizo na mambo hayo yamejumuishwa katika Mambo ya Muungano Yaliyokusudiwa katika aya ya 1 ya Mambo ya Muungano, yaani – Katiba na Mamlaka ya Jamhuri ya Muungano.

[21:58, 13/06/2023] Mz: Naona Adm hujanitendea haki. Vilete vifungu vyote kuhusu serikali tatu tuvione kama vilivyo kwenye mapendekezo ya Tume ya Warioba. Hili ni suala muhimu sana kama kweli tunataka kujadili kwa kina jinsi ya kosonga mbele kujadili Katiba.

1. Utambulisho wa Zanzibar: Zanzibar ina historia, tamaduni, na utambulisho wake wa kipekee. Kuifanya Zanzibar kuwa mkoa inaweza kusababisha kupoteza utambulisho huo na kusababisha hisia za upinzani kutoka kwa wakaazi wa Zanzibar ambao wamekuwa na utambulisho wao wa kisiasa na kiutamaduni

2. Muundo wa Muungano: Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu uliowekwa katika Katiba ya Tanzania mwaka 1977 unaathiriwa na mabadiliko ya msingi kama hayo. Kuondoa vyeo vya Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar kunaweza kuhitaji mabadiliko makubwa katika katiba na sheria, na hivyo kusababisha mchakato mgumu na muda mrefu wa kisheria na kisiasa.

3. Uwakilishi na Utawala: Serikali ya Muungano inalenga kuhakikisha uwakilishi na utawala sawa kwa pande zote za Muungano. Kuifanya Zanzibar kuwa mkoa kunaweza kusababisha maswala ya uwakilishi na mgawanyo wa rasilimali. Pia, Zanzibar ina mahitaji maalum ya kiutawala kutokana na tofauti za kijiografia, kiuchumi, na kijamii na kuwa mkoa inaweza kuathiri uwezo wa kujibu mahitaji hayo kwa ufanisi

4. Maoni ya Wakaazi wa Zanzibar: Mabadiliko ya kiutawala na kisiasa kama hayo yatahitaji kushauriana na wakaazi wa Zanzibar wenyewe. Maoni na matakwa ya wakaazi wa Zanzibar ni muhimu kuzingatiwa katika mchakato wowote wa kufanya mabadiliko ya muundo wa serikali.

Suala la Muungano wa Serikali Tatu ni mjadala mzito na wenye maswala mengi ya kuzingatiwa. Ili kufanya mabadiliko ya aina hiyo, inahitaji mchakato wa kisheria na kikatiba na mashauriano ya kina kwa lengo la kuhakikisha kuwa maslahi ya pande zote yanazingatiwa.

Hata hivyo, ni muhimu kutambua kuwa Serikali ya Zanzibar ina umuhimu wake na inaendeleza utambulisho na utawala wake wa ndani. Serikali hiyo ina wajibu wa kushughulikia masuala ya ndani ya Zanzibar, ikiwa ni pamoja na mambo ya kiutawala, kisheria, kiuchumi, na kijamii. Kuwa na serikali ya ndani kwa Zanzibar hukidhi mahitaji na matakwa ya wakaazi wa Zanzibar, ambao wamekuwa na utamaduni, historia, na utambulisho wao wa kipekee.

Kufanya Zanzibar kuwa mkoa sawa na mikoa mingine ya Tanganyika kunaweza kuondoa utawala na uwakilishi wa moja kwa moja wa wakaazi wa Zanzibar katika masuala yao ya ndani. Hii inaweza kuchochea hisia za kutowajibika na kutokuridhika miongoni mwa wakaazi wa Zanzibar na kusababisha changamoto katika kudumisha amani na umoja wa nchi.

Katika mjadala kuhusu muundo wa Muungano wa Serikali Tatu, ni muhimu kuzingatia maoni na matakwa ya pande zote zinazohusika na kufanya mazungumzo na mashauriano ya kina ili kuhakikisha kuwa maamuzi yanayofanywa yanazingatia maslahi ya wote na yanadumisha umoja na amani ya nchi.

Ni vyema kuzingatia kwamba mawazo na maoni mbalimbali huwepo katika suala hili na hatua yoyote ya kubadilisha muundo wa Muungano inahitaji mchakato wa kisheria, kikatiba, na demokrasia ili kuhakikisha kuwa maamuzi yanafanywa kwa njia ya uwazi na kuendeleza ustawi wa nchi na raia wake.

 Nilitaka hili lisipite kimyakimya nakaribisha maoni ya wadau..

Katika Rasimu ya Katiba yumo Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar. Ingawa wote wanaitwa Rais, lakini hawafanani kwa hadhi na majukumu. Rais mwenye mamlaka juu ya Jamhuri ya Muungano ni Rais wa Jamhuri ya Muungano. Kwa hiyo, kwa mujibu wa Rasimu ya Katiba, Rais wa Jamhuri ya Muungano ndiye peke yake Mkuu wa Nchi mwenye mamlaka kamili (Head of State), Amiri Jeshi Mkuu na Mkuu wa Serikali ya Muungano. Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar hawana sifa hizo ingawa wao ni wakuu wa mambo yote yasiyo ya Muungano katika maeneo yao ya utawala. Kwa kuhakikisha hilo, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar hawakupewa hadhi ya Makamu wa Rais kwa makusudi. Kwa msingi huo hawawezi kukaimu nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano akisafiri au akiwa hawezi kutekeleza kazi kwa muda. Hilo likitokea wanaweza kukaimu ni Makamu wa Rais, Waziri Mwandamizi, n.k.

Muundo wa Serikali Tatu umejengwa katika Misingi ya Utendaji (Principles) ifuatayo:

(a) Muungano wa Hiari (Voluntary Union);

(b) ushirikiano ( Co-operation);

(c) uratibu (Co-ordination);

(d) Mshikamano (Solidarity); na

(e) subsidiarity.

Ukisoma hapa misingi ya utendaji kwa mujibu wa Rasimu ya tume ya Jaji Warioba inajibu kuanzia swali la tatu la mdau @G na mashaka ya gharama uliyoyaona @A  ambayo kila mtanzania alijiuliza na hapa sasa ndio utashi wa majadiliano unapotamalaki @M 

Muungano wa Hiari (Voluntary Union)

Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni Muungano wa iliyokuwa Jamhuri ya Tanganyika na iliyokuwa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar. Msingi wa Muungano huu ni Makubaliano ya Muungano (Articles of Union) ya mwaka 1964 yaliyofikiwa baina ya mataifa haya mawili. Chini ya makubaliano hayo, mataifa hayo yalikubaliana kwa hiari kuachia baadhi ya mamlaka na kuyapeleka mamlaka hayo katika Serikali ya Muungano. Uhiari huu wa kukubali kuungana kwa mataifa haya mawili ni moja ya misingi ya utekelezaji wa muundo wa Muungano unaopendekezwa wa Serikali Tatu. Ibara ya 1(3) ya Rasimu ya Katiba inapendekeza pamoja na mambo mengine, Hati ya Muungano iwe ni msingi mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Ushirikiano (Co-operation)

Msingi mwingine wa utendaji katika muundo wa Serikali Tatu ni Ushirikiano. Chini ya msingi huu, Serikali ya Muungano na Serikali za Nchi Washirika zitakuwa na ushirikiano baina yao katika shughuli zote za utendaji na uendeshaji wa nchi ili mradi ushirikiano huo haukiuki Katiba. Ibara ya 65(1) inapendekeza kuwa Nchi Mshirika iweze kuomba ushirikiano kutoka Serikali ya Jamhuri ya Muungano kwa ajili ya kufanikisha uhusiano wake wa kikanda au kimataifa. Aidha, Ibara ya 66 inapendekeza masharti kuhusu ushirikiano kati ya Nchi Washirika zenyewe na baina ya Nchi hizo na Serikali ya Muungano kwa lengo la kukuza na kulinda maslahi ya Taifa na kukuza maendeleo ya wananchi.

Uratibu (Coordination)

Katika mfumo wa Serikali Tatu, uratibu wa uhusiano baina ya Serikali hizo ni moja ya misingi muhimu. Ibara ya 67 inapendekeza kuwepo kwa Waziri Mkaazi atakayeteuliwa na kila Nchi Mshirika atakayefanya kazi akiwa Makao Makuu ya Serikali ya Muungano. Moja ya majukumu ya msingi ya Waziri Mkaazi ni kuratibu uhusiano baina ya Serikali yake na Serikali nyingine ya Nchi Mshirika na kati ya Serikali yake na Serikali ya Muungano. Aidha, Ibara ya 109 inapendekeza kuanzishwa kwa Tume ya Uhusiano na Uratibu wa Serikali chini ya uenyekiti wa Makamu wa Rais. Kuwepo kwa uratibu kutaimarisha uhusiano wa kiutendaji baina ya Serikali zinazopendekezwa na hivyo kuimarisha Muungano.

Mshikamano (Solidarity)

Mshikamano (Solidarity) ni moja ya misingi muhimu ya utendaji katika mfumo wa Shirikisho. Msingi huu umezingatiwa katika Rasimu inayopendekezwa ili kuhakikisha kuwa Serikali zote tatu zinashikamana na kusaidiana katika kila hali inayoweza kujitokeza. Mathalani, Ibara ya 62(3) inapendekeza kuipa Serikali ya Muungano, kwa makubalino na masharti maalum na Serikali ya Nchi Mshirika, madaraka ya kutekeleza jambo lolote lililo chini ya mamlaka ya Serikali ya Nchi Mshirika. Aidha, Ibara ya 65 na 66 zinapendekeza kuwepo kwa ushirikiano baina ya Serikali za Nchi washirika na kati ya Serikali hizo na Serikali ya Muungano. Msingi huu ni muhimu katika kuhakikisha kuwa wananchi wa pande zote mbili za Muungano wananufaika kwa usawa na mshikamano baina ya Nchi Washirika.

Subsidiarity

Msingi wa subsidiarity unakusudia kuweka utaratibu wa mamlaka za chini kutekeleza majukumu yaliyo ndani ya uwezo wake ikiwa mamlaka hizo zina uwezo wa kutekeleza majukumu hayo kwa ukamilifu. Msingi huu wa subsidiarity unaruhusu mamlaka ya juu kutekeleza jambo ambalo kwa kawaida hutekelezwa na mamlaka ya chini iwapo mamlaka ya juu ina uwezo wa kutekeleza jambo husika kwa ufanisi au vinginevyo. Ibara ya 65 na 66 zimeweka msingi kwamba, ingawa Serikali ya Muungano itakuwa na mamlaka ya kushughulikia Mambo ya Muungano, Serikali hiyo, kwa ridhaa ya Serikali ya Nchi Mshirika, itakuwa na mamlaka ya kushughulikia masuala yasiyo ya Muungano katika Nchi Mshirika. Msingi huu utasaidia kuimarisha utendaji katika muundo wa Serikali Tatu unaopendekezwa.

Vyombo vya kikatiba vinapendekezwa kusimamia Misingi ya Utendaji

Katika kuhakikisha kuwa Muungano unaimarika, Vyombo vipya vya kikatiba vimependekezwa kusimamia Misingi ya Utendaji. Vyombo hivyo ni:

(a) Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali;

(b) Mawaziri Wakaazi;

(c) Mahakama ya Juu;

(d) Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa.

Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali

Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali inaanzishwa na Ibara ya 109 na Makamu wa Rais atakuwa ndiye Mwenyekiti wa Tume hii, na wajumbe wake watakuwa ni Rais wa Tanganyika, Rais wa Zanzibar, Mawaziri Wakaazi na Waziri mwenye dhamana ya mambo ya nje wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano. Tume hii, pamoja na mambo mengine, itakuwa na dhima ya kusimamia na kuratibu uhusiano baina ya Serikali za Nchi Washirika na baina ya Serikali hizo na Serikali ya Muungano. Tume hii ambayo inapendekezwa kuwa na Sekretarieti ya wataalam wa fani mbalimbali, itakuwa pia na jukumu la kuwezesha uratibu na ushirikiano katika kutekeleza masharti yanayopendekezwa na Rasimu ya Katiba, sera, sheria, mipango na mikakati baina ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano na Serikali za Nchi Washirika na baina ya Serikali hizo.

Mawaziri Wakaazi

Waziri Mkaazi ni nafasi ya madaraka inayopendekezwa na Ibara ya 67. Waziri Mkaazi atakuwa na wajibu wa kuratibu na kusimamia uhusiano baina ya Serikali yake na Serikali nyingine ya Nchi Mshirika na kati ya Serikali yake na Serikali ya Jamhuri ya Muungano.

 Mahakama ya Juu

Mahakama ya Juu ni chombo kingine kinachopendekezwa kuanzishwa katika Rasimu inayopendekezwa. Mahakama ya Juu, pamoja na mambo mengine, inapendekezwa kuwa na mamlaka ya kushughulikia kusikiliza na kuamua migogoro baina ya Nchi Washirika au baina ya Nchi Mshirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano. Mamlaka haya ya Mahakama ya Juu yanakusudia kusimamia misingi ya utendaji katika muundo wa Muungano unaopendekezwa

Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa.

Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa linapendekezwa kuanzishwa na Ibara ya 237 ya Rasimu inayopendekezwa. Baadhi ya Wajumbe wa Baraza hilo litaloongozwa na Rais wa Jamhuri ya Muungano ni Makamu wa Rais, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar. Baraza hili litakuwa ndicho chombo pekee kitakachowakutanisha Wakuu wa Serikali Tatu zinazopendekezwa na kitakuwa chombo cha juu cha kusimamia misingi ya utendaji katika muundo wa Serikali unaopendekezwa.

Mwalimu Nyerere akiwa na viongozi wa Serikali wakifurahia sherehe za Muungano. Kutoka

kushoto ni Salim Rashid na kulia ni Oscar Kambona.

The post MASWALI 10 JUU YA MUUNDO WA MUUNGANO WA SERIKALI TATU ULIOPENDEKEZWA KATIKA RASIMU YA KATIBA YA TANZANIA YA TUME YA JAJI JOSEPH WARIOBA ILIAINISHA MAMBO YA MUUNGANO, NAOMBA KUPATA UFAFANUZI KWA WADAU HAPA appeared first on Katiba ya Watu.

Madaraka ya Rais ni mamlaka na nguvu zilizotolewa kwa Rais wa nchi kwa mujibu wa katiba na sheria za nchi husika. Madaraka ya Rais yanajumuisha wajibu wa kusimamia serikali, kutekeleza sera za nchi, na kuongoza shughuli za kiutawala na kisiasa.

Kwa ujumla, madaraka ya Rais yanajumuisha mambo yafuatayo:
1.    Uteuzi wa viongozi: Rais anayo mamlaka ya kuteua na kusimamia viongozi wa serikali na taasisi mbalimbali. Hii inaweza kujumuisha uteuzi wa Mawaziri, wasaidizi wa Rais, majaji, maafisa wa serikali, na wengine.

2.    Utekelezaji wa sheria na sera: Rais ana jukumu la kusimamia utekelezaji wa sheria na sera za nchi. Hii inaweza kujumuisha kusaini sheria, kuongoza na kusimamia shughuli za serikali, na kuhakikisha utekelezaji sahihi wa sera za umma.

3.    Uongozi wa kisiasa: Rais ni kiongozi wa kitaifa na kisiasa wa nchi. Anawakilisha nchi ndani na nje, na ana jukumu la kuweka mwelekeo na maono kwa taifa. Rais anaweza kushiriki katika mikutano ya kimataifa na kuwa msemaji mkuu wa sera na masuala ya kitaifa.

4.    Amri Jeshi Mkuu: Katika nchi nyingi, Rais ni Amiri Jeshi Mkuu wa majeshi ya nchi. Ana jukumu la kusimamia ulinzi na usalama wa nchi na kuwaongoza vikosi vya jeshi.

5.    Utawala bora: Rais ana jukumu la kuhakikisha utawala bora na kutekeleza haki za binadamu. Hii inaweza kujumuisha kuheshimu demokrasia, kusimamia utawala wa sheria, na kuhakikisha uwajibikaji na uwazi katika utendaji wa serikali.
Ni muhimu kutambua kuwa madaraka ya Rais yanaweza kutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine, kulingana na katiba na mfumo wa serikali uliopo. Madaraka hayo yanapaswa kutumiwa kwa faida ya umma na kwa kuzingatia misingi ya demokrasia, utawala bora, na haki za binadamu.

[17:42, 23/05/2023] K: 

Madaraka ya Rais katika Katiba ya Tanzania yamefafanuliwa katika sehemu mbalimbali za Katiba. Hapa kuna maelezo ya jumla kuhusu madaraka ya Rais yanayotajwa katika Katiba ya Tanzania:
1.    Mkuu wa Nchi: Rais wa Tanzania ni Mkuu wa Nchi na ndiye anayewakilisha Tanzania ndani na nje ya nchi.

2.    Mkuu wa Serikali: Rais wa Tanzania pia ni Mkuu wa Serikali na ana mamlaka ya kuteua na kusimamia viongozi wa serikali, ikiwa ni pamoja na Waziri Mkuu na Baraza la Mawaziri.

3.    Amri Jeshi Mkuu: Rais wa Tanzania ni Amiri Jeshi Mkuu wa Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ) na ana mamlaka juu ya ulinzi na usalama wa nchi.

4.    Serikali ya Utekelezaji: Rais ana mamlaka ya kusimamia utekelezaji wa sera na mipango ya serikali, na anawajibika kuhakikisha kuwa serikali inafanya kazi kwa ufanisi na kulingana na matakwa ya Katiba.


5.    Uteuzi na Kuondoa Madarakani: Rais wa Tanzania ana mamlaka ya kuteua na kuwafuta kazi watumishi wa umma, ikiwa ni pamoja na viongozi wa ngazi za juu na wa mahakama.

6.    Utawala wa Sheria: Rais ana jukumu la kulinda, kuheshimu, na kutekeleza Katiba ya Tanzania. Rais pia ana mamlaka ya kuwasilisha au kusaini sheria, na kutekeleza mamlaka ya kuwajibika katika mfumo wa haki na mahakama.
Ni muhimu kutambua kuwa madaraka ya Rais yanapaswa kutumika kwa kuzingatia misingi ya demokrasia, utawala bora, na haki za binadamu, kama ilivyoainishwa katika Katiba ya Tanzania. Madaraka ya Rais yanapaswa kutumiwa kwa manufaa ya umma na kuheshimu mfumo wa usawa wa madaraka uliopo katika taasisi zingine za serikali.

73.-(1) Katika utekelezaji wa madaraka ya Rais kwa mujibu wa  Sura hii na kwa kuzingatia masharti ya ibara ndogo ya (3), Rais ana mamlaka ya kuanzisha au kufuta nafasi za madaraka katika utumishi wa
Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
 

(2) Rais atakuwa na madaraka ya kuteua watu wa kushika nafasi za madaraka ya viongozi wanaowajibika kuweka sera za idara na taasisi za Serikali, na watendaji wakuu wanaowajibika kusimamia utekelezaji
wa sera za idara na taasisi hizo katika utumishi wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano

Kifungu hiki cha 73, hususani cha pili hapo juu, ndicho kwa mtazamo wangu kinachonipa shida kwani kinampa Rais madaraka makubwa sana ya kuteua watendaji wakuu karibu wote serikalini na kwenye Taasisi za Uma. Kifungu hiki, pia kinaonekana ni miongoni mwa vifungu vilivyopendekezwa na Tume ya Jaji Warioba kufutwa kama sijakosea. Mbali ha hivyo ni miongoni mwa vifungu vinavyopigiwa kelele na wanaharakati, vyama vya upinzani na wachambuzi wa masuala ya kisiasa; kuwa ndicho chanzo mojawapo cha kuyumba kwa utawala bora katika nchi yetu.

Kwa mtazamo wangu, hatari ya kuendelea kuwa na kifungu hiki katika Katiba yetu chini ya mfumo wa demokrasia  wa siasa za vyama vingi nchini; ni ule ukweli kuwa kinatoa fursa kwa chama cha siasa kilichopo madarakani
kujipendelea na kujiimarisha kwa lengo la kuhakikisha kuwa kinabakia madarakani. Endapo ikitokea kikashindwa uchaguzi, chama kilichoshinda, dhahiri nacho kitatumia pia fursa hiyo hiyo; kuteua watendaji wakuu wengine wapya kabisa kushika nafasi serikalini na kwenye taasisi zake.

Hii maana yake nini, ni kwamba wimbi kubwa la wananchi hasa wanasiasa, kukihama chama kilichoanguka kwenye uchaguzi na kujiunga na chama kilichoshinda. Kwani wanasiasa hawazaliwi wapya ghafla. Bali ni hao hao watakaocheza mchezo wa kuhama hama.

Tumeshuhudia hayo yakitokea Zambia, Malawi na Kenya na kupelekea vyama vikubwa vilivyouondoa utawala wa kikoloni vya  UNIP (Zambia), MCP (Malawi),  na KANU nchini Kenya, kuhamwa na wanasiasa na wanachama wao pia wakikimbilia kujiunga na vyama vilivyoshinda chaguzi. Na hatimaye, vyama hivyo aidha kufa kabisa, au kuendelea kubakia ulingoni mwa siasa vikiwa taabani.

Naamini, mfumo huu wa uteuzi wa watendaji wakuu serikalini na taasisi zake, tukiondokana nao, ili kuwa na utaratibu mwingine wa nafasi hizo wateuliwa wake kuwa chini ya mamlaka nyinginezo za umma kwa mujibu wa Katiba tarajiwa na sheria zitakazotungwa; vyama vya siasa vinaposhindwa kwenye uchaguzi, naamini vitaendelea kubaki hai vikiwa na mategemeo ya  kurudi madarakani tena.

Kuna sababu nyingine mbili zaidi muhimu kuhusu ulazima wa kukibadili kifungu hiki. Moja ikiwa ni kumpunguzia Rais mzigo mkubwa wa majukumu yake. Na pili kumwondolea wingi wa lawama kila baadhi ya watendaji aliowateua wanapovurunda.

Haya ni maoni yangu. Wataalamu wa masuala ya Katiba na Sheria, na pia wanasiasa na wanahistoria wabobezi, wanaweza kunisahihisha, kuyaweka vizuri zaidi au kutokukubaliana nami.

[14:19, 25/05/2023] T: Kama mwananchi, wa kawaida jukumu langu muhimu katika kuhakikisha utawala bora na mifumo ya demokrasia inafanya kazi vizuri. Hapa kuna baadhi ya majukumu muhimu ambayo naona yanatuhusu kwa sasa
Kuelimika: kujifunza kuhusu Katiba, sheria, na taratibu za nchi yangu. kufahamu haki na wajibu wangu kama raia na uelewe jinsi mifumo ya serikali na uongozi inavyofanya kazi.
hata kama si dhambi kushirikiana na vyama vya siasa na wanaharakati: kujiunga na vyama vya siasa au makundi ya wanaharakati ambao wanapigania utawala bora na mageuzi ya kweli ya katiba. Kwa kushiriki katika mijadala na shughuli za kisiasa, unaweza kusaidia kushinikiza mabadiliko yanayolenga kuboresha mifumo ya uteuzi wa watendaji wakuu.
Kushiriki katika mchakato wa katiba: natamani kila mara kushiriki katika mijadala na mchakato wa kutunga na kurekebisha katiba ya nchi yetu. kutoa maoni yangu na shirikisha mawazo yangu kuhusu uteuzi wa watendaji wakuu na masuala mengine yanayohusu utawala bora.
Nimesoma kila neno mzee wangu @M  nikatambua bado tunasafari ndefu mno. ya kuyajuahaya. mambo…mjadala umeanza rasmi
[16:08, 25/05/2023] S: RAIS NI TAASISI NA SIO MTU! 

Hapo unasemaje mtaalamu? Madaraka ya Rais yapo kitaasisi zaidi na sio mtu!
[16:18, 25/05/2023] Pasta Martin: Hizo ni political jargons tu hazina maana yoyote!

Hebu weka taasisi ya urais halafu tusiwe na rais halafu tuone kama taasisi itaendesha the executive branch.

Urais ni mtu kwanza. Hiyo mnayoita taasisi ni “ways and means” tu za kutekeleza kazi ya urais.

Simplicity and transparency breeds trust.
[17:12, 25/05/2023] P: Natamani tulichambue hili kiundani zaidi… tunaposema rais ni taasisi tunamaanisha nini? Na je tukija kwenye maamuzi anae amua ni rais “mtu” au ni rais “taasisi”?
 

[19:33, 25/05/2023] T: Ni kweli kwamba rais ni taasisi na sio mtu binafsi. Neno “rais” linarejelea nafasi au cheo cha uongozi katika serikali au taasisi nyingine.
Madaraka ya rais hutokana na muundo wa taasisi na mfumo wa serikali uliowekwa na katiba au sheria za nchi husika.
Rais ni kiongozi wa nchi ambaye amepewa jukumu la kuongoza serikali na kuwakilisha taifa.
Katika nchi nyingi, madaraka ya rais yamehifadhiwa katika katiba na sheria za nchi.
Rais anashikilia madaraka ya kisheria na kiutendaji yanayomruhusu kutekeleza majukumu yake kwa niaba ya wananchi na taasisi za serikali.
Madaraka ya rais hutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine, lakini kwa ujumla yanajumuisha mambo kama vile:
1.    Uteuzi na uongozi wa baraza la mawaziri: Rais anateua mawaziri na viongozi wengine wa serikali na anawajibika kwa utendaji wao. Hii inamruhusu rais kuongoza na kusimamia shughuli za serikali.
2.    Utawala wa sheria: Rais anaweza kuwa na madaraka ya kutekeleza sheria na kusimamia mfumo wa haki. Hii inaweza kujumuisha uteuzi wa majaji na uamuzi juu ya msamaha wa adhabu.
3.    Sera na diplomasia: Rais anawakilisha nchi yake katika uhusiano wa kimataifa na ana jukumu la kuweka sera za nchi katika maeneo kama biashara, usalama, na diplomasia.
4.    Amri za kijeshi: Rais anaweza kuwa mkuu wa majeshi na kuwa na mamlaka ya kutoa amri kwa jeshi la taifa. Hii inajumuisha kufanya maamuzi kuhusu usalama wa kitaifa na kushughulikia migogoro ya kijeshi.
5.    Ushauri na mwongozo: Rais anaweza kuwa na jukumu la kutoa mwongozo na ushauri kwa serikali na taasisi zingine za umma. Hii inaweza kujumuisha kushiriki katika mikutano ya sera na kuweka ajenda za kitaifa.
Ni muhimu kuelewa kuwa madaraka ya rais yanategemea taasisi na siyo tu mtu binafsi.
Ingawa rais anashikilia nafasi hiyo kwa muda uliowekwa, taasisi ya urais huendelea kuwepo na kazi ya rais inaweza kubadilika kulingana na sheria na taratibu zilizowekwa.
Kwa hivyo, kimsingi, nafasi ya rais ni taasisi inayosimamia mamlaka na majukumu yaliyowekwa kwa mujibu wa sheria na mfumo wa serikali, na sio kikomo cha mamlaka yaliyotumiwa na mtu mmoja.

Wadau watanisahihisha ….
[20:21, 25/05/2023] K: Hii hoja inanirejesha kwenye andiko langu Mwanzo kabisa wa mjadala kwamba Tanzania kwa asilimia 90 tuna Kanuni, miongozo, taratibu na Sheria nzuri…ILA sasa tatizo letu ni WATU (kiwango cha UTU)  ujazo wa itu ndani ya wale wanaopewa madaraka, nafasi au ajira kwenye kusimamia, kuamua na kuelekeza ni kidogo sana!!!so , uraishauna shida shida ni aina ya mtu anayekaa hapo

The post KWANINI MADARAKA YA RAIS YANALALAMIKIWA SANA NA NINI KIFANYIKE KWENYE KATIBA IJAYO? MJADALA KATIKA FORUM YA KATIBA YA WATU appeared first on Katiba ya Watu.

The post SIMULIZI ZA IKULU YA TANZANIA appeared first on Katiba ya Watu.

To leave a comment, click the button below to sign in with Google.

The post NI LIPI LA KUJIFUNZA JUU YA KUMBUKUMBU YA MUUNDO WA KATIBA YETU NA HISTO… appeared first on Katiba ya Watu.