KAMA ULIVYOONGOZWA NA 

BW. ABBAKARI MACHUMU

MWONGOZA MADA (SIKU YA 01)

Wachochea Mada walipata nafasi kusisitiza mambo 

yafuatayo

Dhana ya R4

Maridhiano (Reconciliation), Ustahimilivu (Resiliency), Mabadiliko (Reforms), Kujenga Upya (Rebuiling), uelewa wa jumla wa watoa mada ulikuwa washiriki asilimia 80%.  Ilisisitizwa kuwa tofauti zetu za kiitikadi zisivunje umoja wetu kama nchi.

Misingi ya kutengeneza dira

Uhuru wa vyomba vya habari na Uhuru wa Kujieleza, kujenga upya, kuvumiliana, kusameheana na maridhiano.

Kurudishwa kwa vikao vya kisiasa, utendaji wa Jeshi la Polisi umebadilika, na sasa tunaweka misingi thabiti. Kuna mambo yakuweka mifumo ya kisiasa, uchaguzi na demokrasia. Dira ya umoja inayounganisha taifa. Changamoto zetu za kiuchumi, kijamii, kisiasa na kidemokrasia visijirudie. Kwa hivi sasa tunasahihisha yale yaliokuwa yametokea huko nyuma.

Nyenzo inayotuongoza ni uchambuzi wa kimuktadha (contextual analysis), jawabu la swali la R4 linapatikana kwenye hotuba ya kwanza ya Mhe. Rais mara baada ya kula kiapo. Hii imeonesha kuwa ukurasa mpya umefunguliwa na tunapaswa kufungua ukurasa mpya wa kisiasa. Hii imeonesha kuwa huko tulikotoka kulikuwa na giza ndio maana tumepaswa kufungua ukurasa upya. Sasa tunakuja na mambo ya mshikamao wa kitaifa kwa maana kuwa tunahitaji maridhiano.

Bw. S. Wasira.
“Misingi ya R4 yameendelea kubadilika sura kutokana na nyakati. Tatizo kubwa nikuelewa mahusiano yetu sisi kama Watanzania. Mhe. Rais sasa anataka tuzungumze na turidhiane. Mhe. Rais amechukua hatua stahiki, hata vyombo vya habari sasa vinaendelea kufanya kazi kwa uhuru. Kwa hivi sasa uchumi wetu ni endelevu. Hapa Tanzania bado tunaishi kijamaa japo hatuwezi kuuona. Hivyo chakwanza ni maridhiano ya kimfumo na unapaswa kuwa endelevu”

Bi. Mongela 

Maridhiano, hizi R4 mwisho wake tutaweza kubadili fikra zetu. Hivi sasa ukiangalia ni kama tumekuwa wanaharakati ni kama vile nchi yetu haijapata uhuru. Mabadiliko ya Tehama ni mabadiliko makubwa sana. Hivi sasa tunapaswa kujipanga kimawazo kwakuwa sasa kuna ‘artificial intelligence’. R4 zitusaidie kujenga nchi yetu.

Kuhusu Maendeleo Endelevu, msipofanya maridhiano mtakuwa hakuna muda wakutafakari, tunapaswa kwenda kweye maendeleo ya kiuchumi na maendeleo ya watu. Mifumo yetu ya Elimu, Siasa, Utamaduni n.k inapaswa iendane na uchumu wetu.

ITAENDELA…

Baraza la Vyama vya Siasa nchini liliandaa Mkutano Maalum wa kujadili na kupokea maoni ya Wadau juu ya mswada wa Sheria za Uchaguzi na Sheria za Vyama vya Siasa ambayo ni matokeo ya mapendekezo ya Kikosi Kazi kilichoundwa na Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri wa Muungano wa Tanzania.

Mgeni Rasmi katika mkutano huu alikuwa Bw. Othman Masoud Othman, Makamu wa Kwanza wa Rais wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar. Wadau na Washiriki walijulishwa na kuhusu lengo la Mkutano, pamoja na mambo mengine, ilielezwa kuwa ni Mkutano Maalum wa Baraza la Vyama vya Siasa utakaojadili na kupokea maoni ya mswada wa Sheria za Uchaguzi na Sheria za Vyama vya Siasa 

Kauli mbiu ya mkutano huu Ilikuwa ni “Toa Maoni Yako Kuimarisha Demokrasia”. Mara baada ya maelezo haya. Mkutano huu uliratibiwa na Ofisi ya Waziri Mkuu Sera, Bunge na Uratibu kwa kushirikiana Ofisi ya Makamu wa Pili wa Rais wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar. Katika ufunguzi wa mkutano huu taratibu zote na itifika ilizingatiwa ipasavyo na kikao kilifunguliwa rasmi na Mgeni Rasmi.

ITAENDELEA…….

Nitakuwa mchoyo wa fadhila kama sitaungana na watu wengine waliosema hapa nami nitoe shukrani za dhati kwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, ambaye kwa Juhudi zake ameweza kuimarisha ustawi wa Demokrasia hapa nchini sambamba na kuimarisha miundombinu ya kiuchumi na kijamii ili kuwaletea maendeleo Watanzania”

“Ni ukweli usiopingika kuwa Rais Samia amekuwa mfano wa kuigwa kitaifa na kimataifa kuhakikisha Demokrasia yetu inazidi kustawi na kuifanya Demokrasia yetu kuendeshwa kwa misingi ya haki, utawala bora na kwa mujibu wa sheria tulizojiwekea na bila kusahau mazingira ya watu ambao bila wao Serikali haipati uhalali”

“Mkutano huu umekuwa wenye tija na mimi nimekuwa nikiufuatilia kwenye mitandao mbalimbali ya kijamii, mmezungumza mengi kutokana na Ajenda mlizomuwa nazo na ni wazi kabisa wadau waliokuwa wengi wametoa maoni yao mbalimbali kwa kuzingatia maslahi makubwa ya Nchi yetu”

“Upekee uliopo kwenye jambo hili. Baraza la vyama vya siasa mmeamua kutualika na sisi Serikali kama wadau na ndio maana mtaona mkutano huu si wa serikali ni Baraza la vyama vya siasa na yale yatakayosemwa hapa Serikali si ya imeamua bali yeye ni mdau kama wadau wengine”

“Mkutano huu si mali ya Serikali kwasababu katika yaliyojadiliwa haswa kwenye hii miswaada mitatu kwa taratibu zetu za utawala bora baada ya mswaada kusomwa bungeni basi mswaada ule ni mali ya bunge na si serikali tunabaki kama wadau wengine”

“Baada ya haya yote mliojadiliana, mchukue nafasi kuitikia wito wa Spika wa Bunge la Tanzania ambaye amealika wadau mbalimbali kwenda Bungeni kutoa maoni yao kuanzia tarehe 6 – 10 Jijini Dodoma, msiache kwenda na haya mliyozungumza naamini mmejifua vizuri, mmepata focus kama vyama vya siasa, naoni yenu yanazingatiwa na Serikali kwa umuhimu wa kuzingatia utawala bora unaozingatia mihimili yetu ya dola”

Mhe. Doto Biteko

Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati Nchini.

Nchi nyingi huwa na ofisi za huduma za kisheria zinazotoa msaada wa kisheria kwa wananchi wasio na uwezo wa kulipia huduma za mawakili binafsi. Huduma hizi zinaweza kujumuisha ushauri wa kisheria, usuluhishi wa migogoro, na hata uwakilishi kisheria kwa mahakamani.

Kuna mashirika mengi ya kutoa msaada wa kisheria ambayo yanaweza kutoa ushauri na msaada wa kisheria kwa wananchi. Mashirika haya yanaweza kuwa ya kiraia au yanaweza kuungwa mkono na serikali.

Mabaraza ya Mawakili

Mabaraza ya mawakili katika nchi nyingi yanaweza kutoa mwongozo na rufaa kwa mawakili wenye ujuzi na waaminifu. Wananchi wanaweza kuwasiliana na baraza la mawakili ili kupata mwongozo wa jinsi ya kupata msaada wa kisheria.

Vyama vya Watumiaji.

Vyama vya watumiaji na mashirika yanayolinda haki za watumiaji mara nyingine hutoa msaada wa kisheria kwa wananchi wanaokumbana na masuala ya kibiashara au wanaotaka kushughulikia migogoro na wauzaji.

Wakili Binafsi   
Kwa wale walio na uwezo wa kifedha, kuajiri wakili binafsi ni njia nyingine ya kupata msaada wa kisheria. Wakili binafsi ataweza kutoa ushauri wa kisheria wa kibinafsi na kutoa uwakilishi katika kesi au mchakato wowote wa kisheria.

Tovuti na Rasilimali za Mtandaoni
Kuna tovuti nyingi na rasilimali za mtandaoni zinazotoa habari za kisheria na hata zinaweza kuunganisha wananchi na mawakili au mashirika ya kutoa msaada wa kisheria.

Mashauriano ya Kisheria ya Bure
Baadhi ya mawakili na ofisi za kisheria hutoa mashauriano ya kisheria ya bure kwa wananchi. Hii ni fursa ya kuzungumza na wakili na kupata ufahamu wa awali juu ya suala linalowakabili.

Huduma za Kijamii

Huduma za kijamii mara nyingine hutoa msaada wa kisheria kwa wananchi wanaopata changamoto za kijamii, kama vile unyanyasaji wa kijinsia, haki za watoto, au masuala ya nyumba.

 Kwa kuzingatia aina ya suala la kisheria na hali ya mtu binafsi, njia bora ya kupata msaada wa kisheria inaweza kutofautiana. Ni muhimu kutafuta msaada wa kitaalamu mapema na kuchunguza chaguzi zote zinazopatikana ili kufikia suluhisho la kisheria linalofaa

Historia ya siasa nchini Tanzania imekuwa na changamoto, hasa baada ya kuingia kwenye mfumo wa vyama vingi. Mapungufu na uhasama katika vyama vimekuwa vichocheo vya mivutano na migogoro katika jamii.

Rais Samia ameazimia kujenga nchi yenye maelewano, usalama, na maendeleo. Mpango mkakati wa R4 unalenga kuhamasisha msamaha, uvumilivu, mabadiliko, na ujenzi wa nchi kwa pamoja. R4 ni mfumo wa kivitendo unaolenga kuleta mageuzi ya kweli na kufufua umoja na mshikamano.

Rais Samia amekutana na vikwazo na upinzani kutoka kwa baadhi ya watu wasio na nia njema na nchi. Hata hivyo, ameendelea kutekeleza mpango wake licha ya changamoto hizo, akionyesha utayari wake wa kusimamia mabadiliko hata kwenye mazingira magumu

Ripoti ya tume ya Jaji Nyalali inaonesha kwamba awali, Watanzania wengi hawakuwa tayari kuingia kwenye mfumo wa vyama vingi. Serikali iliona mbali na kuchukua hatua ya kulazimisha kuanzisha mfumo huu ili kuzuia athari za kutokea na kuanguka kwa mfumo wa ujamaa.

Mfumo wa vyama vingi umekuwa na changamoto, na katika vipindi vya uchaguzi, umesababisha mahusiano mabaya katika jamii. Hii imepelekea majanga na hasara za maisha na mali.

Rais Samia ameanza kwa kutilia mkazo upatanishi kama njia ya kujenga maelewano na kuimarisha umoja wa kitaifa. Hii inaonyesha utambuzi wa changamoto za kihistoria na azma ya kuleta mabadiliko yenye tija.

Katika muktadha huu, Rais Samia anachukua hatua madhubuti kuelekea kujenga jamii inayojali, yenye maelewano, na inayoelekeza nguvu zake kwenye maendeleo endelevu. Ni mchakato unaohitaji muda na ushirikiano wa wananchi wote kuleta mabadiliko anayoyaongoza.

Ni kuhakikisha kwamba wananchi wanawakilishwa katika mchakato wa maamuzi na serikali. Hii inamaanisha kutoa fursa kwa watu kuchagua viongozi wao kupitia uchaguzi na kushiriki katika maamuzi yanayowahusu. Demokrasia ya Tanzania inamalengo makuu yafuatayo;

1.Uhuru na Haki za Binadamu: Demokrasia inalenga kuhakikisha uhuru wa kimsingi na haki za binadamu kwa wananchi wake. Hii ni pamoja na uhuru wa kujieleza, uhuru wa kuabudu, haki ya kufanya mikutano na maandamano, na haki nyingine za msingi za binadamu.

2.Utawala wa Sheria: Demokrasia ina lengo la kuanzisha utawala wa sheria, ambapo hakuna mtu au kundi la watu wanaotawala juu ya sheria. Hii inahakikisha kuwa kila mtu, pamoja na viongozi wa serikali, wako chini ya mamlaka ya sheria.

3.Uwajibikaji: Malengo ya demokrasia ni kuhakikisha uwajibikaji wa viongozi kwa wananchi wao. Viongozi wanapaswa kufanya maamuzi yao kwa kuzingatia maslahi ya umma na kutoa maelezo kwa wananchi kuhusu utendaji wao.

4.Kuwepo kwa Taasisi Madhubuti: Demokrasia inalenga kujenga taasisi madhubuti kama bunge, mahakama, na tume huru ambazo zinaweza kusimamia mamlaka na kutoa usawa wa madaraka. Hii inasaidia kuzuia ukiritimba wa madaraka na kuhakikisha kuna uwazi na uwajibikaji.

5.Maendeleo ya Kiuchumi na Kijamii: Demokrasia inaweza kuchangia maendeleo ya kiuchumi na kijamii kwa kuweka mazingira ya biashara yenye ushindani, kukuza uvumbuzi, na kutoa fursa za elimu na huduma za afya kwa wananchi.

6.Usawa na Uwiano: Malengo ya demokrasia ni kusukuma kuelekea usawa na uwiano katika jamii. Hii inaweza kumaanisha kujenga sera za kijamii zinazolenga kupunguza pengo la utajiri, kutoa fursa sawa kwa watu wote, na kushughulikia changamoto za ubaguzi.

7.Amani na Utulivu: Demokrasia inalenga kukuza amani na utulivu kwa kuwezesha mchakato wa kisiasa wa amani, kutatua mizozo kwa njia ya mazungumzo, na kudumisha utawala wa sheria.

Demokrasia sio tu suala la kisiasa bali pia ni suala la kijamii na kiuchumi. Elimu, afya, na usawa wa kiuchumi ni sehemu muhimu ya kuhakikisha demokrasia inafanya kazi kwa manufaa ya wote.

Katiba ya Tanzania ya mwaka 1977, Marekebisho ya mwaka 2005, hutoamsingi wa utoaji wa faraja au msaada kwa wananchi waliokumbwa na majanga mbalimbali. Hata hivyo, ni muhimu kutambua kuwa lugha ya “faraja zinazotolewa na serikali” inaweza kumaanisha mambo mengi, ikiwa ni pamoja na msaada wa kijamii, huduma za dharura, na hata msaada wa kisheria.

Vifungu vya Katiba vinavyohusu haki za binadamu na wajibu wa serikali kwa wananchi wake. Baadhi ya vipengele muhimu ni.

Ibara ya 9, Inaelezea haki za msingi za binadamu na wajibu wa kila raia kuzingatia haki za wengine na kanuni za kijamii.

Ibara ya 14, Inalinda haki ya usalama wa mtu na mali yake. Hii inaweza kumaanisha kuwa serikali ina jukumu la kuchukua hatua za kutosha kuhakikisha usalama wa raia wake, ikiwa ni pamoja na wakati wa majanga.

Ibara ya 18, Inahakikisha haki ya msaada wa kisheria. Hii inaweza kuwa na maana kwamba wananchi walioathirika na majanga wana haki ya kupata msaada wa kisheria ili kulinda haki zao.

Ibara ya 29, Inalinda haki ya kila raia kupata haki sawa mbele ya sheria. Hii inaweza kumaanisha kuwa serikali inapaswa kuhakikisha kuwa wananchi wote wanapata fursa sawa ya kupata msaada, ikiwa ni pamoja na msaada wa kisheria, wanapokumbwa na majanga.

serikali ina jukumu la kutoa faraja na msaada kwa wananchi waliokumbwa na majanga mbalimbali. Msaada huu unaweza kujumuisha si tu huduma za dharura na msaada wa kijamii bali pia msaada wa kisheria kwa mujibu wa Ibara ya 18. Wananchi wanapaswa kupata haki sawa mbele ya sheria, na serikali inapaswa kuhakikisha kuwa haki hizi zinalindwa hata wakati wa majanga.

Je, Katiba inatambua haki ya mtu kuwa na mwakilishi wa kisheria?

Katiba ya Tanzania haitoi sheria moja kwa moja bali inatoa misingi na mwongozo wa jumla ambao huongoza utungwaji wa sheria na sera za udhibiti wa maliasili

Katiba inasisitiza uhifadhi wa rasilimali za nchi kwa manufaa ya vizazi vya sasa na vijavyo. Hii inaelekezwa kwenye sheria na sera zinazolenga kuhakikisha matumizi endelevu na uhifadhi wa maliasili.

Hoja hii inaweza ikachambuliwa na baadhi ya vifungu na ibara zifuatazo katika katiba ya Tanzania.

Uhifadhi wa Rasilimali na Mazingira.

Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ina sehemu inayotambua umuhimu wa uhifadhi wa mazingira na rasilimali asilia. Ibara ya 9(1)(b) inasema kuwa, “Serikali itahakikisha kuwa rasilimali za nchi zinahifadhiwa na kutumika kwa manufaa ya vizazi vya sasa na vijavyo”

Mamlaka ya Ardhi na Maliasili.

Ibara ya 8(1)(b) ya Katiba inampa Rais mamlaka juu ya ardhi na maliasili zote nchini. Hii inamaanisha kuwa Rais anaweza kutumia mamlaka yake kuhakikisha uhifadhi na matumizi bora ya maliasili kwa faida ya taifa.

Sheria za Udhibiti.

Misingi ya Ustawi wa Jamii.

Sheria inatoa mwongozo wa jinsi serikali inavyopaswa kushughulikia na kurejesha hali ya kawaida baada ya maafa kutokea. Masuala ya maafa na utawala wa dharura yanaweza kushughulikiwa katika vipengele kadhaa vya Katiba na sheria nyingine nchini.

Baadhi ya vipengele vinavyohusiana na maafa katika Katiba ya Tanzania:

Ibara ya 10: Inaelezea kanuni za msingi za utawala wa sheria na inaweza kutoa muktadha wa jinsi serikali inavyopaswa kushughulikia masuala ya dharura na maafa kwa kuzingatia kanuni za haki na sheria.

Ibara ya 11(1): Inaelezea kwamba mamlaka ya nchi inatokana na wananchi, na mamlaka hiyo inatekelezwa kwa mujibu wa Katiba. Hii inaweza kutoa msingi wa kisheria kwa hatua zinazochukuliwa wakati wa maafa.

Ibara ya 17(1): Inaelezea haki ya kuishi na haki nyingine za msingi za binadamu. Hii inaweza kuwa na uhusiano na masuala ya maafa na jinsi serikali inavyopaswa kulinda haki hizi wakati wa matukio ya dharura.

Ibara ya 32: Inaelezea haki za msingi za mtu mmoja mmoja wakati wa dharura. Inaweza kutoa mwongozo kuhusu jinsi haki za raia zinavyopaswa kuheshimiwa wakati wa maafa au utawala wa dharura.

Ibara ya 44(1)(f): Inaelezea mamlaka ya Rais kutangaza hali ya dharura na kuelezea kwamba Katiba inaweza kutoa mamlaka ya kuchukua hatua za dharura.

Je, Sheria hizi zinamanufaa ya kina kwa mwananchi na je kwa uelewa wako zinahitaji marekebisho, na kwa namna gani?