[10:50, 14/10/2023] T: Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 iliandaliwa wakati ambapo masuala ya nishati hayakuwa moja ya ma`suala kuu yaliyojadiliwa kwa kina. Hata hivyo, kwa kuwa Tanzania inaelekea kwenye maendeleo ya viwanda, ni jambo la busara kuhakikisha kuwa masuala ya nishati yamezingatiwa kwa kina katika marekebisho au katika hati mpya ya katiba ikiwa inafanyiwa mabadiliko.
Kutokana na umuhimu wa nishati katika maendeleo ya viwanda, ni muhimu kuweka mifumo madhubuti inayohakikisha upatikanaji endelevu na wa uhakika wa nishati kwa ajili ya viwanda hivyo.
Hii inaweza kujumuisha mambo kama sera za kuvutia uwekezaji katika sekta ya nishati, mazingira wezeshi kwa ajili ya teknolojia za nishati mbadala, na usimamizi thabiti wa rasilimali za nishati ili kuhakikisha kuwa zinatumika kwa ufanisi na kwa manufaa ya maendeleo endelevu ya nchi.
Katika muktadha huu, marekebisho au mapitio ya katiba yanaweza kujumuisha mambo kama:
1. Kutoa kipaumbele kwa maendeleo ya miundombinu ya nishati ili kuhakikisha upatikanaji wa umeme na nishati nyingine kwa viwanda na maeneo mengine ya kiuchumi.
2. Kuweka miongozo na sera za kukuza matumizi ya nishati mbadala na endelevu kama vile nishati ya jua, upepo, na maji.
3. Kuanzisha mifumo ya kisheria na kisera inayosimamia uwekezaji na usimamizi endelevu wa rasilimali za nishati, ikiwa ni pamoja na mikakati ya kuzuia utapeli wa rasilimali hizo.
4. Kuweka miongozo ya kisheria inayohakikisha kuwa upatikanaji wa nishati unazingatia maslahi ya umma na uendelevu wa mazingira.
5. Kukuza utafiti na maendeleo ya kiteknolojia katika sekta ya nishati ili kuongeza ufanisi na kupunguza gharama za uzalishaji wa nishati.
Hata hivyo, ili kupata taarifa sahihi zaidi kuhusu jinsi masuala ya nishati yanavyojumuishwa katika mchakato wa marekebisho au mapitio ya Katiba ya Tanzania, ni vizuri kuangalia rasmi toleo la hivi karibuni la Katiba ya nchi hiyo au kufuatilia mazungumzo na mijadala inayoendelea kuhusu mchakato huo.
[11:23, 14/10/2023] T: Muktadha huu unazungumzia teknolojia za nyuklia za fujo (nuclear fusion technologies) ambazo zimeanza kupata umaarufu tena katika muongo uliopita kutokana na uwezo wao wa kuvuruga katika maeneo mbalimbali, kama uzalishaji wa nishati na usukumaji wa anga, na maendeleo mapya ya kiteknolojia, hasa risti za superconductor zenye joto la juu, ambazo zinaruhusu kuvuka mipaka ya utendaji au kubuni iliyopita.
Teknolojia hizi za nyuklia za fujo zinahusisha mbinu za kuhifadhi plasma, ambapo kuna mifumo mitatu inayoongoza kwa kuhifadhi plasma, yaani, kuhifadhi kwa kutumia nguvu za umeme (magnetic confinement), kuhifadhi kwa kushikamana (inertial confinement), na kuhifadhi kwa kutumia nguvu za umeme na kushikamana kwa pamoja (magneto-inertial confinement).
Kwa ujumla, maoni haya yanaweza kuonyesha hitaji la Tanzania kukuza utafiti wa kisayansi na kiteknolojia katika maeneo ya nishati, iwe ni katika kuzingatia teknolojia mpya za nyuklia au katika kufanya tafiti za kijiolojia kuhusu rasilimali za nishati kama mafuta. Kuwekeza katika utafiti kama huu kunaweza kusaidia kuongeza uhakika wa usambazaji wa nishati na kuongeza ustawi wa kiuchumi wa nchi. Haya ni mawazo yangu
[10:31, 15/10/2023] T: Tanzania ni moja ya nchi zinazojulikana kwa utajiri wake wa rasilimali madini. Madini yamegunduliwa sehemu mbalimbali za Tanzania na yanajumuisha aina kadhaa. Hapa kuna baadhi ya madini muhimu na maeneo yao nchini Tanzania:
1. Dhahabu (Gold): Tanzania ni miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa dhahabu barani Afrika. Madini haya hupatikana katika maeneo kadhaa, ikiwa ni pamoja na Mkoa wa Geita, Mkoa wa Mara, na Mkoa wa Shinyanga.
2. Almasi (Diamond): Madini ya almasi hupatikana katika maeneo kama Mkoa wa Mtwara na Mkoa wa Shinyanga. Tanzania ni nchi muhimu kwa uzalishaji wa almasi za ubora wa kimataifa.
3. Tanzanite: Tanzanite ni aina ya kito cha thamani ambacho kinaonekana katika maeneo ya Mererani, Mkoa wa Manyara. Tanzanite ni almasi ya bluu inayopatikana pekee nchini Tanzania.
4. Nikeli (Nickel): Madini ya nikeli yanapatikana katika Mkoa wa Arusha na Mkoa wa Kagera.
5. Urani (Uranium): Rasilimali ya urani inapatikana katika eneo la Bahi, Mkoa wa Dodoma, na katika maeneo mengine. Madini ya urani yamekuwa ya kuvutia kutokana na matumizi yake katika nishati ya nyuklia.
6. Chuma (Iron Ore): Maeneo kama Mkoa wa Lindi na Mkoa wa Mbeya yamegunduliwa kuwa na akiba kubwa ya madini ya chuma.
7. Vito vingine: Tanzania pia ina madini mengine kama vile rubi, emarald, garnet, na mengineyo ambayo yanavuna katika maeneo mbalimbali nchini.
Ni muhimu kuelewa kuwa rasilimali madini ya Tanzania ni muhimu sana katika uchumi wa nchi na zina jukumu muhimu katika mapato ya serikali.
Hata hivyo, kuna changamoto za usimamizi wa rasilimali hizi ili kuhakikisha kuwa zinaleta manufaa kwa wananchi wote na kwa maendeleo ya nchi. Serikali ya Tanzania imefanya jitihada kurekebisha sera na sheria zake za madini kwa lengo la kuboresha usimamizi na ufanisi wa rasilimali hizi muhimu.
[18:45, 15/10/2023] Ta: Mojawapo ya vifungu muhimu vya Katiba ya Tanzania yanayohusiana na rasilimali ni Ibara ya 8 ambayo inaelezea kanuni za msingi za uongozi wa nchi, ikiwa ni pamoja na kujenga uchumi imara na unaostawi kwa kuzingatia usawa wa rasilimali za nchi. Vilevile, Ibara ya 9 inalinda haki za ardhi na mali na inatoa wajibu wa kuendeleza rasilimali za nchi kwa manufaa ya watanzania wote.Lakini sasa
Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 haionyeshi moja kwa moja masuala ya utajiri wa rasilimali madini au usimamizi wa rasilimali madini. Hata hivyo, katiba ina sehemu kadhaa zinazohusiana na masuala ya ardhi, rasilimali, na uchumi. Sheria na sera zinazosimamia utajiri wa rasilimali madini zimebuniwa katika sheria nyingine na kanuni za serikali.mfano
1. Ibara ya 9 – Uhuru wa Uchumi: Ibara hii inatoa miongozo ya jumla kuhusu utaratibu wa uchumi wa Tanzania na inatamka nia ya serikali ya kuendeleza na kuimarisha uchumi wa taifa kwa kuheshimu masilahi ya kitaifa na kukuza rasilimali na uzalishaji wa ndani.
2. Ibara ya 27 – Haki za Ardhi: Ibara hii inaainisha haki za wananchi wa Tanzania kuhusu ardhi. Masuala yanayohusiana na umiliki wa ardhi na utumiaji wa ardhi, pamoja na masuala yanayohusiana na uhamishaji wa ardhi, yanatawaliwa na sheria na kanuni zinazotokana na katiba.
3. Ibara ya 28 – Uhifadhi wa Rasilimali: Ibara hii inawahimiza wananchi kuhifadhi na kutunza rasilimali za nchi, ikiwa ni pamoja na ardhi, maji, na mimea. Sheria zingine za ardhi na mazingira zinaelekeza jinsi rasilimali hizi zinavyopaswa kutunzwa na kutumiwa.
4. Ibara ya 29 – Matumizi ya Ardhi na Rasilimali: Ibara hii inatamka kuwa utumiaji wa ardhi na rasilimali za taifa unapaswa kuwa kwa manufaa ya umma na maendeleo ya taifa. Sheria za madini na sera za rasilimali zinasisitiza hili kwa njia zaidi.
Inafaa kutambua kuwa sheria za Tanzania, kama vile Sheria ya Madini ya mwaka 2010 na Sheria ya Ardhi ya mwaka 1999, zinatoa miongozo na maelezo zaidi kuhusu usimamizi na utumiaji wa rasilimali madini na ardhi. Vilevile, sera za serikali, mikataba ya uchimbaji, na kanuni za sekta ya madini zinatumika kwa kina katika kusimamia rasilimali madini nchini Tanzania.
