[00:23, 19/06/2023] K: Katika suala la mikataba isiyofaa, ni vigumu kuwalaumu makundi moja kwa moja kama vile wanasiasa, wanasheria, au viongozi pekee. Hata hivyo, kuna jukumu la kugawanyika kati ya makundi haya katika mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba. Hapa kuna mtazamo wa kila kundi:

1. Wanasiasa: Wanasiasa wana jukumu kubwa katika kusimamia na kufanya maamuzi juu ya mikataba ya kitaifa. Ni wao wanaoongoza na kusimamia mchakato wa kuingia mikataba na kuhakikisha kuwa maslahi ya taifa yanazingatiwa. Wanasiasa wanapaswa kuwa na ufahamu wa kina juu ya mikataba wanayosaini, kujali maslahi ya umma, na kuhakikisha uwazi, uwajibikaji, na utawala bora katika mchakato huo.

2. Wanasheria: Wanasheria wana jukumu la kisheria katika kusaidia kutoa ushauri na kuhakikisha kuwa mikataba inafuata sheria za nchi na sheria za kimataifa. Wanasheria wanapaswa kuwa wabunifu katika kuhakikisha kuwa mikataba inalinda maslahi ya taifa na kuhakikisha uwazi na uwajibikaji katika mchakato wa kusaini mikataba. Wanapaswa pia kusimamia vizuri maslahi ya wateja wao na kuhakikisha kuwa mikataba haileti madhara kwa taifa.

3. Viongozi: Viongozi wa ngazi mbalimbali, kama vile mawaziri na maafisa wakuu wa serikali, wanawajibika kwa kufanya maamuzi sahihi na kuongoza mchakato wa kusaini mikataba. Wanapaswa kuwa na uelewa mzuri wa masuala ya kiuchumi na kisheria yanayohusiana na mikataba. Viongozi wanapaswa kuwa waaminifu, kuweka maslahi ya umma mbele, na kusimamia vyema mchakato wa kuingia mikataba na kuhakikisha kuwa maslahi ya taifa yanazingatiwa.

Ni muhimu kutambua kuwa kila kundi lina jukumu lake katika kuhakikisha mikataba inawanufaisha wananchi na taifa kwa ujumla. Utendaji mzuri na uwajibikaji kutoka kwa wanasiasa, wanasheria, na viongozi ni muhimu katika kuzuia mikataba isiyofaa na kuweka mazingira bora ya kuingia mikataba yenye manufaa kwa taifa.

[00:32, 19/06/2023] K: kuhusu SWALI LA 5. Uwazi, ushiriki wa umma, na utawala bora ni mambo muhimu sana katika kuhakikisha kuwa mikataba inawakilisha maslahi ya taifa na inakuwa na faida kwa wananchi wote.:

1. Uwazi: Uwazi unahusisha upatikanaji wa taarifa na mchakato mzima wa kuingia na kusimamia mikataba. Ni muhimu kuwa na uwazi katika hatua zote za mchakato wa mikataba, ikiwa ni pamoja na upatikanaji wa taarifa kuhusu mikataba, mazungumzo na majadiliano, upigaji kura au idhini ya mikataba, na utekelezaji wake. Uwazi husaidia kuhakikisha kuwa wananchi wanaweza kufuatilia na kuchambua mikataba, kuchangia maoni yao, na kufanya uamuzi ulioelimika kuhusu maslahi ya taifa.

2.Ushiriki wa Umma: Ushiriki wa umma unahusisha kushirikisha wananchi katika mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba. Wananchi wanapaswa kuwa na fursa ya kutoa maoni, kuchangia katika majadiliano, na kushiriki katika maamuzi kuhusu mikataba inayohusu maslahi yao. Ushiriki wa umma unawezesha upatikanaji wa mtazamo mbalimbali na kuhakikisha kuwa mikataba inazingatia maslahi ya umma na inaleta maendeleo endelevu.

3.Utawala Bora: Utawala bora unahusisha uwajibikaji, uwazi, ushiriki, na uwazi katika mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba. Utawala bora unaunda mazingira ya kuaminika na yanayoheshimu sheria, na kuhakikisha kuwa watu na taasisi zinazohusika zinatekeleza majukumu yao kwa uwajibikaji na uadilifu. Utawala bora huleta uwiano kati ya maslahi ya umma na maslahi binafsi, na kusaidia kuzuia ubadhirifu, rushwa, na mikataba mibovu.

Kwa kuzingatia uwazi, ushiriki wa umma, na utawala bora, mikataba inakuwa na uwezekano mkubwa wa kuhakikisha maslahi ya taifa yanawakilishwa vizuri na inaleta faida kwa wananchi wote. Hii inahakikisha kuwa mikataba inafuata taratibu za kisheria, inazingatia maadili na kanuni za uwajibikaji, na inasaidia maendeleo endelevu na ustawi wa taifa.

[00:35, 19/06/2023] +255 7: Umejibu vizr lakini bado kuna maswali mengine bado kuhusu uwajibishwaj wa watu katika kusaini mikataba ambayo inapnekana haina maslah mapana kwa manufaa ya nchi yetu je! Inahitajika baadhi ya walio wahi kusain mikataba ya ovyo kuwajibishwa ili kutoa fundisho kwa wengine?

[00:42, 19/06/2023] T: Ndio @~G , uwajibishwaji wa watu ambao wamesaini mikataba ambayo inaonekana haina maslahi mapana kwa nchi ni muhimu katika kuhakikisha uwajibikaji na kuzuia mikataba mibovu kutoka kujitokeza tena. Kuna umuhimu wa kuwajibisha wale ambao wamehusika katika kusaini mikataba isiyo na maslahi mapana kwa manufaa ya nchi. Hapa kuna sababu kadhaa:

1. Kuweka mfano na kutoa fundisho: Uwajibishwaji wa watu waliohusika katika kusaini mikataba mibovu unatoa fundisho kwa wengine na inaweza kuzuia matendo kama hayo kujitokeza tena. Kuwajibishwa kwa wazi kunatuma ujumbe kwamba vitendo visivyofaa vitaleta matokeo na adhabu, na hivyo kuhimiza uwajibikaji na uadilifu katika mchakato wa mikataba.

2. Kuimarisha utawala bora: Uwajibishwaji unachangia katika kuimarisha utawala bora kwa kuhakikisha kuwa watu wanatekeleza majukumu yao kwa uwajibikaji na uadilifu. Inasaidia kujenga mfumo ambao unazingatia misingi ya uwazi, uwajibikaji, na haki katika mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba.

3. Kulinda maslahi ya umma: Uwajibishwaji unahakikisha kuwa mikataba inayosainiwa inalinda na kuheshimu maslahi ya umma. Kwa kuwawajibisha watu waliohusika na mikataba mibovu, inahakikisha kuwa watu wanaochukua majukumu ya kusaini mikataba wanafanya uamuzi ulio bora na unaofaidisha taifa na wananchi wote.

Lazima Mifumo ya kisheria na utawala kuhakikisha kuwa kuna uwajibishwaji kwa watu waliohusika katika mikataba mibovu. Hii inaweza kujumuisha uchunguzi wa kina na taratibu za kisheria ili kubaini uwajibikaji na kuchukua hatua za kinidhamu au kisheria kulingana na sheria za nchi husika. Kwa kufanya hivyo, taifa linaweka msingi wa uwajibikaji na kuhakikisha kuwa mikataba inaleta manufaa na maendeleo kwa wananchi wote.

[00:49, 19/06/2023] +255 756 182 153: Umejibu vizr @K 

Lakini mambo yote hayo yanapaswa kuwa kwa wakati sahihi

i.e isiwekwamba umma inashirikishwa wakati mkataba umeshasainiwa hii inakua ni  nikama mchezo wakuigiza

Pia naomba utolee maelezo jinsi wananchi wanavyo paswa kujihusisha na maswala haya ya mikataba hasa pale inapo onekana haina maslahi kwao na taifa kwaujumla

[00:49, 19/06/2023] Kopwe: @T Hapa kuna mifano kadhaa ya matukio ambapo uwajibishwaji ulifanyika kwa watu waliohusika katika mikataba mibovu:

1. Kesi ya Richmond Power Plant, Ghana: Katika miaka ya 2000, serikali ya Ghana iliingia mkataba na kampuni ya Richmond Power Group kutengeneza mtambo wa umeme. Hata hivyo, mikataba hiyo ilikuwa na masharti mabaya kwa Ghana, na kusababisha gharama kubwa na hasara kwa serikali na wananchi. Baada ya uchunguzi na shinikizo kutoka kwa wananchi, serikali ilichukua hatua za kisheria na watu waliohusika katika mkataba huo walifikishwa mahakamani na kushtakiwa kwa ufisadi na matumizi mabaya ya madaraka.

2. Kesi ya Escrow, Tanzania: Katika miaka ya 2010, kesi ya Escrow ilijitokeza nchini Tanzania ambapo mikataba ya umeme ilisababisha upotevu wa mamilioni ya dola za Marekani. Baada ya uchunguzi na maandamano ya umma, watu kadhaa waliohusika katika mkataba huo, ikiwa ni pamoja na maafisa serikalini na wafanyabiashara, walikamatwa, kufunguliwa mashtaka na kufikishwa mahakamani kwa tuhuma za ufisadi.

3. Kesi ya Malipo ya Madini, Afrika Kusini: Afrika Kusini ilishuhudia kesi kadhaa za uwajibishwaji katika sekta ya madini, ambapo mikataba mibovu na rushwa ilikuwa imechangia hasara kubwa kwa taifa. Watu waliohusika, ikiwa ni pamoja na maafisa serikalini na wafanyabiashara, walifikishwa mahakamani na kushtakiwa kwa makosa ya ufisadi na matumizi mabaya ya madaraka.

Mifano hii inaonyesha kuwa uwajibishwaji ni muhimu katika kuhakikisha kuwa watu wanaohusika na mikataba mibovu wanawajibishwa kwa vitendo vyao. Ni kupitia uwajibishwaji huo tunaweza

[00:56, 19/06/2023] T: @~Ge Wananchi wanajukumu muhimu katika kujihusisha na maswala ya mikataba, hasa pale inapoonekana haina maslahi kwao na taifa kwa ujumla. Hapa kuna maelezo jinsi wananchi wanavyoweza kujihusisha:

1. Elimu na ufahamu: Wananchi wanapaswa kujitahidi kupata elimu na ufahamu juu ya masuala ya mikataba, sheria, na taratibu zinazohusika. Wananchi wanaweza kujifunza kuhusu haki zao, mchakato wa kuingia mikataba, na jinsi ya kuchambua na kuelewa mikataba. Hii inawawezesha kuwa na ufahamu sahihi na kufanya maamuzi ulioelimika.

2. Ufuatiliaji na uchambuzi: Wananchi wanaweza kufuatilia mikataba inayohusika na maslahi yao kwa karibu. Wanaweza kuchambua mikataba, kuelewa masharti na madhara yake, na kufanya tathmini ya jinsi inavyoathiri maslahi yao na maendeleo ya taifa. Kwa kutumia taarifa zinazopatikana, wananchi wanaweza kutoa maoni yao na kusimamia uwajibikaji wa viongozi wao katika mchakato wa mikataba.

3. Ushiriki na sauti: Wananchi wanapaswa kushiriki katika mijadala na majadiliano kuhusu mikataba inayohusika na maslahi yao. Wanaweza kushiriki katika mikutano, vikao vya umma, au majukwaa ya mijadala ili kutoa maoni yao, kuuliza maswali, na kutoa mapendekezo. Wananchi wanapaswa kutumia sauti zao na kuonyesha upinzani au wasiwasi ikiwa mikataba inaonekana haina maslahi kwao au taifa.

4. Ushirikiano na mashirika ya kiraia: Wananchi wanaweza kujiunga na mashirika ya kiraia au vyama vya wananchi vinavyojihusisha na ufuatiliaji wa mikataba na masuala ya uwajibikaji. Kwa kushirikiana na mashirika haya, wananchi wanaweza kuwa na nguvu zaidi katika kufuatilia mikataba, kuhoji viongozi, na kufanya utetezi wa maslahi yao.

5. Kutoa taarifa na kushiriki katika mifumo ya kisheria: Wananchi wanapaswa kutoa taarifa juu ya mikataba mibovu au vitendo visivyo halali vinavyohusiana na mikataba. Wanaweza kushiriki katika mifumo ya kisheria kwa kutoa ushahidi au kufungua kesi ili kusaidia katika uwajibishaji wa watu waliohusika.

Kwa kuwa na ufahamu, kufuatilia, kushiriki, na kushirikiana, wananchi wanaweza kuleta mabadiliko na kuhakikisha kuwa mikataba inawakilisha maslahi yao na taifa kwa ujumla. Ni muhimu kwa wananchi kuwa na sauti na kuchangia katika mchakato wa kufanya maamuzi muhimu kuhusu mikataba.

[01:04, 19/06/2023] Dr. G.  (Actor): Hongera sana Mhe. Waziri hili jambo jema  sana linalofanywa na Serikali yetu pendwa ya Awamu ya Sita chini ya Amirijeshi Mkuu wa majeshi yote, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,Mama yetu Mpedwa Mhe. Dkt. SSH.

Katika Moja ya maeneo yenye changamoto kubwa kwa wananchi ni uweledi juu ya masala mbalimbali ya kisheria pamoja na kukosoa haki kwa kutoijua vyema Sheria. 

Rai yangu tu kwa Wanasheria wasomi na wabobevu wa masala ya Sheria kote nchini waunge mkono jitihada hizi njema za Serikali makini ya Awamu ya Sita ikiwa ni pamoja na 

1. Kuhakikisha mafunzo au elimu hizi zinatolewa kwa lugha nyepesi kuendana na makundi husika ya wananchi.

2. Kuanzishwa na kuendeleza mifumo ya elimu ya ijue Sheria kwa raiya kupitia mahakama, Polisi na halmashari zetu na Taasisi mbalimbali. 

3. Kuona namna ya kuwatumia  Wanasheria mbalimbali wa Serikali walio katika ngazi mbalimbali kuanzia ngazi za wilaya na kuendeleza kuwalichukua jukum la kuelimisha wananchi na kutenda siku maalum ambazo watawasaidia wananchi elimu hizo na kusikiliza changamoto zao.

Mkakati huu ukiwekezewa nguvu baada ya miaka kadhaa matokeo chanya++++++

[01:09, 19/06/2023] T: Rai yako @Dr. G. (Actor) ni muhimu sana katika kuhakikisha upatikanaji wa elimu ya kisheria kwa wananchi. :

1. Kutoa mafunzo au elimu kwa lugha nyepesi: Ni muhimu kwa wanasheria na wataalamu wengine wa sheria kuhakikisha kuwa elimu inayotolewa kwa wananchi inaeleweka kwa lugha rahisi na inayoeleweka. Hii inaweza kuhusisha kutafsiri na kusambaza taarifa za kisheria kwa lugha zinazoeleweka na wananchi wa kawaida. Kwa njia hii, wananchi wataweza kuelewa haki zao na taratibu za kisheria kwa urahisi zaidi.

2. Kuendeleza mifumo ya elimu ya ijue Sheria: Ni muhimu kuwekeza katika mifumo ya elimu ya umma ambayo inafundisha wananchi juu ya haki zao na taratibu za kisheria. Mahakama, polisi, halmashauri, na taasisi nyingine zinaweza kuchukua jukumu la kutoa mafunzo na elimu kwa wananchi kuhusu masuala ya kisheria. Hii inaweza kujumuisha semina, warsha, au programu za elimu zinazolenga kutoa uelewa wa kimsingi juu ya sheria na jinsi ya kuzitumia.

3. Kuwatumia wanasheria wa serikali kuelimisha wananchi: Wanasheria walio katika ngazi mbalimbali za serikali wanaweza kuchukua jukumu la kuelimisha wananchi na kushughulikia changamoto zao za kisheria. Wanasheria hawa wanaweza kuwa na siku maalum ambapo wanapatikana kwa ajili ya kutoa ushauri wa kisheria, kusikiliza maswala ya wananchi, na kutoa elimu juu ya haki na taratibu za kisheria. Hii inawezesha upatikanaji wa huduma za kisheria kwa wananchi na kuwawezesha kutatua masuala yao ya kisheria kwa njia sahihi.

Jitihada hizi zinaweza kusaidia sana katika kuongeza uweledi wa wananchi juu ya masuala ya kisheria na kuwawezesha kutetea haki zao. Ni muhimu kwa wanasheria na wadau wengine wa sheria kuunga mkono juhudi za serikali na kushirikiana ili kufanikisha lengo la elimu na ufahamu wa kisheria kwa wananchi wote.

[01:23, 19/06/2023] T: Ni kweli kwamba katika mchakato wa utekelezaji wa miradi mikubwa ya kiserikali inayogusa maslahi ya umma, uwepo wa elimu na ushiriki wa wananchi ni muhimu. Wananchi wanapaswa kuwa na fursa ya kujua na kuelewa kwa kina miradi hiyo, faida zake, athari zake, na jinsi itakavyowahusisha. Elimu na ushiriki wa wananchi huchangia uwazi, uwajibikaji, na kuweka misingi imara ya maendeleo endelevu.

Hata hivyo, ni muhimu kwa serikali na wadau wote kuzingatia hoja zinazotolewa na wanaharakati na wanasiasa upande wa upinzani. Maoni na maswali yanayotolewa na wananchi na wadau mbalimbali yanaweza kuwa na mchango muhimu katika kuboresha miradi na kuhakikisha kuwa inazingatia maslahi ya umma.

Serikali inapaswa kuwa na mifumo ya kushughulikia malalamiko, kusikiliza maoni, na kujibu maswali ya wananchi kwa uwazi na uwajibikaji. Pia, kuna umuhimu wa kuelimisha wananchi kuhusu manufaa ya miradi na jinsi itakavyochangia maendeleo ya taifa. Hii inaweza kusaidia kupunguza upinzani na kuongeza uelewa na mshiriki wa umma katika miradi hiyo.

Hata hivyo, ni muhimu kwa serikali kuwa na taswira ya muda mrefu na kuzingatia maslahi ya taifa kwa ujumla wakati wa kutekeleza miradi. Wakati wa kuelekea uchaguzi wa 2025, ni muhimu kwa serikali kuchukua hatua za kuhakikisha kuwa miradi muhimu inatekelezwa kwa ufanisi na kwa manufaa ya wananchi wote, wakizingatia uwazi, uwajibikaji, na ushiriki wa umma.

[01:28, 19/06/2023] +255 7: Majibu mazur san,  kwa maswali yaliyoulinzwa sas kwa wananchi wa kawaida tufanyenini.

[01:32, 19/06/2023] T: Kama mwananchi wa Tanzania, kuna hatua kadhaa unazoweza kuchukua ili kushughulikia masuala yanayohusiana na mikataba isiyofaa au isiyokuwa na maslahi kwa nchi. 

1. Elimika: Jifunze kuhusu sheria za kimataifa, mikataba, na masuala ya kiuchumi yanayohusu rasilimali na uwekezaji nchini. Fahamu haki na wajibu wako kama mwananchi na uelewe jinsi mikataba inavyoweza kuathiri maendeleo ya taifa. Elimu itakuwezesha kushiriki kikamilifu katika mijadala na kuchangia maoni yako.

2. Shiriki katika mijadala ya umma kama hivi: Kushiriki katika mijadala ya umma ni njia muhimu ya kuwasilisha maoni na wasiwasi wako kuhusu mikataba na sera za kitaifa. Shiriki katika mikutano, majukwaa ya umma, na mijadala inayohusu masuala ya rasilimali, uwekezaji, na mikataba. Itumie fursa hizo kuhoji, kutoa mapendekezo, na kuchangia katika mchakato wa kuunda na kuboresha sera.

3. Ongea na wawakilishi wako: Wasiliana na wabunge na viongozi wengine waliochaguliwa kwa njia ya kuandika, kupiga simu, au kushiriki mikutano ya kijamii. Waeleze wasiwasi wako kuhusu mikataba isiyofaa na isiyokuwa na maslahi kwa taifa. Waulize maswali na wapiganie uwazi katika mikataba na mchakato wa kuingia mikataba mipya.

4. Wadai uwajibikaji: Taka uwajibikaji kutoka kwa serikali na taasisi zinazosimamia mikataba. Wahimize viongozi kuweka mifumo madhubuti ya ukaguzi na udhibiti wa mikataba ili kuhakikisha kuwa maslahi ya taifa na wananchi yanazingatiwa. Shinikiza uwazi katika mchakato wa kusaini mikataba na ukusanyaji wa mapato kutokana na rasilimali za taifa.

5. Jihusishe na mashirika/asasi za kiraia: Jiunge na mashirika ya kiraia yanayoshughulikia masuala ya uwajibikaji, utawala bora, na uwazi. Mashirika haya yanaweza kutoa mafunzo, kuhamasisha, na kusaidia katika juhudi za kukabiliana na mikataba isiyofaa. Kwa kushirikiana na mashirika hayo, unaweza kuwa na sauti yenye nguvu na kushawishi mabadiliko.

6. Fuatilia mchakato wa mikataba: Jishughulishe katika kufuatilia mikataba inayosainiwa na kutekelezwa na serikali. Fanya utafiti na ujue mikataba inayohusu rasilimali na uwekezaji, na simamia utekelezaji wake. Ikiwa una wasiwasi wowote, weka kumbukumbu na ripoti, na shirikisha taasisi zinazohusika na ufuatiliaji na uchunguzi.

Kumbuka, kushughulikia masuala ya mikataba isiyofaa ni mchakato wa muda mrefu na unaohitaji ushiriki endelevu na ushirikiano. Ni muhimu kwa wananchi kuwa na sauti na kuendelea kuhamasisha uwazi, uwajibikaji, na utawala bora katika mchakato wa kuingia mikataba na usimamizi wa rasilimali na uwekezaji wa taifa.

[01:35, 19/06/2023] K: kwa SWALI la 6 Rais Dkt Samia Suluhu Hassan anapenda majadiliano na usuluhishi wa Amani kwa sababu inaleta matokeo chanya na inaleta umoja na maelewano kati ya pande zinazohusika. Hapa kuna sababu kadhaa ambazo zinaweza kuelezea kwanini Rais Samia anapenda njia hizi:

1.Kujenga Umoja na Maelewano: Majadiliano na usuluhishi wa amani ni njia za kujenga umoja na maelewano kati ya pande tofauti. Badala ya kutumia nguvu au kushindana, njia hizi zinatoa fursa ya kusikiliza pande zote na kutafuta suluhisho ambalo linazingatia maslahi ya pande zote. Hii inasaidia kujenga uhusiano mzuri na kudumisha amani ndani ya jamii.

2.Kuwezesha Kupatikana kwa Suluhisho la Kudumu: Majadiliano na usuluhishi wa amani hutoa fursa ya kujadili masuala na kutafuta suluhisho ambalo linaweza kuwa endelevu na linalokubalika na pande zote. Badala ya kutumia njia za kulazimisha au kukabiliana, njia hizi zinawezesha pande zinazohusika kutafuta njia ya pamoja ya kusuluhisha tofauti zao na kuzuia mizozo kutokea tena.

3.Kuzuia Migogoro na Kutatua Tofauti kwa Amani: Kwa kuchagua majadiliano na usuluhishi wa amani, Rais Samia anataka kuzuia migogoro na kutatua tofauti kwa njia ya amani. Hii ina lengo la kudumisha utulivu na kuendeleza maendeleo ya nchi. Kupitia majadiliano na usuluhishi, pande zinazohusika zinaweza kufikia suluhisho ambalo linaweka misingi ya amani na utulivu.

4.Kujenga Utamaduni wa Kidemokrasia na Ushirikishwaji: Majadiliano na usuluhishi wa amani ni sehemu ya utamaduni wa kidemokrasia na ushirikishwaji wa wananchi. Kwa kuhimiza majadiliano na ushirikiano, Rais Samia anawapa watu fursa ya kushiriki katika michakato ya maamuzi na kutafuta njia za kufikia makubaliano ya pamoja. Hii inaimarisha demokrasia na kuimarisha uhusiano kati ya viongozi na wananchi.

Kwa ujumla, Rais Samia Suluhu Hassan anapenda majadiliano na usuluhishi wa amani kwa sababu inaleta matokeo chanya na inaleta umoja, maelewano, na utulivu katika nchi.

[01:38, 19/06/2023] Dr. G.  (Actor): 🤝🙏🏿🙏🏿🙏🏿

[02:27, 19/06/2023] Dr. G.  (Actor): Maswala ya kisheria nimtambuka pamoja na kwamba wananchi wa kawaida na haswa vijijini wanazo changamoto nyingi Bado Kuna njia mbadala wa kuongeza WiGo mpana na elimu ya Sheria kwa wananchi.

Najaribu kufikiria kwa sauti mambo kadhaa;-

 1. Tuelimike Elimu ya Sheria kupitia Wabunge na Ofisi za Wabunge – Jimboni 

Kwa kuwa Bunge letu tukufu la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ndio chombo pekee kupitia mamlaka ya  kimhimili ni imani yangu kuwa Wabunge wanauwelewa mkubwa wa Sheria zinazotungwa kwa ajili ya kuweka usawa na kusimama haki kwa wananchi kwa mantiki wote. 

 Hiyo swala la elimu kwa wananchi ni wajibu wetu sote hivyo na kwa kuwa tunazo pia Ofisi za Wabunge kila Jimbo ni ambapo wananchi mara zote wanakusanyika  wanaweza kupata huduma hii vyema kupitia Wabunge wetu na kwa kila Ofisi ya kila mbunge ikawa ni moja kituo cha kutoa elimu kwa wananchi ambapo ubunge ukiwa kama Taasisi unaweza kuwekewa utaratibu mzuri na KPI ya ofisi  kuhakikisha wananchi wanapata elimu hiyo ikiwa ni pamoja na Wananchi  KUSIKILIZWA MASWALA MBALIMBALI AMBAYO PENGINE MENGINE hayajatambuliwa au kutungiwa Sheria stahiki katika Sheria zetu ambazo Wabunge watazichukua hoja hizo na kuzipeleka kwenye Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa ajili ya kutungiwa  mswada na kuwa Sheria katika utimilifu wake.

 2.Tuelimikekupitia Elimu ya Sheria kwa Mifumo Rafiki Mashuleni 

Nawaza pia kupitia mfumo wa mabadiliko mbalimbali ya elimu katika Nchi Yetu ni vizuri Sasa Elimu ya Utambuzi wa maswala ya kisheria haki na uwajibikaji yakawa yanatolewa kwenye shule zetu  kwa uwepesi na kwa lugha rafiki kuanzia ngazi ya shule ya MSINGI na kuendeleza 

3. Tuelimike elimu ya sheria kupitia Taasisi za kidini 

Tunazo hata taasisi za kidini ambapo Kimsing Sheria mbalimbali zinazotungwa zina akisi maandiko na maelekezo ya Mwenyenzi Mungu kutoka katika vitabu vitakatifu. 

Hivyo kupitia vyombo vya kiimani kulingana na taratibu zao pasipo kuathiri utekelezaji wake kunaweza kuwekwa mfumo maalum wa utoaji  wa elimu ya Sheria kwa kuoanisha na  maandiko stahiki hata kwa dakika chache kila wanapokutana  itasaidia sana kupenyenza elimu ya Sheria kuwa sehemu ya maisha ya watu Kila siku tofauti na inavyoonekana au kufikirika  sasa na baadhi ya makundi kuwa pengine Kuna kundi maalum la watu wanaohodhi elimu ya Sheria zaidi kumbe ni haki ya Kila raiya

Pia…….✍🏿

[05:31, 19/06/2023] Dr Go: Salaam kwa Jina la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Ni Kweli Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania  na Mwenyekiti wa TNBC anapenda na anafuatilia kuhakikisha Majadiliano kati ya Wananchi hususani wafanyabiashara na wawekezaji (Sekta Binafsi) kupitia mfumo wa TNBC wanajadiliana hadi kufikia muafaka (Maazimio) kuhusu uondoaji changamoto au maboresho ya Mazingira ya biashara, uwekezaji na uchumi kwa ujumla. Tangu Machi 2021 hadi sasa, Mhe. Rais amesimamia Mfumo wa TNBC na ameongoza Mikutano mbalimbali ya TNBC, ameagiza NA kufuatilia utekelezaji wa Wizara (Mawaziri na Makatibu Wakuu), Mikoa (Wakuu wa Mikoa na Makatibu Tawala), na Wilaya (Wakuu wa Wilaya na Makatibu Tawala) zote kupitia Mfumo wa TNBC kukutana, kujadiliana na Sekta binafsi na kuazimia kuboresha  mazingira ya biashara, uwekezaji na uchumi. Wote ni mashahidi kwamba Kazi hiyo inafanyika na inaendelea. Aidha, Mhe. Rais anasimamia utekelezaji wa Maazimio ya maboresho hayo kupitia ofisi yake (Katibu Mkuu Kiongozi na Mwenyekiti Kamati Tendaji ya TNBC) katika vikao vya mara kwa mara vya Kamati Tendaji ya TNBC (Wajumbe na Makatibu Wakuu, Taasisi za Urekebu na Viongozi na Wawakirishi wa Sekta Binafsi) kutathmini utekelezaji wa maazimio yote na kutoa taarifa kwake kila mara.

Pamoja na masuala mengine mengi yaliyojadiliwa katika Mfumo wa TNBC hususan katika mikutano na vikao mbalimbali, suala la ufanisi wa bandari zetu lilijadiliwa na maboresho ya msingi yalipendekezwa na maazimio yalifikiwa kwa ajili ya utekelezaji (Mfano, uamuzi/ azimio la bandari kufanya kazi wa saa 24). Kwa ujumla faida za majadiliano na maazimio yaliyofikiwa kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi kupitia Mfumo wa TNBC zinaonekana na zitadhihirika zaidi pale utekelezaji utakapokamilika.  

Nia yetu tuhakikishe UCHUMI wa nchi yetu Tanzania Unakua kutoka hapa tulipo (LMIC) kufikia uchumi wa juu (HIC) bila kizuizi chochote. Ni MUHIMU wote tuazimie na tushirikiane na tutekeleze maboresho kwa vitendo. Maendeleo yetu yatatokana na kujitoa hususani kwa kufanya kazi kwa bidii na kukuza uchumi wetu. “TUKIKUZA UCHUMI WETU NAO UTATUKUZA NA KUTUINUA JUU. TUKIDHOOFISHA UCHUMI WETU NAO UTATUDHOOFISHA HADI KUFA”.

[08:21, 19/06/2023] +255 7: Baada ya haya yote tumeona ata kwenye mitandao yakijamii wananchi kutoa maoni yao kuhusu kutokuridhiswa na maslahi ya kimikataba. je! ninini kinapelekea viongoz wa serikali yetu (maranyingi) kuonekana wanaingia mikataba ya ovyo isio na maslah yakunufaisha taifa?

[09:52, 19/06/2023] Dr G: Wote tunakubali kwamba huduma za bandari zimekuwa changamoto kwa muda mrefu NA tunahitaji kuboresha ili kukuza uchumi wetu ambao unaathiriwa sana na gharama  za ufanisi mbovu wa bandari. HAKUNA KIONGOZI YEYOTE ANAYESIMAMIA MASLAHI YA TAIFA ATAKAYEACHA BANDARI IJIENDESHE KIZEMBE.

[10:40, 19/06/2023] T: Kuna sababu kadhaa zinazoweza kuchangia viongozi wa serikali kuonekana kuingia mikataba isiyokuwa na maslahi kwa taifa. 

1. Rushwa na ufisadi: Rushwa na ufisadi ni matatizo makubwa yanayokabiliwa na baadhi ya viongozi wa serikali. Wanaweza kuingia mikataba isiyokuwa na maslahi kwa taifa kwa sababu ya kupokea hongo au faida binafsi kutoka kwa wafanyabiashara au makampuni yanayopata mikataba hiyo.

2. Ubaguzi wa maslahi binafsi: Baadhi ya viongozi wanaweza kuwa na maslahi binafsi au kushawishiwa na maslahi ya kibinafsi yanayopendelea au kuathiri maamuzi yao katika kuingia mikataba. Wanaweza kuwa na uhusiano wa karibu na makampuni au watu binafsi wanaofaidika na mikataba hiyo, hivyo kupendelea maslahi yao binafsi badala ya maslahi ya taifa.

3. Upungufu wa utaalamu na uzoefu: Baadhi ya viongozi wanaweza kukosa utaalamu na uzoefu wa kutosha katika masuala ya kimataifa na mikataba. Hii inaweza kuwafanya wasiwe na uelewa wa kina wa faida na hasara za mikataba wanayoingia, na hivyo kufanya maamuzi yasiyo sahihi.

4. Ushindani wa kisiasa: Katika baadhi ya kesi, viongozi wanaweza kuingia mikataba isiyokuwa na maslahi kwa taifa kwa sababu ya ushindani wa kisiasa. Wanaweza kuwa na hamu ya kuonyesha mafanikio ya haraka na kufanya maamuzi ya kuvutia ili kupata umaarufu na kuwa na nafasi nzuri katika siasa. Hii inaweza kuwafanya wawe na haraka ya kuingia mikataba bila kufanya tathmini ya kina.

5. Ukosefu wa uwazi na ushiriki wa umma: Ukosefu wa uwazi katika mchakato wa kuingia mikataba na ukosefu wa ushiriki wa umma kunaweza kuwapa viongozi fursa ya kufanya maamuzi yasiyo na maslahi ya taifa. Wanaweza kukosa uwajibikaji na kuepuka kuchunguzwa na kushinikizwa na wananchi.

Hapa sasa Rais anatoa mwanya wa kuja na namna bora ya kupata katiba bora itakayo shughulikia kikatiba sababu hizi na kuimarisha mfumo wa uwajibikaji, uwazi, na ushiriki wa umma ili kuhakikisha viongozi wa serikali wanafanya maamuzi yenye maslahi ya taifa na wananchi kikatiba.

[10:44, 19/06/2023] +255 7: Rushwa naufisadi inaonekana ndio tatizo kubwa lakusababisha kuingiamikataba isio na maslahi  kwa nchi 

Hii inamaanisha kwamba TAKUKURU inashindwa kufanya shughulizake Kwa weledi hivyo kusababisha haya kutokea mara kwa mara au kuna loop hole kwenye sheria zetu kuhusu rushwa na mtu kutumia rasilimali za taifa(umma) kwa maslahi binafsi?

[11:11, 19/06/2023] T: Kutokomeza rushwa na ufisadi ni changamoto kubwa katika nchi nyingi, na Tanzania haijaachwa nyuma. Inawezekana kuwa uwepo wa rushwa na ufisadi unachangia kuingia mikataba isiyokuwa na maslahi kwa nchi. Hata hivyo, ni muhimu kuelewa kuwa suala la rushwa na ufisadi linahusisha mambo mengi zaidi ya utendaji wa TAKUKURU pekee.

Kutokomeza rushwa na ufisadi ni jukumu la pamoja kwa taasisi mbalimbali za serikali, vyombo vya sheria, asasi za kiraia, na wananchi wenyewe ukiwemo. Hata kama TAKUKURU ina jukumu kubwa la kupambana na rushwa, inaweza kukabiliwa na changamoto kadhaa, ikiwa ni pamoja na uhaba wa rasilimali, changamoto za kisheria, na ushirikiano mdogo kutoka kwa baadhi ya wadau.Na haya sasa yapaswa kuainishwa katika katiba ijayo

Kuhusu sheria za rushwa, Tanzania imekuwa na sheria kama Sheria ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (Prevention and Combating of Corruption Act) ambayo inalenga kupambana na rushwa na ufisadi. Hata hivyo, inaweza kuwa kuna upungufu au mapungufu katika utekelezaji wa sheria hizi, kama vile adhabu duni au udhaifu katika kuchunguza na kufuatilia rushwa hili linahitaji uchunguzi wa kina.

Ni muhimu kuendelea kuimarisha sheria na mifumo ya kupambana na rushwa na ufisadi, pamoja na kutoa rasilimali na uwezo wa kutosha kwa taasisi kama TAKUKURU ili kufanya kazi yao kwa ufanisi. Vilevile, kujenga uelewa na maadili ya uwajibikaji katika jamii ni sehemu muhimu ya kukabiliana na rushwa na ufisadi na si TAKUKURU pekee

Kwa ujumla, kushughulikia tatizo la rushwa na ufisadi ni mchakato endelevu na wa pamoja, na inahitaji juhudi za serikali, taasisi husika, na wananchi wenyewe ukiwemo. Ni muhimu kufanya kazi kwa pamoja kuimarisha mfumo wa kupambana na rushwa na kuhakikisha kwamba rasilimali za taifa zinatumika kwa manufaa ya umma na si kwa maslahi binafsi.

[11:25, 19/06/2023] Dr G: BANDARI KAMA BIASHARA NYINGINE YOYOTE INATAKIWA KUENDESHWA KIUCHUMI ZAIDI.  MISINGI NA KANUNI ZA UCHUMI ZIPO  NA HATUNA BUDI KUZINGATIA.. KWA UJUMLA BANDARI INAHITAJI SIASA SAFI, ARDHI, WATU, UONGOZI BORA.

[11:31, 19/06/2023] M: Admin, ufafanuzi na majibu yako, yanatoa mwanga mkubwa wa uelewa juu ya nini kifanyike kuimarisha uwajibikaji na utawala kwa jumla nchini. Elimu ya aina hii ni muhimu, ikaanza kutolewa mashuleni ili vijana wetu wakue wakijua nini wajibu wao kwa Taifa lao. Hii itasaidia sana waajiriwapo katika utumishi wa umma na hata sekta binafsi.

[11:53, 19/06/2023] T@M, elimu juu ya uwajibikaji, maadili, na kupambana na rushwa na ufisadi ni muhimu sana katika kujenga jamii iliyo na utamaduni wa uwazi na utawala bora. Kuanzia ngazi ya shule za msingi hadi vyuo vikuu, kuweka msisitizo katika kuelimisha vijana wetu kuhusu wajibu wao kwa taifa lao ni hatua muhimu ya kujenga vizazi vya baadaye vyenye uelewa mzuri na nia ya kufanya kazi kwa manufaa ya umma.

Elimu juu ya uwajibikaji na maadili inapaswa kujumuishwa katika mitaala ya shule na vyuo ili kuwapa wanafunzi ufahamu wa jinsi serikali na taasisi za umma zinavyofanya kazi, umuhimu wa uwazi na uwajibikaji katika utumishi wa umma, na madhara ya rushwa na ufisadi kwa maendeleo ya nchi.

Kuwajengea vijana wetu ufahamu na ujuzi huu wa mapema utawasaidia kuwa raia wema na wenye ufahamu wa haki zao na wajibu wao katika kusimamia utawala bora. Pia itawasaidia kuwa wazalendo na kuwa na maadili ya kazi, uaminifu, na uwajibikaji wanapojiunga na sekta ya umma au hata sekta binafsi.

Kwa kuongezea, ni muhimu kuzingatia mafunzo na uwezeshaji wa walimu ili waweze kufundisha na kuhamasisha masuala ya uwajibikaji na maadili kwa ufanisi. Pia, ushirikiano kati ya serikali, taasisi za elimu, na asasi za kiraia unahitajika ili kuhakikisha kuwa elimu hii inatolewa kwa njia yenye ufanisi na inayolingana na mahitaji ya sasa.

Kwa kumalizia, kutoa elimu ya uwajibikaji, maadili, na kupambana na rushwa na ufisadi mashuleni ni hatua muhimu katika kuunda jamii inayothamini utawala bora na uwazi. Hii itasaidia kuandaa vizazi vijao wenye ufahamu mzuri na dhamira ya kufanya kazi kwa maslahi ya umma na kuchangia katika maendeleo ya nchi yetu.

1. Ni nani anayepewa mamlaka ya kuingia mikataba ya kimataifa nchini Tanzania kulingana na Katiba?

2. Je, ni hatua gani zinazopaswa kuchukuliwa ikiwa mikataba imeonekana kuwa mibovu au isiyokuwa na maslahi kwa Taifa la Tanzania?

3. Je, sheria gani za ndani zinatumika kusimamia mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba ya kimataifa nchini Tanzania?

4. Ni taasisi zipi zinazohusika na ufuatiliaji na uwajibikaji wa mikataba ya kimataifa nchini Tanzania?

5. Je, uwazi, ushiriki wa umma, na utawala bora ni mambo gani muhimu katika kuhakikisha mikataba inawakilisha maslahi ya Taifa na inakuwa na faida kwa wananchi wote?

6. Je,kama walalamikaji hasa vijana wanaoandaa maandamano kupinga mikataba wangeomba kuonana na Rais wangekubaliwa?

MAJIBU YA WADAU

[22:56, 18/06/2023] T: SWALI LA 1Kwa mujibu wa Katiba ya Tanzania ya mwaka 1977 (ambayo inaweza kufanyiwa marekebisho), mamlaka ya kuingia mikataba ya kimataifa ipo mikononi mwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Katiba inatoa mamlaka kwa Rais kusaini na kuidhinisha mikataba ya kimataifa na kuhakikisha kuwa mikataba hiyo inaratibiwa na kutekelezwa kwa mujibu wa sheria za Tanzania.

Sheria ya Mikataba ya Kimataifa ya Tanzania ya mwaka 1970 pia inatoa mwongozo wa jinsi mikataba ya kimataifa inavyopaswa kusimamiwa. Sheria hiyo inaweka wajibu wa serikali kujenga uwezo wa kufanya tathmini ya mikataba, kuchambua na kuelewa masharti ya mikataba, na kuhakikisha mikataba hiyo inaendana na maslahi ya Taifa @~My

[23:03, 18/06/2023] +255 : Nashukuru kwa ufafanuzi yakinifu @T

[23:08, 18/06/2023] U: Ikiwa mikataba imeonekana kuwa mibovu au isiyokuwa na maslahi kwa Taifa, hatua zinazoweza kuchukuliwa ni pamoja na:

1. Ucham,buzi wa Mikataba: Serikali inaweza kufanya uchambuzi wa kina wa mikataba yote iliyosainiwa ili kuona iwapo inakiuka sheria au maslahi ya Taifa. Uchambuzi huo unaweza kufanywa na wataalamu wa sheria na masuala ya kimataifa ili kupata ufahamu kamili wa athari za mikataba hiyo.

2. Mazungumzo na Upyaishaji: Ikiwa mikataba imebainika kuwa mibovu, serikali inaweza kufanya mazungumzo na wahusika ili kufikia marekebisho au upyaishaji wa mikataba hiyo. Lengo ni kuhakikisha maslahi ya Taifa yanazingatiwa na mikataba inakuwa na manufaa kwa pande zote.

3. Sheria na Kanuni za Kitaifa: Serikali inaweza kuchukua hatua ya kuimarisha sheria na kanuni za ndani zinazosimamia mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba. Hii inaweza kuhakikisha uwazi, uwajibikaji, na uhakikisho wa maslahi ya Taifa katika mikataba inayosainiwa.

4. Ufuatiliaji na Uwajibikaji: Vyombo vya ufuatiliaji na uwajibikaji, kama vile Bunge na mashirika ya kiraia, vinaweza kuchukua jukumu la kufuatilia mikataba na kusimamia uwajibikaji wa viongozi katika mchakato wa kuingia mikataba. Kupitia uchambuzi, ripoti, na upashanaji habari, wanaweza kushinikiza mabadiliko na kusimamia uwajibikaji.

Ni muhimu kutambua kuwa jinsi hatua hizo zinavyotekelezwa inategemea mazingira ya kisiasa, kisheria, na taasisi za nchi. Muhimu zaidi, uwazi, ushiriki wa umma, na utawala bora ni mambo muhimu katika kuhakikisha mikataba inayosainiwa inawakilisha maslahi ya Taifa na inakuwa na faida kwa wananchi wote.

[23:17, 18/06/2023] K: Yapo mambo “tunaita kufukua makaburi” kuna mikataba ukisaini tu ni kama “umepata au umetungisha mimba” lazima uzae la sivyo utafanya dhambi ya kuua/ abortion(kutoa mimba)

[23:24, 18/06/2023] +255 6: Serikali ya Tanzania imechukua hatua kadhaa kushughulikia masuala ya mikataba isiyofaa na isiyokuwa na maslahi kwa taifa. Hatua hizo ni pamoja na:

1. Ukaguzi wa Mikataba: Serikali imefanya ukaguzi wa mikataba iliyopo ili kuangalia uhalali, uwazi, na maslahi ya kitaifa yaliyopo. Ukaguzi huo unalenga kubaini mikataba ambayo inahitaji kufanyiwa marekebisho au kupitiwa upya.

2. Mazungumzo na Upyaishaji wa Mikataba: Serikali imefanya mazungumzo na makampuni na wadau wengine kwa lengo la kufanya marekebisho au kurekebisha masharti ya mikataba ili kuhakikisha maslahi ya taifa yanazingatiwa. Mikataba mingine imefanyiwa mapitio na kusainiwa upya ili kuboresha masharti na faida kwa taifa.

3. Kuboresha Mazingira ya Uwekezaji: Serikali imechukua hatua za kuboresha mazingira ya uwekezaji nchini ili kuvutia uwekezaji wa hali ya juu na mikataba yenye manufaa. Hii ni pamoja na kufanya marekebisho ya sheria na kanuni, kupunguza urasimu, na kuongeza uwazi katika mchakato wa kuingia mikataba.

4. Kuimarisha Uwazi na Uwajibikaji: Serikali imechukua hatua za kuongeza uwazi na uwajibikaji katika mchakato wa kuingia mikataba. Hii ni pamoja na kuweka mikataba inayohusisha rasilimali za taifa kuwa wazi kwa umma, kuchapisha mikataba mtandaoni, na kuwawezesha wananchi kufuatilia na kuchangia katika mchakato huo.

Hatua hizi ni sehemu ya jitihada za serikali ya Tanzania kuboresha mchakato wa kuingia mikataba na kuhakikisha kuwa mikataba inawanufaisha wananchi na taifa kwa ujumla. Hata hivyo, bado kuna changamoto katika utekelezaji na usimamizi wa mikataba, na juhudi za ziada zinahitajika ili kuhakikisha kuwa mikataba inakuwa na maslahi ya kudumu kwa taifa.

[23:30, 18/06/2023] Gidion N: Tukiangalia Africa kama Africa.

kwa nini Wanasheria wengi wamelalamikiwa kwa sababu ya mikataba isiyofaa au isiyo na maslahi kwa mataifa yao tunaona hata sasa Tanzania. Naomba mtazamo yakinifu juu ya hilo

[23:33, 18/06/2023] M: Nadhani tunao utaratibu wa kutoa elimu ukiwalenga wananchi wanaoguswa na miradi husika mikubwa. Lakini kwa madai yaliyopo sasa inaonekana wanaharakati na baadhi wa wanasiasa upande wa upinzani, wanataka kibali cha wananchi kwa miradi yote mikubwa ya kiserikali inayogusa masilahi ya umma. Serikali iwe makini na madai ya wanahakati vinginevyo , itakwama kutekeleza baadhi ya miradi muhimu kipindi hiki cha kuelekea  uchaguzi wa 2025.

[23:34, 18/06/2023] E: Je, sheria gani za ndani zinatumika kusimamia mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba ya kimataifa nchini Tanzania?

Sheria ya Mikataba ya Kimataifa ya Tanzania ya mwaka 1970 ndiyo sheria inayosimamia mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba ya kimataifa nchini Tanzania. Sheria hiyo inatoa mwongozo na miongozo kuhusu taratibu za kuingia mikataba, mamlaka ya serikali katika mchakato huo, na jinsi mikataba inavyopaswa kutekelezwa na kufuatiliwa.

Sheria hii inajumuisha vipengele muhimu vifuatavyo:

1. Mamlaka ya Kuingia Mikataba: Sheria inabainisha kwamba Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ana mamlaka ya kuingia mikataba ya kimataifa kwa niaba ya nchi. Mamlaka haya yanajumuisha kusaini na kuidhinisha mikataba hiyo.

2. Uthibitisho wa Mikataba: Sheria inaeleza kuwa mikataba ya kimataifa inayoidhinishwa na Rais inapaswa kupitishwa na Bunge ili kuthibitisha uhalali wake ndani ya nchi. Hii inahakikisha kuwa mikataba inayosainiwa inapitia mchakato wa kidemokrasia na kushirikisha wawakilishi wa wananchi.

3. Utekelezaji wa Mikataba: Sheria inaelezea kuwa mikataba ya kimataifa inapaswa kutekelezwa kwa mujibu wa sheria za ndani za Tanzania. Hii inamaanisha kuwa mikataba inapaswa kuwa na uendelezaji wa sheria au kutekelezwa kupitia sheria za ndani zinazolenga kufanikisha malengo ya mikataba hiyo.

4. Masharti ya Ubatilishaji: Sheria inatoa masharti ya ubatilishaji wa mikataba ya kimataifa ikiwa inakiuka sheria za ndani, iko kinyume na maslahi ya Taifa, au kwa sababu nyingine zinazostahili. Hii inampa serikali uwezo wa kuchukua hatua za kisheria kuondoa athari za mikataba mibovu au isiyofaa.

Sheria ya Mikataba ya Kimataifa ya Tanzania inatoa mwongozo wa kisheria na utaratibu wa kusimamia mikataba ya kimataifa nchini. Inahakikisha kuwa mikataba inayosainiwa inalingana na sheria za ndani na inakuwa na faida kwa Taifa la Tanzania.

[23:37, 18/06/2023] T: Kuelewa hoja yako @K , ni muhimu kutambua kuwa suala la mikataba ya kimataifa linahusisha masuala ya kisheria na kisiasa, na matokeo yake yanaweza kuwa ya muda mrefu na yenye athari kubwa kwa taifa. Kwa hiyo, ni muhimu kuchukua hatua sahihi na kuwa makini katika mchakato wa kuingia mikataba ili kuepuka athari mbaya ambazo zinaweza kujitokeza.

Hata hivyo, hoja ya kufukua makaburi au kulinganisha mikataba na mimba na kutoa mimba ni ya mfano tu na inalenga kuelezea umuhimu wa kuwa makini na matokeo ya mchakato wa kuingia mikataba. Inaonyesha kuwa kusaini mikataba isiyo na maslahi kwa taifa kunaweza kuwa na matokeo mabaya ambayo yanaweza kulinganishwa na kutoa mimba.

Katika muktadha huo, ni muhimu kwa serikali kuwa na mifumo ya uhakiki na tathmini ya kina kabla ya kuingia mikataba, kuhakikisha kuwa mikataba inawakilisha maslahi ya taifa na inaathiri maendeleo yake kwa njia chanya. Pia, uwepo wa uwazi, ushiriki wa umma, na uwajibikaji katika mchakato wa kuingia mikataba ni muhimu ili kuhakikisha kuwa mikataba inasainiwa kwa uwazi na kwa manufaa ya wananchi wote.

Kwa hivyo, ni muhimu kwa viongozi na wadau wote kufanya uchambuzi wa kina, kuwashirikisha wananchi na kuchukua hatua zinazofaa ili kuhakikisha kuwa mikataba inayosainiwa inakuwa na maslahi na manufaa kwa taifa na wananchi wake.

[23:41, 18/06/2023] T: Wanasheria wa Afrika wamelalamikiwa kwa sababu ya mikataba isiyofaa au isiyo na maslahi kwa mataifa yao kwa sababu kadhaa:

1. Upungufu wa ujuzi na rasilimali: Katika baadhi ya nchi za Afrika, kuna upungufu wa ujuzi na rasilimali miongoni mwa wanasheria na wataalamu wa sheria. Hii inaweza kusababisha kukosa uelewa wa kina juu ya mchakato wa kisheria na upatikanaji wa mikataba, na hivyo kuwafanya kuwa dhaifu katika mazungumzo na makubaliano ya kimataifa.

2. Ubaguzi katika mikataba: Baadhi ya mikataba ya kimataifa inaweza kuwa na vipengele vya ubaguzi ambavyo haviwapi mataifa ya Afrika fursa sawa au faida sawa kama mataifa mengine. Hii inaweza kuwa kutokana na nguvu ya mazungumzo au uwezo dhaifu wa nchi hizo katika mchakato wa kutunga mikataba.

3. Umasikini na uhitaji wa rasilimali: Katika muktadha wa uhitaji wa uwekezaji na rasilimali, nchi za Afrika mara nyingi zinakabiliwa na shinikizo la kupata mikopo na misaada kutoka kwa mataifa na taasisi za kimataifa. Hii inaweza kuwafanya kukubali mikataba ambayo haiwiani kabisa na maslahi ya muda mrefu ya nchi zao ili kupata msaada au mikopo inayohitajika kwa haraka.

4. Rushwa na ufisadi: Ufisadi na rushwa ni matatizo yanayokabili nchi nyingi za Afrika. Wanasheria wanaweza kuhusika katika vitendo vya rushwa au kutumiwa na viongozi wenye nia mbaya, ambayo inaweza kuathiri uwezo wao wa kuchambua na kusimamia mikataba ya kimataifa kwa maslahi ya umma.

Hali hii si ya kipekee kwa Afrika pekee, kwani mataifa mengi yanakabiliwa na changamoto sawa linapokuja suala la kusimamia mikataba ya kimataifa. Hata hivyo, kutambua mapungufu haya na kufanya maboresho katika uwezo wa kisheria na mifumo ya kusimamia mikataba ni hatua muhimu katika kuhakikisha kuwa mikataba inayosainiwa inaleta faida kwa nchi za Afrika na raia wake.

Mifano:

1. Mkataba wa Madini: Nchi nyingi za Afrika zina rasilimali tajiri za madini, kama vile dhahabu, almasi, na shaba. Hata hivyo, mikataba iliyosainiwa na makampuni ya kimataifa mara nyingi haileti faida sawa kwa nchi hizo. Kampuni zinaweza kupata mikataba yenye masharti mazuri na faida kubwa, wakati nchi inaweza kupata sehemu ndogo ya mapato na faida.

2. Mikataba ya Ushirikiano wa Kiuchumi: Baadhi ya nchi za Afrika zimesaini mikataba ya ushirikiano wa kiuchumi na mataifa tajiri zaidi. Hata hivyo, mikataba hiyo mara nyingi inakuwa na masharti magumu au inaweka vikwazo vikali kwa uwezo wa nchi hizo kukuza viwanda vyao na kukuza uchumi wao wenyewe. Mikataba kama hiyo inaweza kuzuia maendeleo endelevu na kuendelea kuwa tegemezi kwa nchi zilizoendelea.

3. Mikataba ya Uwekezaji: Nchi za Afrika mara nyingi zinahitaji uwekezaji wa kigeni ili kukuza uchumi wao. Hata hivyo, mikataba ya uwekezaji inaweza kuwa na vifungu ambavyo hupendelea zaidi wawekezaji kuliko maslahi ya nchi hizo. Hii inaweza kusababisha upungufu wa ukaguzi wa kutosha, ulinzi mdogo wa mazingira, na faida kidogo kwa nchi husika.

4. Mikataba ya Utoaji wa Huduma: Baadhi ya mikataba ya utoaji wa huduma, kama vile usafirishaji wa mafuta na gesi, inaweza kuwa na masharti yasiyofaa kwa nchi za Afrika. Mikataba hiyo inaweza kuzingatia zaidi maslahi ya makampuni ya kimataifa kuliko maendeleo ya ndani, na hivyo kuacha nchi zikiwa tegemezi na bila udhibiti wa rasilimali zao wenyewe.

Hatuna budi kuelewa kuwa si mikataba yote inayoingiwa na nchi za Afrika ni hovyo au isiyokuwa na maslahi. Kuna mikataba mizuri na inayosaidia maendeleo ya nchi hizo. Hata hivyo, changamoto zinazokabiliwa na wanasheria wa Afrika katika mchakato wa kusaini mikataba inahitaji jitihada za kuboresha uwezo wao na kusimamia mchakato huo kwa maslahi ya nchi zao.

[23:48, 18/06/2023] G: Sawa umegusia  mikataba mizuri na inayosaidia maendeleo ya nchi za afrika ningefurahi mifano ya mikataba hiyo hata miwili tu na nchi husika

[23:53, 18/06/2023] T: Kweli kabisaa @G , si mikataba yote inayoingiwa na nchi za Afrika ni hovyo au isiyokuwa na maslahi. Kuna mikataba mizuri ambayo inaleta manufaa na inasaidia maendeleo ya nchi za afrika.  mfano

1. Mikataba ya Uwekezaji wa Moja kwa Moja (FDI): Mikataba ya uwekezaji inaweza kuwa na manufaa kwa nchi za Afrika kwa kuvutia mitaji, teknolojia, na ujuzi. Mikataba ya uwekezaji inalenga kuongeza ukuaji wa uchumi, kuunda ajira, na kuboresha miundombinu. Kwa mfano, mikataba ya uwekezaji katika sekta za nishati, miundombinu, na utalii inaweza kuwa na athari chanya kwa maendeleo ya nchi.

2. Mikataba ya Biashara: Mikataba ya biashara huru na mikataba ya ushirikiano wa kiuchumi inaweza kuwa na manufaa kwa nchi za Afrika kwa kuongeza biashara na uwekezaji, kupanua masoko, na kuchochea ukuaji wa uchumi. Mikataba kama vile Mkataba wa Usalama wa Madini wa Afrika (AMV) na Mikataba ya Jumuiya za Kiuchumi za Kikanda (kama vile EAC, SADC, ECOWAS) inalenga kukuza biashara na ushirikiano katika mikoa husika.

3. Mikataba ya Usafirishaji na Miundombinu: Mikataba inayohusiana na usafirishaji na miundombinu inaweza kuwa na athari kubwa katika kuboresha huduma za usafiri, miundombinu ya barabara, reli, bandari, na viwanja vya ndege. Mikataba ya ujenzi wa barabara, reli, na miradi mingine ya miundombinu inaweza kuwa na manufaa kwa uchumi wa nchi na kukuza biashara na ushirikiano wa kiuchumi.

4. Mikataba ya Rasilimali Asili: Nchi za Afrika zina rasilimali asili nyingi, kama vile mafuta, gesi, madini, na ardhi yenye rutuba. Mikataba inayohusiana na rasilimali asili inaweza kuleta mapato na fursa za ukuaji wa uchumi. Ni muhimu kuwa na mikataba ya haki na yenye manufaa ili kuhakikisha rasilimali hizo zinawanufaisha wananchi wote na kusaidia maendeleo endelevu.

[23:54, 18/06/2023] K: Kwa muktadha huo @T Katiba mpya itabidi iseme juu ya mikataba as an article/kifungu cha katiba kinachosisitiza uwajibikaji kwa yule anayeweka saini katika mkataba, yule anayeuhakiki(mwanasheria) na Dalali anaye husika kuunganisha hiyo kazi/Biashara.

#hayamamboyapoDEEPsana

[00:03, 19/06/2023] U: SWALI LA 4.Ndiyo, nchini Tanzania kuna mashirika ya kiraia na vyama vya wananchi vinavyojihusisha na ufuatiliaji wa mikataba na kusimamia uwajibikaji wa viongozi katika mchakato wa kuingia mikataba. Baadhi ya mashirika haya ni pamoja na:

1. HakiRasilimali: HakiRasilimali ni shirika la kiraia linalofanya kazi katika eneo la rasilimali na uwekezaji. Shirika hilo linajihusisha na uchambuzi wa mikataba, ufuatiliaji wa matumizi ya rasilimali, na kusimamia uwajibikaji wa viongozi katika sekta hizo. Pia linajihusisha na masuala ya mikataba na uwajibikaji wa viongozi katika mchakato huo.

2. Policy Forum: Policy Forum ni jukwaa la mashirika ya kiraia nchini Tanzania lenye lengo la kushirikiana, kujadiliana, na kusukuma mbele sera nzuri na utawala bora. Wanachama wa jukwaa hili hushiriki katika ufuatiliaji wa mikataba na kusimamia uwajibikaji wa viongozi.

3. Tanzania Extractive Industries Transparency Initiative (TEITI): TEITI ni mpango unaosimamiwa na serikali na kushirikisha wadau mbalimbali kutoka serikali, sekta binafsi, na mashirika ya kiraia. Lengo lake ni kuhakikisha uwazi na uwajibikaji katika sekta ya uchimbaji wa rasilimali. TEITI hufuatilia mikataba, ukusanyaji wa mapato, na matumizi ya rasilimali.

4. Legal and Human Rights Centre (LHRC): LHRC ni shirika la kiraia linalofanya kazi katika kukuza na kulinda haki za binadamu nchini Tanzania. Wana uwezo wa kufuatilia mikataba na kuhakikisha uwajibikaji wa viongozi katika mchakato huo.

5. Foundation for Civil Society (FCS): FCS ni shirika lisilo la kiserikali linaloendesha programu za ufadhili na kuimarisha uwezo wa mashirika ya kiraia. Wanashirikiana na mashirika ya kiraia yanayojihusisha na masuala ya uwajibikaji, uwazi, na mikataba.

6. Twaweza: Twaweza ni shirika la utafiti na sera linalofanya kazi katika nchi kadhaa za Afrika, ikiwemo Tanzania. Wanajihusisha na masuala ya uwazi, uwajibikaji, na ushiriki wa wananchi katika kufuatilia na kusimamia mikataba.

Mashirika haya na mengine yanafanya kazi kwa karibu na wananchi, kufanya utafiti, kufuatilia, na kuendesha kampeni ili kuhakikisha mikataba inawanufaisha wananchi na kuwawajibisha viongozi katika mchakato wa kuingia mikataba.

[00:09, 19/06/2023] T: Katiba mpya inapaswa kujumuisha kifungu ambacho kinasisitiza uwajibikaji kwa wale wanaohusika na mchakato wa kuingia na kusimamia mikataba. Kifungu hicho kinaweza kujumuisha mambo yafuatayo nionavyo mimi:

1. Uwajibikaji wa Mhusika wa Mikataba: Kifungu kinaweza kuelezea wajibu wa mtu au afisa anayesaini mikataba kwa niaba ya taifa. Inaweza kuweka wazi kuwa mtu huyo anawajibika kikamilifu kuhakikisha kuwa mikataba inayosainiwa inazingatia maslahi ya umma na inaathiri maendeleo ya taifa kwa njia chanya.

2. Uwajibikaji wa Mwanasheria: Kifungu kinaweza pia kuzingatia uwajibikaji wa mwanasheria ambaye anahakiki na kushauri kuhusu mikataba. Inaweza kuweka wazi kuwa mwanasheria anawajibika kwa kuhakikisha kuwa mikataba inaambatana na sheria na kanuni za nchi, na ina manufaa kwa taifa.

3. Uwajibikaji wa Dalali wa Mikataba: Kifungu kinaweza kuzingatia pia uwajibikaji wa wakala au dalali anayehusika na kuunganisha mikataba na kazi/biashara. Inaweza kuweka wazi kuwa wakala huyo anawajibika kuhakikisha kuwa mikataba inatekelezwa kwa ufanisi na kwa mujibu wa masharti yaliyokubaliwa.

Kifungu hiki kinaweza kuimarisha uwajibikaji na uwazi katika mchakato wa mikataba, na kutoa mwongozo wa kisheria unaohimiza utendaji mzuri na maslahi ya umma katika mikataba. Hii inasaidia kuhakikisha kuwa mikataba inayosainiwa ni yenye manufaa na inazingatia matakwa ya taifa najaribu kuwa Bush lawyer..

[00:10, 19/06/2023] +255 : Nani alaumiwe sasa kwa yanayotokea,Wanasiasa,wanasheria ama viongozi?

[00:15, 19/06/2023] T: haya maswali ya nyongeza yanaushawishi sana wa kufukua makaburi lakini wadau watakujibu @~Gelasson

MJADALA UNAENDELEA SEHEMU YA PILI

Mjadala umegusa masuala muhimu kuhusu mikataba isiyokuwa na maslahi kwa nchi na jinsi inavyoathiri maendeleo. Kwa kuzingatia tathmini ya jumla, mambo muhimu yaliyojadiliwa ni pamoja na:

1. Mikataba mibovu: Kumekuwa na wasiwasi juu ya mikataba isiyokuwa na maslahi kwa nchi za Afrika, ikiwemo Tanzania. Mikataba hii inaweza kuathiri uchumi, rasilimali, na maendeleo ya nchi.

2. Uwajibikaji: Kumekuwa na wito wa kuwawajibisha viongozi, wanasheria, na watendaji wanaosaini mikataba mibovu. Uwajibikaji ni muhimu katika kuhakikisha kuwa mikataba inawakilisha maslahi ya taifa na inakuwa na faida kwa wananchi wote.

3. Elimu na uelewa: Elimu juu ya masuala ya kisheria, mikataba, na maadili ni muhimu sana kwa wananchi ili waweze kushiriki kikamilifu na kuelewa mikataba inayohusu maslahi yao na taifa kwa ujumla. Elimu hii inapaswa kuanza mapema, kuanzia shuleni na kuendelea katika maisha ya watu.

4. Uwazi na ushiriki wa umma: Uwazi na ushiriki wa umma ni muhimu katika mchakato wa kuingia mikataba. Wananchi wanapaswa kuwa na fursa ya kutoa maoni yao na kushiriki katika mchakato huo ili kuhakikisha kuwa mikataba inawakilisha maslahi yao.

5. Ushirikiano kati ya serikali, mashirika ya kiraia, na wadau wengine: Kupambana na mikataba mibovu na rushwa ni jukumu la pamoja. Ushirikiano na ushirikishwaji wa pande zote ni muhimu ili kuwezesha uwajibikaji na kuimarisha mifumo ya kusimamia mikataba.

6. Changamoto za utekelezaji: Changamoto zinaweza kuwepo katika utekelezaji wa sheria na mifumo ya kupambana na rushwa na ufisadi. Upungufu wa rasilimali, changamoto za kisheria, na uhaba wa ushirikiano zinaweza kuzuia jitihada za kukabiliana na mikataba mibovu.

Katika kuhitimisha, mjadala huu umeonyesha umuhimu wa kujenga utamaduni wa uwazi, uwajibikaji, na utawala bora katika mchakato wa kuingia mikataba na kusimamia maslahi ya taifa. Elimu, uwajibikaji, ushirikiano, na uimarishaji wa mifumo ya kisheria ni sehemu muhimu ya kutatua changamoto zinazojitokeza katika mchakato huu. Kwa kufanya hivyo, nchi inaweza kuendeleza mikataba yenye maslahi na faida kwa wananchi wote na kukuza maendeleo endelevu.

Mjadala huu unajadili muundo wa Muungano wa Serikali Tatu katika Tanzania, kulingana na mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba. Hapa kuna tathmini ya mjadala huu:

1. Swali la kwanza linahusu mambo ambayo Serikali ya Jamhuri ya Muungano pekee inaweza kufanya katika muundo wa Serikali Tatu. Majibu yanafafanua kwamba Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina mamlaka katika mambo ya nje, ulinzi na usalama, fedha na uchumi, elimu na afya, miundombinu na usafirishaji, sheria na haki, na mambo ya umoja. Jibu linaeleza wajibu wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano katika masuala haya.

2. Swali la pili linahusu nani anakuwa mkuu wa nchi katika muundo wa Serikali Tatu. Majibu yanaeleza kuwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ndiye mkuu wa nchi, amiri jeshi mkuu, na mkuu wa Serikali ya Muungano. Hata hivyo, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar hawana sifa hizo na hawawezi kukaimu nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano.

3. Swali la tatu linahusu misingi ya utendaji inayosimamia muundo wa Serikali Tatu. Majibu yanaeleza kuwa muundo huo unazingatia mamlaka tatu: Mamlaka ya Mambo ya Muungano, Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Zanzibar, na Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika. Kila mamlaka ina serikali yake ambayo itasimamiwa na Katiba mpya ya Jamhuri ya Muungano.

4. Swali la nne linahusu vyombo vya kikatiba vinavyopendekezwa kusimamia misingi ya utendaji katika Serikali Tatu. Majibu yanatoa ufafanuzi mdogo na hayajajibu kikamilifu swali hilo.

5. Swali la tano linahusu jukumu la Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali katika Muungano wa Serikali Tatu. Majibu hayakujibu swali hilo.

6. Swali la sita linahusu nani anayehusika na kuratibu uhusiano kati ya Serikali za Nchi Washirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano. Majibu hayajajibu swali hilo.

7. Swali la saba linahusu chombo kipi cha juu zaidi katika mfumo wa mahakama katika Muungano wa Serikali Tatu. Majibu hayajajibu swali hilo.

8. Swali la nane linahusu jukumu la Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa katika Muungano wa Serikali Tatu. Majibu hayakujibu swali hilo.

9. Swali la tisa linahusu jinsi mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba yanavyoathiri mamlaka ya Rais. Majibu yanatoa ufafanuzi juu ya mamlaka ya Rais wa Jamhuri ya Muungano, lakini hayatoi maoni juu ya athari za mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba.

Kwa ujumla, majibu yanaeleza mamlaka na majukumu ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano na Serikali za Nchi Washirika katika muundo wa Serikali Tatu. Hata hivyo, majibu hayajatoa tathmini kamili ya mapendekezo ya Tume ya Jaji Warioba au athari za muundo huo kwa Muungano wa Tanzania.

Mjadala huu umegusa masuala muhimu ya muundo wa uongozi, misingi ya taifa, na nguzo za maendeleo. Kupitia mjadala huu, kuna mambo muhimu yamejitokeza:

1.   Maraisi Watatu: Wazo la kuwa na maraisi watatu kutoka nchi mbili zilizoungana limeleta fikra na mawazo tofauti. Baadhi ya maoni yanapendekeza mfumo huo kwa lengo la kuimarisha uwiano na uwajibikaji kati ya pande hizo mbili. Hata hivyo, kuna wasiwasi juu ya mwingiliano wa majukumu na uwezekano wa migongano kati ya maraisi hao.

2.   Majina ya Viongozi: Kuna mawazo yanayopendekeza matumizi ya majina tofauti kwa viongozi wa juu, kama vile “Prime Ministers,” ili kuepuka mzozo unaoweza kusababishwa na jina “Raisi.” Hii inalenga kudumisha uwazi na kuepusha kuingilia mambo ya muungano.

3.   Misingi ya Taifa: Ushauri wa kuweka misingi thabiti ya taifa katika katiba umepata umaarufu. Misingi kama vile itikadi ya kitaifa, maadili, thamani, rasilimali za taifa, umoja wa kitaifa, na lugha ya kitaifa inaweza kuwa msingi wa kuimarisha utambulisho wa kitaifa na kukuza maendeleo endelevu.

4.   Uongozi wa Vyama Tofauti: Uwezekano wa kuwa na maraisi kutoka vyama tofauti umewakilishwa katika mjadala. Hii inaweza kuwa changamoto katika kuleta mshikamano na ushirikiano, na inahitaji mifumo madhubuti ya usimamizi na utatuzi wa migogoro.

5.   Katiba na Usawa wa Wananchi: Umuhimu wa kuwa na katiba yenye msingi imara na inayozingatia matakwa ya wananchi wote umesisitizwa. Ushirikishwaji wa wananchi katika mchakato wa kuunda katiba ni muhimu ili kuhakikisha misingi na nguzo za taifa inawakilisha maoni na mahitaji ya jamii nzima.

Ni muhimu kuzingatia kuwa hii ni mijadala tu na maoni yanaweza kutofautiana kulingana na mitazamo na uzoefu wa kila mtu. Ni vyema kuendelea kujadili masuala haya kwa kuzingatia umuhimu wa kusikiliza na kuheshimu maoni ya wengine

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mwl. Julius K. Nyerere (wa pili kushoto) akiwapamoja na viongozi mbalimbali. Kushoto ni Makamu wa Kwanza wa Rais wa Jamhuri yaMuungano na Rais wa Zanzibar Mhe. Aboud Jumbe na kulia ni Waziri Mkuu wa Jamhuri yaMuungano Mhe. Edward Moringe Sokoine.

[12:15, 14/06/2023] R: Mimi nadhani kuwa na maraisi wa 3 kwa nchi 2 zilizoungana kama haijakaa sawa hivi, hoja yangu iko ktk neno “RAISI” 

Kwa nini tusiwe na one HEAD OF STATE (RAISI) na makamu wawili wa raisi mmoja toka ZANZIBAR na mmoja toka TANGANYIKA.

Then tuwe na PRIME MINISTERS wa ZANZIBAR na TANGANYIKA ambao ndio watendaji wakuu wa nchi zao na watakao chaguliwa na wananchi wa nchi husika.

Though HEAD OF STATES pia apigiwe kura na watanzania wote.

My concern ni kwamba tusije pata kiongozi mbeleni kichwa maji kwa ukubwa wa jina (RAISI) aka violet akaingilia hata mambo ya muungano na kuzua kizaazaa.

Mwenye kujua anisaidie ufafanuzi juu ya hili tafadhali.

[12:28, 14/06/2023] T: Hoja yako ni ya kuvutia @R . Kuwa na muundo wa serikali ambao unajumuisha Rais mmoja wa Muungano na Makamu wawili kutoka Zanzibar na Tanganyika inaweza kuwa njia ya kuepuka migogoro ya kisiasa na kuzuia mamlaka ya Rais kuingilia mambo ya Muungano.

Kwa kuwa kila upande una Makamu wake, kuna uwiano wa uwakilishi katika ngazi ya juu ya serikali. Hii inaweza kuimarisha utambulisho na uhuru wa Zanzibar na Tanganyika, wakati huo huo kuhakikisha kuwepo kwa mfumo wa Muungano wa karibu.

Kuwa na Mawaziri Wakuu wa Zanzibar na Tanganyika kama watendaji wakuu wa nchi zao ni wazo zuri la kuwapa mamlaka ya kutekeleza majukumu ya kila siku ya serikali. Hii inaweza kusaidia kuongeza uwajibikaji na ufanisi wa serikali katika kila upande.

Kuhusu suala la kiongozi wa Muungano kuingilia mambo ya Muungano na kusababisha kizaazaa, njia yako inaweza kusaidia kupunguza hatari hiyo. Kwa kuhakikisha kuwa kiongozi wa Muungano anapigiwa kura na wananchi wote, kutakuwa na umuhimu mkubwa katika kuheshimu maslahi ya Muungano na kuepuka vitendo visivyo halali.

Hata hivyo, ni muhimu kuzingatia kuwa mabadiliko ya muundo wa serikali ni mchakato mkubwa na unaweza kuwa na changamoto zake. Inahitaji mazungumzo na maoni ya wadau wote na inaweza kuhitaji marekebisho ya Katiba au sheria za nchi.

Hoja yako @R inaweza kuwa msingi mzuri wa mjadala na utafiti zaidi juu ya marekebisho ya muundo wa serikali katika katiba mpya. Ni muhimu  wadau wengine  kudadavua kwa kuzingatia athari za muda mrefu kabla ya kufanya mabadiliko yoyote ya kisheria.

[12:42, 14/06/2023] M: Ipo changamoto ya titles hapa.  Cha muhimu ni majukumu yao kutajwa kwa kina kwenye Katiba ya Jamhuri ya Muungano.

Nadhani wakiitwa Prime Ministers ikakuwa bora zaidi. Suala hapa ni majukumu  yao kubainishwa Kikatiba. Wakiwaita Marais, pamoja na changamoto nyingine zitakazojitokeza kwa kuitwa hivyo, hoja ya kupigiwa mizinga, itakuwa sio raisi kuiweka kando. Kwa maana hiyo tunawez kujikuta tuna Marais watatu wa kupigiwa Mizinga.

[12:54, 14/06/2023] M: Kwa uelewa wangu Cha muhimu ni sovereignity ya nchi na sio majina ya viongozi wa juu

Hata kama tuna Rais wa Tanganyika na wa Znz, kama Sovereignity itabakia kwa Tanzania then majina yasitupe hofu maana hata yanga ina rais 

Kwa sasa vile ilivyo Tanzania ni nchi moja inayotokana na muungano wa zilizokuwa nchi mbili. 

Unaweza hata ukafanya rais wa znz awe makamu wa kwanza wa rais wa muungano kama ilivyokuwa awali

[12:55, 14/06/2023] T: Wasiwasi wako juu ya jina “Rais” na athari zake za kisiasa ni jambo lakuzingatiwa katika kuiwaza Tanzania mimi nakuelewa @M , hasa katika suala la kupigiwa mizinga. Ili kuepuka maelezo haya ya kusumbua na uwezekano wa kuwa na Marais watatu wa kupigiwa mizinga, inaweza kuwa busara kutumia majina tofauti ambayo hayana mzigo huo wa kihistoria.

Kutumia jina kama “Prime Minister” kwa viongozi wa Zanzibar na Tanganyika inaweza kuwa njia nzuri ya kuepuka maelezo ya kidemokrasia. Hii ingeweka wazi majukumu yao kama watendaji wakuu wa nchi zao, na inaweza kupunguza mtego wa kuingilia mambo ya Muungano.

Ni muhimu kufanya marekebisho kwenye Katiba ya Jamhuri ya Muungano ili kubainisha kwa kina majukumu ya kila kiongozi na kupunguza nafasi ya mgongano na ndio maana ajenda ya katiba mpya hata Rais, Dkt. Samia kaiona na anawataka wanasiasa sasa wakutane chini ya mlezi wao Msajili wa vyama vya siasa kujadili mwelekeo bora wa mchakato mzima

Kwa kufanya hivyo, itakuwa wazi ni nani anawajibika kwa nini na kwa kiwango gani katika ngazi ya Muungano na ngazi ya Zanzibar na Tanganyika.

Mi naona pia kuna umuhimu pia kuwashirikisha wadau wote katika mchakato wa kufanya marekebisho haya. Kuhakikisha kuwa mazungumzo yanafanyika na maoni ya kila upande yanazingatiwa itasaidia kujenga maelewano na kuondoa wasiwasi ambao unaweza kujitokeza wakati wa kutekeleza mabadiliko haya.

Kwa ujumla, kubainisha majukumu kwa kina na kuchagua majina yanayofaa kwa viongozi wa kila ngazi kunaweza kuwa njia bora ya kuepuka mgongano na kuhakikisha kuwa mifumo ya serikali inafanya kazi vizuri katika muktadha wa Muungano wa Zanzibar na Tanganyika Wadau watawazua zaidi

[13:31, 14/06/2023] Ri: Ndio inaweza isiwe shida kwa sasa kwa sababu viongozi wetu wote ni wa chama kimoja na wanafanya kazi kwa muongozo mmoja

Je ushawahi kuwaza endapo tutapa maraisi wa vyama tofauti?

Mfano raisi wa Tanzania awe CCM na Tanganyika awe CHADEMA pia Zanzibar awe ACT na wote ni marais. Je itakuaje?

Na je ikitokea imekuwa hivi HEAD OF STATES ataongoza vipi? Ukizingatia kila chama kina rasimu yake?

[13:32, 14/06/2023] T: Nakubaliana na wewe kuwa suala la umuhimu mkubwa ni uhuru wa nchi na suvereniti, na sio majina ya viongozi wa juu. 

Muundo wa serikali unapaswa kuzingatia na kuimarisha uhuru na suvereniti ya nchi zote mbili, Zanzibar na Tanganyika, ndani ya mfumo wa Muungano.

Kuweka Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar na kuwafanya wawe na nafasi zao katika ngazi ya Muungano kama Makamu wa Rais wa Muungano inaweza kuwa njia ya kufikia lengo hilo hata hivyo wadau wengine wakaiona hiyo hatua ni ya juu mno kuwa na Rais watatu kigharama

Nawaza tu, pengine kweli inaweza kuimarisha uwakilishi wa pande zote mbili na kutoa fursa kwa kila upande kuchangia katika maamuzi ya Muungano na hapa ndipo kaa lamoto lilipo

Lengo kuu ni kuhakikisha kuwa pande zote zina nguvu na uwakilishi sawa katika Muungano, na kwamba maamuzi yanayohusu Muungano yanafanywa kwa kuzingatia maslahi ya nchi zote mbili. 

Hii inaweza kusaidia kujenga imani na kuondoa wasiwasi wa upendeleo au uvunjifu wa uhuru na suvereniti ya nchi yoyote.

Bado naona umuhimu kufanya mazungumzo ya kina na kushirikisha wadau wote ili kufikia muundo wa serikali unaofaa na unaokubalika na pande zote. Kwa njia hiyo, tunaweza kujenga mifumo ya serikali ambayo inazingatia suvereniti ya nchi zote mbili na inaendana na mahitaji na matakwa ya watu wa Tanzania.

[13:37, 14/06/2023] M: Rais akiwa ndani ya nchi hata kama makamu wake ni wa vyama vingine hakuna tatizo. 

Problem ni rais akitoka nje ya nchi na kuacha makamu wake aendeshe nchi. But stil hili linaweza kutatuliwa kwa kuwa rais akitoka nje ya nchi bado ni raisi na anaweza kukabidhi madaraka kwa makamu kwenye baadhi ya mambo na sio kila kitu.

Na makamu wa bara huwa anagombea na raisi wake, wa znz tu ndio anaingia kupitia kura za znz na sio za muungano hivya katiba impe nafasi ya pili makamu wa bara

[13:50, 14/06/2023] T: Inafikirisaha @R @M Uwepo wa Marais wa vyama tofauti katika nchi moja unaweza kuwa na changamoto zake,  kwani mi naona inaweza kusababisha migawanyiko ya kisiasa na kuathiri utendaji wa serikali. Hali hiyo inaweza kuwa ngumu kwa Rais wa Muungano kuongoza kwa ufanisi ikiwa kila chama kina rasimu yake na maslahi yake ya kisiasa.

Katika mfumo ambapo kuna Marais wa vyama tofauti, ni muhimu kuwa na mfumo mzuri wa ushirikiano na utatuzi wa migogoro. Kuna haja ya kujenga mazungumzo ya kina na maafikiano ya kisiasa ili kuhakikisha utendaji wa serikali na utekelezaji wa sera za kitaifa.

Ili kuepuka mgawanyiko na migogoro mingi, mfumo unaweza kuzingatia uwepo wa serikali ya umoja wa kitaifa, ambapo vyama vinavyoshinda uchaguzi vinashiriki katika serikali kulingana na uwiano wa uwakilishi wao. Hii inaweza kusaidia kujenga msingi wa ushirikiano na kufanya kazi pamoja kwa ajili ya maendeleo ya nchi.

Hata hivyo, ni muhimu kutambua kuwa mifumo ya kisiasa na serikali hutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine. Kwa hiyo, suala la kuwa na Marais wa vyama tofauti linahitaji kuzingatia muktadha wa kisiasa na kikatiba wa nchi husika.

Katika kesi yoyote, mchakato wa kujenga serikali na kuongoza nchi inapaswa kuzingatia maslahi ya kitaifa, ushirikiano, na utatuzi wa migogoro kwa njia ya kidemokrasia na amani haya sasa ndio yana sakwa kikatiba kuiacha Tanzania salama

[13:51, 14/06/2023] A: Itikadi ya Kitaifa

Ni lazima katiba ieleze kwa uwazi itikadi ya kitaifa, kwamba kila chama kinachokuwa na viongozi kiweze kusimamia hiyo itikadi.

Katiba inatakiwa iweke wazi misingi ya nchi na kuweka wazi kwamba kila chama cha siasa lazima kiendane na misingi ya taifa.

Dira ya Taifa Dira ya taifa inatakiwa ionekane kila chama kijue dira ya taifa letu. Katiba inatakiwa ipambanue dira ya taifa letu. Yaani National Vision and Mission

Vyama vya siasa vishindane katika mbinu za kuweza kufikia lengo la kitaifa na siyo kuanzisha malengo mengine.

Hii itaondoa mgongano wa kisiasa katika uongozi. Maana vyama vya siasa vitashindana katika mbinu za kufikia malengo na siyo kuanzisha mambo mengine ambayo hayapo kwenye Dira ya Taifa.

Ni muhimu kutamuka kwa wazi kabisa mambo ya fuatayo kweye katiba:-

1. Misingi ya Taifa (Haya ni mambo ambayo hayana Compromise, kwamba kila Chama lazima kiyafuate)

2. Nguzo za Taifa (Hii ni mihmili ya Taifa inayoleta maendeleo na inatakiwa kuundiwa utaratibu wake wa kuiboresha na kuifanya iendane na wakati husika)

3. Ulinzi wa Taifa (Hili swala lazima kila chama kinachokuwa na madalaka hakitakiwi kabisa kutikisa ulizi)

[13:54, 14/06/2023] M: Ni kweli kiasi nakubaliana nawe

[13:58, 14/06/2023] T: Mawazo yako @A juu ya kuingiza itikadi ya kitaifa, dira ya taifa, misingi ya taifa, nguzo za taifa, na ulinzi wa taifa katika katiba ni muhimu katika kujenga msingi thabiti wa uongozi na utawala hata kije chama gani madarakani

Hii inaweza kusaidia kuweka malengo ya pamoja na kuondoa migongano ya kisiasa ambayo inaweza kuhatarisha maendeleo ya nchi.

Kuweka wazi misingi ya taifa ambayo kila chama cha siasa kinapaswa kufuata ni njia nzuri ya kuhakikisha kuwa vyama vyote vinaendeleza maslahi ya kitaifa na kuzingatia matakwa ya wananchi wote. Hii inaweza kusaidia kuzuia vyama vya siasa kuanzisha malengo yao binafsi au kushinikiza ajenda zao za kisiasa ambazo zinaweza kusababisha mivutano.

Kuwepo kwa dira ya taifa iliyowekwa wazi katika katiba inaweza kutoa mwongozo kwa vyama vya siasa na kuwawezesha kufanya kazi kuelekea malengo ya pamoja.

 Hii inaweza kusaidia kuweka mwelekeo wa maendeleo ya kitaifa na kuhakikisha kuwa juhudi za vyama vya siasa zinaelekezwa kufikia malengo hayo.

Kuhusu ulinzi wa taifa, ni muhimu kuwa katiba inaweka wazi jukumu la kulinda usalama na maslahi ya taifa. 

Hii inahakikisha kuwa kila chama kinachopata madaraka kinazingatia ulinzi wa nchi na kuchukua hatua zinazofaa kuhakikisha usalama wa raia na mipaka ya nchi.

Katiba inapaswa kuwa na maelezo wazi juu ya misingi, nguzo, na ulinzi wa taifa ili kuhakikisha kuwa masuala hayo muhimu yanazingatiwa na kuendelezwa na viongozi wote wa kisiasa. 

Hii inaweza kuwa msingi imara wa kuongoza uongozi wa kitaifa na kuleta maelewano na umoja katika jitihada za maendeleo ya nchi hata kije chama gani kuongoza👍🏼

[13:59, 14/06/2023] Ta: WADAU MPOOOOOOO

[14:01, 14/06/2023] A: Misingi ya Taifa

Tukiwa na Misingi thabiti ya Taifa (Kwa hoja ya Maraisi watatu) iliyo elezwa kwenye katiba na kwamba kila chama kinacho sajiliwa katika nchi yetu lazima kifuate misingi hiyo:-

1. National Ideology

2. National Ethics, Values and morals.

3. National Resources

4. National Unity

5. National Language

Haya mambo ndio yawe msingi wa Taifa

[14:11, 14/06/2023] A: National Unity Kila mwanasiasa lazima aelewe kuwa we are building a National Home. everyone and all resources

dedicated to building one  “NATION HOME” 

National Resources: People, Natural Resources and Financial

Resources ( Public and Private Financial Resources).

[14:13, 14/06/2023] An: Nguzo za Taifa (Pillars) 

1. Production: Agriculture, Livestock, Fisheries, Forestry, Mining; Industrial Manufacturing ( Milling, Grinding, Smelting, Refining, Processing, Fabrication, Assembly and Packaging

 2. Commerce: Trade, Tourism, Financial Services ( Banking, Insurance, Brokerage ), Media, Marketing,

3.Infrastructure: Economic and Social Services; 

4.Institutions: Academia, Political Parties, Legislature, Judicial System Courts Statutory and Traditional Community systems of Justice ) Government, Business, Organized Labour, Faith Based Organizations

[14:20, 14/06/2023] T: Misingi ya Taifa uliyoeleza @A kama National Ideology, National Ethics, Values and Morals, National Resources, National Unity, na National Language inaweza kuwa msingi imara wa kuunda na kuimarisha umoja na maendeleo ya nchi. Hii inaweza kusaidia kujenga utambulisho wa kitaifa na kukuza mshikamano miongoni mwa wananchi.

1. National Ideology: National Ideology inaweza kuwa mwongozo wa maadili, itikadi, na malengo ya pamoja ambayo taifa linazingatia. Ideolojia ya kitaifa inaweza kuwa msingi wa maendeleo ya nchi, na vyama vyote vinavyosajiliwa vinapaswa kuendana na misingi hiyo. Hii inaweza kusaidia kujenga utamaduni wa umoja na kukuza malengo ya pamoja ya maendeleo.

2. National Ethics, Values and Morals: Kuweka misingi ya maadili, thamani, na maadili ya kitaifa katika katiba inaweza kusaidia kukuza utamaduni wa heshima, uwajibikaji, uadilifu, na utu kwa raia wote. Kuwa na maadili yanayokubalika na kufuatwa na vyama vyote kunaweza kusaidia kujenga jamii yenye nidhamu na maendeleo endelevu.

3. National Resources: Rasilimali za taifa zinapaswa kulindwa na kutumika kwa manufaa ya wananchi wote. Kuweka misingi ya usimamizi bora wa rasilimali za taifa katika katiba inaweza kusaidia kuhakikisha uwazi, uwajibikaji, na usawa katika matumizi ya rasilimali hizo. Hii inaweza kusaidia kukuza maendeleo endelevu na kuepuka ubadhirifu na ukoloni wa kiuchumi.

4. National Unity: Kukuza umoja na mshikamano miongoni mwa wananchi ni muhimu kwa ustawi wa taifa. Kuweka misingi ya umoja wa kitaifa katika katiba inaweza kuimarisha utambulisho wa kitaifa na kudumisha amani na utulivu. Hii inaweza kujenga mazingira ya ushirikiano na maendeleo ya pamoja.

5. National Language: Kuwa na lugha ya kitaifa inaweza kusaidia kujenga utambulisho wa kitaifa na kukuza mawasiliano na uelewano kati ya raia. Lugha ya kitaifa inaweza kuwa chombo cha kuunganisha na kushirikisha watu kutoka tamaduni tofauti. Hii inaweza kuimarisha utamaduni wa taifa na kusaidia kudumisha umoja.

Kwa kuweka misingi hii katika katiba, taifa linaweza kujenga msingi imara wa maendeleo, ushirikiano, na umoja. Ni muhimu kufanya mchakato wa kujenga katiba kuwa ni wa kina, mapana, na ushirikishi ili kuhakikisha matakwa ya wananchi wote yanazingatiwa na kuweka misingi thabiti ya taifa.

[14:33, 14/06/2023] T: Kuongeza maendeleo ya kitaifa na umoja, ni muhimu kuwa na misingi imara ya taifa na nguzo za maendeleo katika katiba. Hapa kuna maoni kuhusu nguzo za taifa ambazo zinaweza kuzingatiwa kama ulivyoainiisha

1. Uzalishaji: Kuweka mkazo katika kilimo, ufugaji, uvuvi, misitu, na uchimbaji madini kunaweza kusaidia kuongeza uzalishaji wa taifa na kukuza uchumi. Kukuza sekta ya viwanda pia inaweza kuchangia katika ukuaji wa uchumi na ajira.

2. Biashara: Kukuza biashara, utalii, huduma za kifedha, media, na masoko inaweza kuwa muhimu katika kukuza uchumi na kuimarisha uhusiano wa kimataifa.

3. Miundombinu: Kuwekeza katika miundombinu ya kiuchumi na kijamii, kama vile barabara, reli, bandari, viwanja vya ndege, huduma za umeme na maji, itaongeza uwezo wa nchi katika kuvutia uwekezaji na kuboresha maisha ya wananchi.

4. Taasisi: Kukuza taasisi imara kama vyuo vikuu, vyama vya kisiasa, bunge, mfumo wa mahakama, serikali, biashara, vyama vya wafanyakazi, na mashirika ya kidini inaweza kusaidia kudumisha utawala bora na kuhakikisha usawa na haki kwa wananchi wote.

Misingi hii na nguzo za taifa zinaweza kusaidia kuunda msingi imara wa maendeleo ya kiuchumi, kijamii, na kisiasa. Ni muhimu kwamba mchakato wa kuweka misingi hii katika katiba uwe wa pamoja, ushirikishi, na kuzingatia matakwa na mahitaji ya wananchi wote.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mwl. Julius K. Nyerere (wa pili kushoto) akiwa

pamoja na viongozi mbalimbali. Kushoto ni Makamu wa Kwanza wa Rais wa Jamhuri ya

Muungano na Rais wa Zanzibar Mhe. Aboud Jumbe na kulia ni Waziri Mkuu wa Jamhuri ya

Muungano Mhe. Edward Moringe Sokoine.

[14:37, 14/06/2023] R: Ni sawa Kabisa 

Na kwa hili ni lazima katiba iweke wazi endapo jambo hili litatokea na sio kusubiri litokee kutegemea kutakuwa na majadiliano

Na napenda kufahamu maeneo ya muungano ya sasa yaliyopitishwa na yanayoendelea kujadiliwa tafadhali.

[14:38, 14/06/2023] A: Natililia mkazo katika point: 1. Uzalishaji: Kuweka mkazo katika kilimo, ufugaji, uvuvi, misitu, na uchimbaji madini kunaweza kusaidia kuongeza uzalishaji wa taifa na kukuza uchumi. Kukuza sekta ya viwanda pia inaweza kuchangia katika ukuaji wa uchumi na ajira.

Taifa lisilozalisha ni taifa mfu. Nikahikisha kiongozi wa chama chochote cha siasa anapokuwa madarakani anasisitiza uzalishaji. Maana yake anasisitiza kufanya kazi. Kila raia wa Tanzania awe na wajibu wa kufanya kazi.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. Benjamin William Mkapa akiongea na Rais

wa Zanzibar Mhe. Dk. Salmin Amour katika sherehe za miaka 34 ya Muungano zilizofanyika

katika uwanja wa Taifa jijini Dar es Salaam mwaka 1998.

[14:47, 14/06/2023] M: 👍🏿👍🏿

MJADALA UNAENDELEA

 1. Je, ni mambo gani ambayo yanaweza kufanywa na Serikali ya Jamhuri ya Muungano pekee katika Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu?

2. Ni nani mkuu wa nchi katika Muungano wa Serikali Tatu?

3. Je, ni misingi gani ya utendaji inayosimamia Muungano wa Serikali Tatu?

4. Ni vyombo vipi vya kikatiba vinavyopendekezwa kusimamia misingi ya utendaji katika Serikali Tatu?

5. Je, nini jukumu la Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali katika Muungano wa Serikali Tatu?

6. Ni nani anayehusika na kuratibu uhusiano baina ya Serikali za Nchi Washirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano?

7. Ni chombo kipi cha juu zaidi katika mfumo wa mahakama katika Muungano wa Serikali Tatu?

8. Je, nini  jukumu la Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa katika Muungano wa Serikali Tatu?

9. Je, Muungano wa Serikali Tatu utajengwa kwa njia gani?

10. Je, ni misingi gani inayosimamia uhusiano kati ya Serikali za Nchi Washirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano katika Muungano wa Serikali Tatu?

Picha ya pamoja ya viongozi mbalimbali wakati wa maadhimisho ya siku ya Muungano 

Tarehe 26 Aprili, 1964. Waliosimama mstari wa mbele wa tatu kutoka kushoto ni Kassim Hanga,Mwalimu Julius K. Nyerere, Sheikh Abeid Amani Karume, Rashid M. Kawawa na Sheikh Thabit Kombo

[21:02, 13/06/2023] M: Maswali haya ni ya msingi. Kama Tume ya Judge Warioba haikuyafanyia kazi, ni dhahiri pia, ndiyo yaliyomtatiza JK wakati akilihotubia Bunge la Katiba. Marehemu Jaji Bomani naye katika maelezo yake kuhusu pendekezo la Tume la uwepo serikali tatu, abainisha upungufu huo.

[21:19, 13/06/2023] Mze: Tuletee specifically vifungu vyote humu juu  ya mapendekezo ya Tume ya Warioba ya serikali tatu. Huenda uliyaweka lakini mimi sijayaona.

[21:20, 13/06/2023] Mzee Kinswaga: Ombi kwa ADM.

[21:27, 13/06/2023] M: Ngoja nishuke na majibu ya jumla nikikaribisha wadau kudadavua kwa kila swali

Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu unaopendekezwa katika Rasimu ya Katiba ya Tanzania unajumuisha mamlaka tatu: Mamlaka ya Mambo ya Muungano, Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Zanzibar, na Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika. Kila mamlaka itakuwa na serikali yake ambayo itasimamiwa na Katiba mpya ya Jamhuri ya Muungano.

Mamlaka ya Mambo ya Muungano ni mambo saba ambayo yanaweza kufanywa na Serikali ya Jamhuri ya Muungano pekee. Mambo hayo ni pamoja na ulinzi na usalama, mambo ya nje, fedha za kigeni, utawala wa sheria, uraia, uhamiaji, na mambo mengineyo yanayohusiana na Muungano.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ndiye mkuu wa nchi, amiri jeshi mkuu, na mkuu wa Serikali ya Muungano. Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar, ingawa wanaitwa Rais, hawana sifa hizo na hawawezi kukaimu nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano.

[21:34, 13/06/2023] T: MUUNDO WA MUUNGANO WA SERIKALI TATU

Muundo wa Muungano umewekwa katika Sura ya Sita ya Rasimu ya Katiba. Ili kupata maana kamili ya muundo wa Muungano unaopendekezwa, Tume ni vema kusoma Sura ya Kwanza, Sura ya Nane na Sura ya Kumi na tano.

Taswira ya Muungano wa Serikali Tatu unaopendekezwa katika Rasimu ya Katiba ya Jaji Warioba imejengwa katika Ibara ya 1 inayoieleza Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kuwa ni nchi na shirikisho lenye mamlaka kamili – Sovereign Federal Republic. Kwa hali hiyo Muungano wa Serikali Tatu haubadili hadhi ya Jamhuri ya Muungano katika jumuiya ya kimataifa kuwa ni nchi moja. Kupendekezwa kuanzishwa kwa Serikali ya Tanganyika haina maana ya kuunda nchi mpya. Kinachopendekezwa ni kutenganisha mamlaka ya Mambo ya Muungano na Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika. Tanganyika na Zanzibar hazina hadhi ya Jamhuri, na kwa hiyo si “Sovereign States” kama ilivyo Jamhuri ya Muungano.

[21:35, 13/06/2023] A: 🤣 yawezekana pia hajaangalia faida na hasara za serikali tatu kwa uchumi tulio nao je tutaweza?

[21:36, 13/06/2023] T: ndio maana ya kujadili na hapandio mahala pake

[21:39, 13/06/2023] T: Swali la kwanza

Katika Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu, Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina mamlaka na uwezo wa kufanya mambo yafuatayo:

1. Mambo ya nje: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia masuala ya kigeni, ikiwa ni pamoja na uhusiano wa kimataifa, diplomasia, na mikataba ya kimataifa.

2. Ulinzi na usalama: Serikali ya Jamhuri ya Muungano inahusika na ulinzi na usalama wa nchi, ikiwa ni pamoja na jeshi, polisi, na vyombo vingine vya usalama.

3. Fedha na uchumi: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia sera za fedha, sera za uchumi, na masuala ya kodi na mapato ya serikali kuu.

4. Elimu na afya: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina wajibu wa kusimamia sera na maendeleo katika sekta za elimu na afya kwa ngazi ya taifa.

5. Miundombinu na usafirishaji: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia maendeleo na ujenzi wa miundombinu muhimu kama barabara kuu, reli, viwanja vya ndege, na bandari.

6. Sheria na haki: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kuunda sheria kuu za nchi, kusimamia mfumo wa mahakama, na kuhakikisha utoaji wa haki kwa wananchi.

7. Mambo ya umoja: Serikali ya Jamhuri ya Muungano ina jukumu la kusimamia mambo ya umoja ambayo yanahusu maslahi ya nchi nzima, kama vile utambulisho wa kitaifa, huduma za posta na mawasiliano, na takwimu za kitaifa.

[21:40, 13/06/2023] T: Misingi ya Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu

Muungano wa Serikali Tatu unaopendekezwa umezingatia mamlaka tatu zilizomo ndani ya Jamhuri ya Muungano hivi sasa:

(a) Mamlaka ya Mambo ya Muungano –Jurisdiction on Union Matters yanayosimamiwa na Serikali ya Jamhuri ya Muungano kwa mujibu wa Ibara ya 4(2), (3) na 34(1) na (3) za Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977;

(b) Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Zanzibar yanayosimamiwa na Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar kwa kupitia Katiba ya Zanzibar ya mwaka 1984 na kwa mujibu wa Ibara ya 4(2) na (3), 64(2) na (5) na Ibara ya 102 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977; na

(c) Mamlaka ya Mambo yasiyo ya Muungano ya Tanganyika ambayo kwa sasa yanasimamiwa na Jamhuri ya Muungano kwa mujibu wa Katiba ya sasa – Ibara ya 4, 34(2) na (3) na 64 (4).

Kila mamlaka sasa itakuwa na Serikali yake ambayo itasimamiwa na Katiba mpya ya Jamhuri ya Muungano.

[21:46, 13/06/2023] T: Swali la pili

Mgawanyo wa majukumu na madaraka katika Serikali tatu

Ibara ya 60 na Nyongeza ya Kwanza inaorodhesha mambo saba ya Muungano ambayo yanasimamiwa na Jamhuri ya Muungano. 

Haya ndiyo masuala makuu na ya msingi ya kidola (Sovereign Functions) ambayo ndiyo yalivyo katika masuala 11 ya Muungano yaliyomo katika Hati ya Muungano ya Mwaka 1964.

Katika mambo haya saba, Jamhuri ya Muungano inayo mamlaka kamili tena yasiyogawanyika. Mambo hayo 7 hayawezi kufanywa na Serikali za Nchi Washirika wa Muungano kwa sababu hazina sifa ya “Sovereign States”. Kwa mfano suala la ulinzi na usalama lipo moja kwa moja katika Jamhuri ya Muungano. Pamoja na orodha ya mambo ya Muungano yaliyoorodheshwa katika Nyongeza ya Kwanza, zipo taasisi ambazo zimetajwa katika Rasimu ya Katiba kuwa za Muungano lakini hazijaorodheshwa. Taasisi hizo na mambo hayo yamejumuishwa katika Mambo ya Muungano Yaliyokusudiwa katika aya ya 1 ya Mambo ya Muungano, yaani – Katiba na Mamlaka ya Jamhuri ya Muungano.

[21:58, 13/06/2023] Mz: Naona Adm hujanitendea haki. Vilete vifungu vyote kuhusu serikali tatu tuvione kama vilivyo kwenye mapendekezo ya Tume ya Warioba. Hili ni suala muhimu sana kama kweli tunataka kujadili kwa kina jinsi ya kosonga mbele kujadili Katiba.

[21:59, 13/06/2023] +255 : Kuna hasara gani tukawa na serikali moja, tukiachana na vyeo visivyo na maana, …..yaan Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar ni cheo tu na Wala hawana chochote. Kwanini tusfute vyeo hivyo na Zanzibar ikawa mkoa ?

[22:02, 13/06/2023] +255: Uwepo wa serikali ya Zanzibar hauna maana, na unazidisha tu hisia za kudai uhuru kamili….Ili muungano uwe na maana, Zanzibar iwe mkoa, sawa sawa na mikoa ya Tanganyika….

[23:03, 13/06/2023] T: Wazo lako kufuta vyeo vya Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar na kufanya Zanzibar kuwa mkoa ni suala lenye maswala na athari mbalimbali za kuzingatia. 

1. Utambulisho wa Zanzibar: Zanzibar ina historia, tamaduni, na utambulisho wake wa kipekee. Kuifanya Zanzibar kuwa mkoa inaweza kusababisha kupoteza utambulisho huo na kusababisha hisia za upinzani kutoka kwa wakaazi wa Zanzibar ambao wamekuwa na utambulisho wao wa kisiasa na kiutamaduni

2. Muundo wa Muungano: Muundo wa Muungano wa Serikali Tatu uliowekwa katika Katiba ya Tanzania mwaka 1977 unaathiriwa na mabadiliko ya msingi kama hayo. Kuondoa vyeo vya Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar kunaweza kuhitaji mabadiliko makubwa katika katiba na sheria, na hivyo kusababisha mchakato mgumu na muda mrefu wa kisheria na kisiasa.

3. Uwakilishi na Utawala: Serikali ya Muungano inalenga kuhakikisha uwakilishi na utawala sawa kwa pande zote za Muungano. Kuifanya Zanzibar kuwa mkoa kunaweza kusababisha maswala ya uwakilishi na mgawanyo wa rasilimali. Pia, Zanzibar ina mahitaji maalum ya kiutawala kutokana na tofauti za kijiografia, kiuchumi, na kijamii na kuwa mkoa inaweza kuathiri uwezo wa kujibu mahitaji hayo kwa ufanisi

4. Maoni ya Wakaazi wa Zanzibar: Mabadiliko ya kiutawala na kisiasa kama hayo yatahitaji kushauriana na wakaazi wa Zanzibar wenyewe. Maoni na matakwa ya wakaazi wa Zanzibar ni muhimu kuzingatiwa katika mchakato wowote wa kufanya mabadiliko ya muundo wa serikali.

Suala la Muungano wa Serikali Tatu ni mjadala mzito na wenye maswala mengi ya kuzingatiwa. Ili kufanya mabadiliko ya aina hiyo, inahitaji mchakato wa kisheria na kikatiba na mashauriano ya kina kwa lengo la kuhakikisha kuwa maslahi ya pande zote yanazingatiwa.

[23:10, 13/06/2023] T: Suala la muundo wa Muungano wa Tanzania ni mjadala mzito na una athari kubwa katika mustakabali wa nchi hiyo. Kuna maoni tofauti kuhusu jinsi muundo huo unavyopaswa kuwa ili kuhakikisha usawa na uwiano kati ya pande zote za Muungano.

Hata hivyo, ni muhimu kutambua kuwa Serikali ya Zanzibar ina umuhimu wake na inaendeleza utambulisho na utawala wake wa ndani. Serikali hiyo ina wajibu wa kushughulikia masuala ya ndani ya Zanzibar, ikiwa ni pamoja na mambo ya kiutawala, kisheria, kiuchumi, na kijamii. Kuwa na serikali ya ndani kwa Zanzibar hukidhi mahitaji na matakwa ya wakaazi wa Zanzibar, ambao wamekuwa na utamaduni, historia, na utambulisho wao wa kipekee.

Kufanya Zanzibar kuwa mkoa sawa na mikoa mingine ya Tanganyika kunaweza kuondoa utawala na uwakilishi wa moja kwa moja wa wakaazi wa Zanzibar katika masuala yao ya ndani. Hii inaweza kuchochea hisia za kutowajibika na kutokuridhika miongoni mwa wakaazi wa Zanzibar na kusababisha changamoto katika kudumisha amani na umoja wa nchi.

Katika mjadala kuhusu muundo wa Muungano wa Serikali Tatu, ni muhimu kuzingatia maoni na matakwa ya pande zote zinazohusika na kufanya mazungumzo na mashauriano ya kina ili kuhakikisha kuwa maamuzi yanayofanywa yanazingatia maslahi ya wote na yanadumisha umoja na amani ya nchi.

Ni vyema kuzingatia kwamba mawazo na maoni mbalimbali huwepo katika suala hili na hatua yoyote ya kubadilisha muundo wa Muungano inahitaji mchakato wa kisheria, kikatiba, na demokrasia ili kuhakikisha kuwa maamuzi yanafanywa kwa njia ya uwazi na kuendeleza ustawi wa nchi na raia wake.

 Nilitaka hili lisipite kimyakimya nakaribisha maoni ya wadau..

[09:04, 14/06/2023] T: Kwa mujibu wa Rasimu hii  Hadhi ya Marais wanaotajwa katika Rasimu ya Katiba

Katika Rasimu ya Katiba yumo Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar. Ingawa wote wanaitwa Rais, lakini hawafanani kwa hadhi na majukumu. Rais mwenye mamlaka juu ya Jamhuri ya Muungano ni Rais wa Jamhuri ya Muungano. Kwa hiyo, kwa mujibu wa Rasimu ya Katiba, Rais wa Jamhuri ya Muungano ndiye peke yake Mkuu wa Nchi mwenye mamlaka kamili (Head of State), Amiri Jeshi Mkuu na Mkuu wa Serikali ya Muungano. Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar hawana sifa hizo ingawa wao ni wakuu wa mambo yote yasiyo ya Muungano katika maeneo yao ya utawala. Kwa kuhakikisha hilo, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar hawakupewa hadhi ya Makamu wa Rais kwa makusudi. Kwa msingi huo hawawezi kukaimu nafasi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano akisafiri au akiwa hawezi kutekeleza kazi kwa muda. Hilo likitokea wanaweza kukaimu ni Makamu wa Rais, Waziri Mwandamizi, n.k.

[09:06, 14/06/2023] T: Misingi ya utendaji ya Muungano wa Serikali Tatu

Muundo wa Serikali Tatu umejengwa katika Misingi ya Utendaji (Principles) ifuatayo:

(a) Muungano wa Hiari (Voluntary Union);

(b) ushirikiano ( Co-operation);

(c) uratibu (Co-ordination);

(d) Mshikamano (Solidarity); na

(e) subsidiarity.

Ukisoma hapa misingi ya utendaji kwa mujibu wa Rasimu ya tume ya Jaji Warioba inajibu kuanzia swali la tatu la mdau @G na mashaka ya gharama uliyoyaona @A  ambayo kila mtanzania alijiuliza na hapa sasa ndio utashi wa majadiliano unapotamalaki @M 

Muungano wa Hiari (Voluntary Union)

Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni Muungano wa iliyokuwa Jamhuri ya Tanganyika na iliyokuwa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar. Msingi wa Muungano huu ni Makubaliano ya Muungano (Articles of Union) ya mwaka 1964 yaliyofikiwa baina ya mataifa haya mawili. Chini ya makubaliano hayo, mataifa hayo yalikubaliana kwa hiari kuachia baadhi ya mamlaka na kuyapeleka mamlaka hayo katika Serikali ya Muungano. Uhiari huu wa kukubali kuungana kwa mataifa haya mawili ni moja ya misingi ya utekelezaji wa muundo wa Muungano unaopendekezwa wa Serikali Tatu. Ibara ya 1(3) ya Rasimu ya Katiba inapendekeza pamoja na mambo mengine, Hati ya Muungano iwe ni msingi mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Ushirikiano (Co-operation)

Msingi mwingine wa utendaji katika muundo wa Serikali Tatu ni Ushirikiano. Chini ya msingi huu, Serikali ya Muungano na Serikali za Nchi Washirika zitakuwa na ushirikiano baina yao katika shughuli zote za utendaji na uendeshaji wa nchi ili mradi ushirikiano huo haukiuki Katiba. Ibara ya 65(1) inapendekeza kuwa Nchi Mshirika iweze kuomba ushirikiano kutoka Serikali ya Jamhuri ya Muungano kwa ajili ya kufanikisha uhusiano wake wa kikanda au kimataifa. Aidha, Ibara ya 66 inapendekeza masharti kuhusu ushirikiano kati ya Nchi Washirika zenyewe na baina ya Nchi hizo na Serikali ya Muungano kwa lengo la kukuza na kulinda maslahi ya Taifa na kukuza maendeleo ya wananchi.

Uratibu (Coordination)

Katika mfumo wa Serikali Tatu, uratibu wa uhusiano baina ya Serikali hizo ni moja ya misingi muhimu. Ibara ya 67 inapendekeza kuwepo kwa Waziri Mkaazi atakayeteuliwa na kila Nchi Mshirika atakayefanya kazi akiwa Makao Makuu ya Serikali ya Muungano. Moja ya majukumu ya msingi ya Waziri Mkaazi ni kuratibu uhusiano baina ya Serikali yake na Serikali nyingine ya Nchi Mshirika na kati ya Serikali yake na Serikali ya Muungano. Aidha, Ibara ya 109 inapendekeza kuanzishwa kwa Tume ya Uhusiano na Uratibu wa Serikali chini ya uenyekiti wa Makamu wa Rais. Kuwepo kwa uratibu kutaimarisha uhusiano wa kiutendaji baina ya Serikali zinazopendekezwa na hivyo kuimarisha Muungano.

Mshikamano (Solidarity)

Mshikamano (Solidarity) ni moja ya misingi muhimu ya utendaji katika mfumo wa Shirikisho. Msingi huu umezingatiwa katika Rasimu inayopendekezwa ili kuhakikisha kuwa Serikali zote tatu zinashikamana na kusaidiana katika kila hali inayoweza kujitokeza. Mathalani, Ibara ya 62(3) inapendekeza kuipa Serikali ya Muungano, kwa makubalino na masharti maalum na Serikali ya Nchi Mshirika, madaraka ya kutekeleza jambo lolote lililo chini ya mamlaka ya Serikali ya Nchi Mshirika. Aidha, Ibara ya 65 na 66 zinapendekeza kuwepo kwa ushirikiano baina ya Serikali za Nchi washirika na kati ya Serikali hizo na Serikali ya Muungano. Msingi huu ni muhimu katika kuhakikisha kuwa wananchi wa pande zote mbili za Muungano wananufaika kwa usawa na mshikamano baina ya Nchi Washirika.

Subsidiarity

Msingi wa subsidiarity unakusudia kuweka utaratibu wa mamlaka za chini kutekeleza majukumu yaliyo ndani ya uwezo wake ikiwa mamlaka hizo zina uwezo wa kutekeleza majukumu hayo kwa ukamilifu. Msingi huu wa subsidiarity unaruhusu mamlaka ya juu kutekeleza jambo ambalo kwa kawaida hutekelezwa na mamlaka ya chini iwapo mamlaka ya juu ina uwezo wa kutekeleza jambo husika kwa ufanisi au vinginevyo. Ibara ya 65 na 66 zimeweka msingi kwamba, ingawa Serikali ya Muungano itakuwa na mamlaka ya kushughulikia Mambo ya Muungano, Serikali hiyo, kwa ridhaa ya Serikali ya Nchi Mshirika, itakuwa na mamlaka ya kushughulikia masuala yasiyo ya Muungano katika Nchi Mshirika. Msingi huu utasaidia kuimarisha utendaji katika muundo wa Serikali Tatu unaopendekezwa.

Vyombo vya kikatiba vinapendekezwa kusimamia Misingi ya Utendaji

Katika kuhakikisha kuwa Muungano unaimarika, Vyombo vipya vya kikatiba vimependekezwa kusimamia Misingi ya Utendaji. Vyombo hivyo ni:

(a) Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali;

(b) Mawaziri Wakaazi;

(c) Mahakama ya Juu;

(d) Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa.

Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali

Tume ya Uratibu na Uhusiano wa Serikali inaanzishwa na Ibara ya 109 na Makamu wa Rais atakuwa ndiye Mwenyekiti wa Tume hii, na wajumbe wake watakuwa ni Rais wa Tanganyika, Rais wa Zanzibar, Mawaziri Wakaazi na Waziri mwenye dhamana ya mambo ya nje wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano. Tume hii, pamoja na mambo mengine, itakuwa na dhima ya kusimamia na kuratibu uhusiano baina ya Serikali za Nchi Washirika na baina ya Serikali hizo na Serikali ya Muungano. Tume hii ambayo inapendekezwa kuwa na Sekretarieti ya wataalam wa fani mbalimbali, itakuwa pia na jukumu la kuwezesha uratibu na ushirikiano katika kutekeleza masharti yanayopendekezwa na Rasimu ya Katiba, sera, sheria, mipango na mikakati baina ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano na Serikali za Nchi Washirika na baina ya Serikali hizo.

Mawaziri Wakaazi

Waziri Mkaazi ni nafasi ya madaraka inayopendekezwa na Ibara ya 67. Waziri Mkaazi atakuwa na wajibu wa kuratibu na kusimamia uhusiano baina ya Serikali yake na Serikali nyingine ya Nchi Mshirika na kati ya Serikali yake na Serikali ya Jamhuri ya Muungano.

 Mahakama ya Juu

Mahakama ya Juu ni chombo kingine kinachopendekezwa kuanzishwa katika Rasimu inayopendekezwa. Mahakama ya Juu, pamoja na mambo mengine, inapendekezwa kuwa na mamlaka ya kushughulikia kusikiliza na kuamua migogoro baina ya Nchi Washirika au baina ya Nchi Mshirika na Serikali ya Jamhuri ya Muungano. Mamlaka haya ya Mahakama ya Juu yanakusudia kusimamia misingi ya utendaji katika muundo wa Muungano unaopendekezwa

Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa.

Baraza la Ulinzi na Usalama la Taifa linapendekezwa kuanzishwa na Ibara ya 237 ya Rasimu inayopendekezwa. Baadhi ya Wajumbe wa Baraza hilo litaloongozwa na Rais wa Jamhuri ya Muungano ni Makamu wa Rais, Rais wa Tanganyika na Rais wa Zanzibar. Baraza hili litakuwa ndicho chombo pekee kitakachowakutanisha Wakuu wa Serikali Tatu zinazopendekezwa na kitakuwa chombo cha juu cha kusimamia misingi ya utendaji katika muundo wa Serikali unaopendekezwa.

Mwalimu Nyerere akiwa na viongozi wa Serikali wakifurahia sherehe za Muungano. Kutoka

kushoto ni Salim Rashid na kulia ni Oscar Kambona.

Katiba yetu:- 

1. Ilitambue tatizo hili.

2. Kwamba ni jukumu la serikali kuwahudumia kwa kila hali wakati wa utumishi wao na baada kustaafu ili kutekeleza wajibu wao ipasavyo.

[12:37, 09/06/2023] T: Ni kweli Mzee wangu @M katika nchi nyingi barani Afrika, kumekuwa na changamoto katika utawala na moja ya sababu kuu ni watumishi wa vyombo nyeti vya serikali kujihusisha na biashara ili kujipatia kipato au kujiandaa kimaisha baada ya kustaafu.

 Hali hii inaweza kusababisha migongano ya maslahi na ufisadi, na inaweza pia kuathiri ufanisi wa utendaji wa serikali.

Kuhusu katiba, ni muhimu kutambua kuwa katiba za nchi mbalimbali barani Afrika zinatofautiana. Baadhi ya katiba zinaweza kutaja masuala yanayohusiana na utumishi wa umma na haki za watumishi wa serikali, lakini siyo kila katiba inazingatia suala la watumishi wa vyombo nyeti kufanya biashara kujikimu kimaisha au kujiandaa baada ya kustaafu.

Hata hivyo, ni wajibu wa serikali kutoa huduma na kulinda haki za watumishi wa umma wakati wa utumishi wao na baada ya kustaafu. 

Hii inaweza kujumuisha masuala kama mishahara na marupurupu yanayotosha, mafao ya kustaafu, huduma za afya, na mazingira mazuri ya kazi.

Ili kushughulikia tatizo la watumishi wa vyombo nyeti kufanya biashara kujikimu kimaisha au kujiandaa kuendesha maisha baada ya kustaafu, serikali zinahitaji kuchukua hatua madhubuti. Hatua hizo zinaweza kujumuisha kuimarisha maadili ya utumishi wa umma, kutoa mafunzo na uwezeshaji kwa watumishi wa umma, kuweka mfumo mzuri wa udhibiti na uwajibikaji, na kuwezesha mazingira ya kiuchumi ambayo yanawapa watumishi wa umma fursa za kujikimu kimaisha bila kujihusisha na biashara zisizofaa au ufisadi.

Ni muhimu pia kwa raia na jamii kwa ujumla kuwa na ufahamu na kuhimiza uwajibikaji katika utumishi wa umma, na kushirikiana na serikali katika kupambana na ufisadi na mienendo isiyofaa. Hii itasaidia kujenga taasisi imara na kuendeleza utawala bora katika bara la Afrika.Nawaza tu

[13:04, 09/06/2023] K: Hapa wadau tutahitaji “kuweka rekodi Sawa” kama nilivyosema awali tuna “tatizo la msingi” inapofika kwenye watu the population  ambao ndio sehemu pekee iliyo shamba letu la kuvuna kile tunahitaji kwenye majukumu ya  Kuiendesha hii nchi. 

Wataalam wa mambo ya saikolojia na asilimia ya mwanadamu watusaidie tunafanyaje hapa katika Katiba ili tupate mwananchi bora na matokeo yake Kiongozi bora.? 

Tunaweza kujikuta tunaongelea matokeo ya tatizo na sio chanzo cha tatizo; kwa mfano: ukosefu wa maadili,  ni matokeo ya makuzi, malezi, mazingira ya atokako… 

Katika mfumo wetu kuna fikra zinazokinzana juu ya ukwasi a.k.a utajiri wa mtu au Taasisi binafsi. Tusipozishughilikia hizi athari zake ni lukuki. 

Mchanganyo wa uelewa kati ya itikadi ipi tunaifuata kama nchi kati ya ujamaa na ukapitalisti (sio ubepari) hii pia inaleta mitazamo yenye athari kuu kwenye nguvu kazi yetu ndani ya nchi katika nyanja zote binafsi na kiserikali 

Naomba niishie hapa niache mjadala uendelee namna ambavyo haya ya naingia katika KATIBA ya Watu.

[13:26, 09/06/2023] A: Namna ya kuwalinda wastafu waliotumikia Nchi kutoka kwenye taasisi Nyeti kikatiba

1. Haki ya kupata pensheni: Katiba inapaswa kutambua haki ya wazee waliostaafu kupata pensheni inayolingana na michango yao ya kazi ya muda mrefu. Hii inajumuisha kuhakikisha kuwa pensheni ni ya kutosha na inawawezesha kuishi maisha yenye staha.

2. Ulinzi dhidi ya unyanyasaji na ubaguzi: Katiba inapaswa kutoa ulinzi wa kisheria dhidi ya unyanyasaji, ukatili, na ubaguzi kwa wazee waliostaafu. Hii ni pamoja na ulinzi dhidi ya unyanyasaji wa kifamilia, kifedha, kimwili, na kisaikolojia.

3. Huduma za afya: Katiba inapaswa kutambua haki ya wazee waliostaafu kupata huduma za afya bora na za gharama nafuu. Inaweza kujumuisha upatikanaji wa matibabu, dawa, huduma za afya ya akili, na huduma maalum kwa mahitaji yao ya kiafya.

4. Makazi na mazingira salama: Wazee waliostaafu wanahitaji makazi salama na mazingira yanayowajali. Katiba inaweza kuhakikisha ulinzi wa makazi na kuweka viwango vya ubora na usalama kwa vituo vya huduma za wazee, ikiwa ni pamoja na nyumba za uuguzi na vituo vya utunzaji wa wazee.

5. Ulinzi wa haki za mali: Katiba inapaswa kulinda haki za mali za wazee waliostaafu na kuwazuia kutapeliwa au kudhulumiwa mali zao. Hii inaweza kujumuisha kinga dhidi ya udanganyifu, utapeli, na uporaji wa mali.

6. Ushiriki na uwakilishi: Wazee waliostaafu wanapaswa kuwa na fursa sawa ya kushiriki katika maamuzi ya kisiasa, kijamii, na kiuchumi. Katiba inaweza kuweka mifumo ya uwakilishi na kushirikisha wazee katika mchakato wa uamuzi, kama vile kuunda baraza la wazee au kuwezesha uwakilishi wao katika vyombo vya maamuzi.

7. Elimu na mafunzo: Katiba inaweza kutambua umuhimu wa elimu na mafunzo kwa wazee waliostaafu ili kuwawezesha kushiriki kikamilifu katika jamii. Hii inaweza kujumuisha upatikanaji wa elimu ya muda mfupi, mafunzo ya ujuzi, na fursa za maendeleo ya kibinafsi.

8. Ulinzi wa maslahi ya wazee waliostaafu: Katiba inaweza kuhakikisha kuwepo kwa mifumo ya ulinzi wa maslahi ya wazee waliostaafu. Hii inaweza kujumuisha usimamizi wa mifuko ya pensheni, ushauri wa kisheria, na uwepo wa mashirika yanayowatetea wazee.

9. Utamaduni na mila: Katiba inaweza kutambua na kulinda utamaduni na mila za wazee waliostaafu, ikiwa ni pamoja na kuwawezesha kushiriki katika shughuli za kitamaduni na kuheshimu haki zao za kikabila na kitamaduni.

[13:36, 09/06/2023] M: Admin, nadhani kuna kifungu kwenye Katiba kuhusu ajira na malipo kwa ujira. Adm naomba kiweke humu kama kipo. Niende mbali zaidi kuwa nchi karibu nyingi barani, hazilipi mishahara kulingana na cost of living. kwa maana hiyo, tutegemee nini kama sio watumishi kutowajibika kazini ipasavyo na wizi. Maadili pekee kuyategemea kuwa ndio nguzo ya utendaji uadilifu, bila vipato stahiki kwa watumishi, haitoshi kuimarisha maadili na utendaji wao kazini.

Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977, ambayo ilifanyiwa marekebisho mwaka 2005. Katiba hii ina maelezo na misingi kadhaa inayohusiana na ajira na malipo ya ujira. mifano ya vifungu muhimu katika Katiba ya Tanzania:

1. Ibara ya 9 (1): Inatambua haki ya kila mtu kuajiriwa na kupata fursa za kufanya kazi. Haki hii inalindwa na inapaswa kufuata sheria na kanuni zilizowekwa.

2. Ibara ya 9 (2): Inatoa uhuru wa mtu kuchagua kazi na kufanya kazi bila kunyanyaswa au kulazimishwa kufanya kazi fulani.

3. Ibara ya 10 (1): Inatambua haki ya kila mtu kustahili ujira unaolingana na kazi wanayofanya na haki ya kulipwa malipo kwa wakati unaofaa kulingana na sheria na makubaliano.

4. Ibara ya 10 (2): Inahakikisha kuwa hakuna mtu atakayenyimwa haki yake ya malipo ya ujira kutokana na rangi, jinsia, kabila, dini, asili, maoni ya kisiasa, au hali nyingine yoyote inayofanana.

5. Ibara ya 11: Inalinda haki ya kila mtu kupumzika na kupata muda wa ziada baada ya kufanya kazi kwa muda fulani. Inasema kwamba mtu hawezi kufanya kazi zaidi ya saa za kawaida bila ridhaa yake na bila kupokea malipo ya ziada kulingana na sheria na makubaliano.

Katiba ya Tanzania inatoa miongozo na kanuni za msingi kuhusu ajira na malipo ya ujira. Hata hivyo, masuala ya kina yanayohusiana na sheria za ajira na malipo ya ujira yameainishwa katika sheria zinazosimamia masuala hayo, kama vile Sheria ya Ajira na Sheria ya Mishahara na Masilahi Mengine ya Wafanyakazi. Sheria hizi zinasimamia haki na wajibu wa pande zote zinazohusika katika ajira na malipo ya ujira hapa Tanzania.

Mdau akaongezea

[15:05, 09/06/2023] Mzee K: Kuhusu biashara na utumushi wa umma nimekuwa very specific. Vyombo nyeti vya serikali. Nivitaje: Vyote chini ya Wizara za Mambo ya Ndani, Ulinzi, Fedha, Sheria TISS, PCCB. Najua sio rahisi baadhi yetu kukubaliana nami, lakini ndivyo nionavyo. Kwani ni ukweli ulio wazi kuwa watendaji wa vyombo hivi, wanapoingia kwenye  shughuli za kibiashara, dhahiri uadilifu na umakini wao wa kazi unakuwa wa  mashaka na muda wanaupata vipi🤷🏻‍♂️

[15:11, 09/06/2023] K: Kwa uhakika Nakubaliana na wewe kwa vyovyote vile ziko nafasi nyeti; ili umakini wake uwe na garantii na upimaji wake wa matokeo uwe na usawa the incentives must indicate wewe tulikuwa nyenzo zote Maarifa, ulinzi, vitendea kazi, hata familia yako tuliiangalia…vipi leo umekuwa mzembe!!! 

Ni sahihi kabisa ,Sasa vipengele kwenye katiba vinatosha kuonyesha huu unyeti!!?

[15:35, 09/06/2023] M: Narudia tena, kimsingi vyombo  hivi kuyumba kwa Afrika, ndio umekuwa msingi wa kukosekana kwa uadilifu kwenye serikali  zetu. Mkoloni alitawala kwa vyombo vitatu tu. Fedha, Mambo ya Ndani na Sheria. Kazi zao zikiwa: 

1. Hazina – Kukusanya fedha na kusimamia wa matumizi,

2. Polisi, Magereza nk. Kulinda usalama wa raia, na wafungwa

3.  Sheria –  Kutoa kuhukumu kwa wahalifu.

Watumishi wa umma wa makundi haya, wanapoingia kwenye biashara tutegemee nini kama sio matatizo haya ya kuzorota kwa utawala kwenye serikali zetu za Afrika!!

Tunawazuiaje kufanya ya maendeleo binafsi bila ya kuingilia undani wao….uzoefu wa wenzetu nchi zilizoendelea wa nafanyaje hapa? 

Wadau tupate uzoefu hapa tusaidiane ili Katiba hii iwe na msingi thabiti wa hili Jambo 

Watusadie kwa kweli. Hili si jambo la kuwekwa pembeni kama kweli tuna nia ya kuimarisha utawala bora.

Binafsi niseme tu laiti azimio la Arusha lingezingatiwa tangu awali bila kulivuruga naimani kubwa tungelikuwa na viongozi waadilifu na wazalendo wa kweli katika taifa hili.

Hapa nimeona tunawaangalia wateuliwa ,vipi wateuzi wa hao wasimamizi wa hizo  / hivyo vyombo ulivyotaja ndugu yangu?!,,Je,hawana makando kando yanawaletea ugumu hao wasimamizi hizo taasisi za kiuchunguzi na usalama wa nchi kwa ujumla?

Twaweza dhani kuwa shida ipo kwa viongozi wa hivyo vyombo/taasisi kumbe tatizo lipo pembeni kazi yake kutembeza vimemo ambavyo vinawaletea shida ya kiutendaji hao watumishi wa hizo taasisi/vyombo vya ulinzi na usalama…

Pengine hata sheria zetu ni dhaifu ndio maana wakuta kila uchao report ya CAG ikitoka ,tunakutana na ubadhirifu wa kutupa na waliotajwa bado wakuta nao mtaani kwa raha zao bila hata hofu usoni. Sana sana hatua zikichukuliwa nikuhamishwa au kuondolewa tu kwe nafasi ilihali adha na shida aliyoileta kwa taifa ni kubwa.

KATIBA YENYE MENO MAKALI PASIPO KUANGALIA CHEO NA NAFASI YA MTU NDIO SULUHISHO LA HAYA YOTE.

[09:15, 11/06/2023] T: Vyombo nyeti vya serikali ni sehemu muhimu katika utumishi wa umma na ni muhimu kwa watendaji wake kuwa na uadilifu na umakini katika kazi zao. Hapa ni orodha ya vyombo vya serikali vinavyohusishwa na Wizara za Mambo ya Ndani, Ulinzi, Fedha, Sheria, TISS (Taasisi ya Usalama wa Taifa), na PCCB (Tume ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa):

1. Wizara ya Mambo ya Ndani: Wizara hii inahusika na masuala ya usalama wa ndani ya nchi, utawala wa sheria, uhamiaji, polisi, na vyombo vingine vya ulinzi na usalama.

2. Wizara ya Ulinzi: Wizara hii inasimamia masuala ya ulinzi wa taifa, jeshi la wananchi, usalama wa mipaka, na ulinzi wa rasilimali za taifa.

3. Wizara ya Fedha: Wizara hii inahusika na masuala ya fedha za umma, sera ya kiuchumi, usimamizi wa bajeti, na masuala ya kodi.

4. Wizara ya Sheria: Wizara hii inasimamia mfumo wa sheria na haki, mahakama, mwendesha mashtaka, na masuala ya kisheria yanayohusiana na utawala wa umma.

5. Taasisi ya Usalama wa Taifa (TISS): Taasisi hii inajihusisha na masuala ya usalama wa kitaifa, upelelezi wa ndani na nje, na inashirikiana na vyombo vingine vya ulinzi na usalama katika kutoa taarifa za ujasusi.

6. Tume ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (PCCB): Tume hii inapambana na rushwa na ufisadi katika utumishi wa umma na sekta binafsi nchini. Inachunguza, inakamata, na kuwashtaki watuhumiwa wa vitendo vya rushwa.

Inaonekana kuwa wasiwasi wako  @Mzee Kinswaga ni kwamba watendaji wa vyombo hivi vyenye jukumu muhimu wanapojihusisha na shughuli za kibiashara, uadilifu na umakini wao wa kazi unaweza kuwa na mashaka. 

Ni kweli kwamba wanapojishughulisha na biashara, wanaweza kupata muda mdogo wa kutekeleza majukumu yao kikamilifu. Hii inaweza kuathiri utendaji wao na kusababisha masuala ya uadilifu.

Ni muhimu kwa serikali kuhakikisha kuwa watendaji wa vyombo hivi wanazingatia kanuni za maadili na kuepuka migongano ya maslahi katika shughuli zao za kibiashara. 

Kuweka mfumo mzuri wa ukaguzi na uwajibikaji, pamoja na kuimarisha nidhamu na mafunzo kwa watumishi wa umma, ni njia za kuhakikisha kuwa uadilifu na umakini wa kazi vinazingatiwa.

Huu ni mtazamo wangu binafsi, maoni tofauti kutoka kwa wadau wengine ni muhimu sana Inaweza kuwa muhimu pia kufanya utafiti zaidi na kuangalia ushahidi wa kihistoria na takwimu ili kuwa na hoja kuntu ndani ya Katiba mpya. LAKINI NI LAZIMA……..

[09:17, 11/06/2023] T: Kuboresha maslahi ya watendaji wa vyombo nyeti vya serikali ni muhimu kwa kuhakikisha uadilifu na umakini katika kazi zao. Hapa kuna hatua kadhaa zinazoweza kuchukuliwa:

1. Kuimarisha mifumo ya malipo na fidia: Serikali inaweza kufanya tathmini ya kiwango cha mishahara na posho zinazotolewa kwa watendaji hao na kuhakikisha kuwa zinaendana na majukumu na mchango wao. Mfumo bora wa malipo utasaidia kuongeza motisha na kupunguza uwezekano wa kutafuta faida binafsi kwa njia zisizo halali.

2. Kuweka vizuizi vya migongano ya maslahi: Serikali inaweza kuweka sera na kanuni kali kuhusu migongano ya maslahi kati ya shughuli za kibiashara na majukumu ya umma. Watendaji wanapaswa kufuata kanuni hizi na kuepuka kushiriki katika shughuli za biashara ambazo zinaweza kuwa na athari mbaya kwa utendaji wao wa umma.

3. Kuwezesha mafunzo na maendeleo ya kitaaluma: Serikali inaweza kuwekeza katika mafunzo na maendeleo ya kitaaluma kwa watendaji wake. Hii inaweza kujumuisha mafunzo juu ya maadili ya kazi, utawala bora, uadilifu, na masuala mengine yanayohusiana na utumishi wa umma. Mafunzo haya yanaweza kuwasaidia watendaji kuelewa umuhimu wa uadilifu na umakini katika kazi zao na kuwawezesha kufanya maamuzi sahihi.

4. Kuimarisha mfumo wa ukaguzi na uwajibikaji: Serikali inapaswa kuwa na mfumo madhubuti wa ukaguzi na uwajibikaji ambao unafuatilia utendaji wa watendaji na kuwachukulia hatua za kinidhamu kwa uvunjaji wa maadili au ukiukaji wa kanuni. Hii inahakikisha uwajibikaji na inaweza kuzuia vitendo vya rushwa na ufisadi.

5. Kukuza utamaduni wa uwazi na uwajibikaji: Serikali inaweza kukuza utamaduni wa uwazi na uwajibikaji kwa kutoa fursa za kushirikiana na umma, kama vile kupitia mikutano ya umma, ripoti za utendaji, na ufikishaji wa habari kwa umma. Hii inasaidia kujenga imani na kuwajulisha watendaji kuwa wanawajibika kwa umma wanaowahudumia.

6. Kuwezesha mfumo wa kusimamia malalamiko: Serikali inapaswa kuwa na mfumo wa kusimamia malalamiko ambao unawaruhusu wananchi na wafanyakazi kutoa kutoa taarifa za ukiukwaji wa maadili au vitendo vya rushwa. Mfumo huu unapaswa kuwa salama, uhakika na kuwahakikishia walalamikaji kuwa hatua zitachukuliwa kwa haki.

Kwa kutekeleza hatua hizi, serikali inaweza kuboresha maslahi ya watendaji wake na kukuza uadilifu na umakini katika kazi zao. Hii itasaidia kujenga utumishi wa umma wenye ufanisi na kuimarisha imani ya umma katika serikali. Na haya yaonekane wazi kunako katiba mpya…Nawaza tu @M

[09:39, 11/06/2023] Ta: @~E  unasema Laiti azimio la Arusha lingezingatiwa tangu awali bila kulivuruga, kuna uwezekano kwamba tungelikuwa na viongozi waadilifu na wazalendo zaidi katika taifa hili halipo sasa, lakini Ukweli azimio la Arusha lilikuwa na malengo ya kujenga utawala bora, uwajibikaji, na kujitolea kwa viongozi wa Tanzania. Hata hivyo, katika utekelezaji wake, kuna masuala kadhaa ambayo yameathiri matokeo yake. huko siendi….

 Katika kuleta uongozi na uongozi mzuri kwenye taasisi hizi muhimu. Wateuzi wanapaswa kuchukua jukumu la kuwachagua watendaji waadilifu na wenye uwezo, na pia kuhakikisha kuwa wanatoa mazingira bora ya kazi yanayowawezesha kutekeleza majukumu yao kikamilifu. Hata hivyo, sio wateuzi wote wanafanya uteuzi kwa msingi wa uadilifu na uwezo, na hii inaweza kusababisha matatizo katika utendaji wa taasisi hizo.

Makando kando (maslahi binafsi) yanaweza kuwa changamoto kwa wasimamizi wa taasisi za kiuchunguzi na usalama wa nchi. Maslahi binafsi yanaweza kuathiri uwajibikaji na uadilifu wa watendaji hao, na kusababisha matumizi mabaya ya mamlaka au kujihusisha na vitendo vya rushwa. 

Ni muhimu kwamba wateuzi na wasimamizi wanaweka mifumo madhubuti ya kuzuia migongano ya maslahi na kuhakikisha uwajibikaji katika taasisi hizo.

Kuhusu sheria, kuna umuhimu wa kuwa na sheria madhubuti na za kutosha za kudhibiti na kuadhibu vitendo vya ubadhirifu, rushwa, na ukiukwaji wa maadili. Sheria hizo zinapaswa kuwa wazi, kuwa na adhabu kali, na kutekelezwa kikamilifu bila upendeleo. Pia, naona ni muhimu kuwa na mifumo ya uchunguzi na uwajibikaji ambayo inaruhusu taasisi za uchunguzi na usalama kufanya kazi zao kwa uhuru na bila kuingiliwa na shinikizo za kisiasa au maslahi binafsi.

Katiba yenye meno makali,unayosema ambayo inazingatia uwajibikaji, utawala bora, na usawa wa sheria, inaweza kuwa suluhisho katika kukabiliana na changamoto hizo. 

Katiba nzuri na inayofanya kazi kikamilifu inaweka mfumo wa kisheria na taasisi za kudhibiti na kusimamia mamlaka za umma. 

Ni lazima mfumo wa kikatiba ambao unatoa mamlaka ya kutosha kwa taasisi za uchunguzi na usalama ili kufanya kazi zao bila kuingiliwa na kuhakikisha uwajibikaji wa viongozi wote, bila kujali cheo au nafasi wanayoshikilia.

Masuala ya uadilifu na utendaji katika utumishi wa umma ni suala pana na linahusisha vipengele vingi vya mfumo wa serikali. Inahitaji juhudi za pamoja kati ya viongozi, wateuzi, watumishi, na jamii kwa ujumla ili kufikia mabadiliko na kuboresha utendaji wa umma. Nawaza tu

[09:40, 11/06/2023] M: Na atakayetaka kufanya biashara, kama ni mwajiriwa tayari, aache kazi.

Itakuwaje pale ambapo tayari nepotism ilishapata nafasi  ikakua na ina binamu na baba mdogo + wajukuu wamejaa kwenye utumishi na mfumo upo mkononi mwao? 

Napendekeza ili kuachieve lengo  kwanza KATIBA ikatae nepotism with conditions and exceptions halafu ifanyike deep Evaluation/tathmini halafu ufanyike kampeni ya Elimu ya ndani then usimamizi thabiti.

Mabadiliko ni kazi ngumu lakini yakiwa ni chanya yanatia moyo kuyafanya   hata yakiambatana na maumivu 

[14:01, 11/06/2023] T: @Kopwe Ni kweli kwamba uwepo wa nepotism na upendeleo katika utumishi wa umma ni changamoto kubwa, haswa wakati mfumo tayari umeshajengeka na unaendeshwa na watu wenye uhusiano wa karibu. Hata hivyo, mabadiliko ni muhimu na yanawezekana, ingawa yanahitaji juhudi kubwa na hatua madhubuti.

Pendekezo lako la kuanza na marekebisho ya Katiba ni hatua nzuri. Katiba inayokataza waziwazi nepotism, ikifuatiwa na tathmini ya kina ya utumishi wa umma ili kuondoa watu wenye uhusiano wa karibu ambao wameajiriwa kwa misingi ya upendeleo, ni hatua muhimu katika kujenga mfumo wa uwajibikaji na usawa.

Kampeni ya elimu ya ndani inaweza kuwa muhimu pia. Ni muhimu kuwaelimisha watendaji na watumishi wa umma kuhusu athari mbaya za nepotism kwa utendaji wa umma na kwa jamii kwa ujumla. Elimu inaweza kuhamasisha ufahamu na mabadiliko ya mtazamo kwa watu walio katika mfumo huo, na hivyo kuchangia katika kuondoa mazoea ya upendeleo na kuleta utendaji wa haki na uadilifu.

Usimamizi thabiti ni sehemu muhimu ya mchakato wa mabadiliko. Kuwa na mfumo wa kusimamia na kuchunguza ukiukwaji wa sheria na maadili ni muhimu ili kuhakikisha kuwa hatua zinachukuliwa dhidi ya wale wanaovunja kanuni na kuendeleza nepotism. Hii inapaswa kuhusisha utaratibu wa uwazi, uwajibikaji, na adhabu kali kwa wale wanaokutwa na hatia.

Ni kweli kwamba mabadiliko ni kazi ngumu, na yanaweza kusababisha maumivu katika mfumo uliopo. Hata hivyo, kwa kuwa na lengo la kuboresha utumishi wa umma na kujenga mfumo wa haki na uwajibikaji, ni muhimu kufanya mabadiliko yatakayosaidia kufikia malengo hayo. Itachukua muda, juhudi, na ushirikiano wa karibu kutoka kwa viongozi, watumishi wa umma, na jamii kwa ujumla, lakini ni hatua muhimu kuelekea utawala bora na maendeleo ya taifa

[14:08, 11/06/2023] T: NI changamoto kubwa ambazo zinahitaji kutibiwa kikamilifu ili kufikia malengo hayo.

Mabadiliko ya kina na ya muda mrefu yanahitajika ili kurekebisha mifumo iliyoharibika na kuleta mabadiliko chanya katika utawala. Hii inaweza kujumuisha marekebisho ya Katiba ili kuzuia upendeleo na nepotism kwa njia ambayo inalinda maslahi ya umma na kuhakikisha usawa na uwajibikaji.

Ni kweli kwamba mchakato wa mabadiliko unaweza kuwa mgumu na mchungu, kwani kunaweza kuwa na upinzani na upinzani kutoka kwa wale ambao wanafaidika na mfumo uliopo. Hata hivyo, ni muhimu kusimama imara katika kufanikisha lengo kuu la utawala bora na kuondoa mazoea ambayo yanakwamisha maendeleo ya nchi na kunyonya rasilimali za umma.

Ili kufanikisha hili, ni muhimu kuwa na viongozi waaminifu na wazalendo ambao wako tayari kuweka maslahi ya umma mbele na kufanya maamuzi sahihi kwa ajili ya maendeleo ya nchi. Pia, ushiriki wa wananchi ni muhimu sana. Wananchi wanapaswa kuwa na sauti katika mchakato wa marekebisho ya Katiba na kusimama kidete kudai uwajibikaji na haki katika utumishi wa umma.

Mchakato huu wa mabadiliko unaweza kuhusisha pia kuchunguza na kuwajibisha wale wanaojihusisha na vitendo vya ufisadi na upendeleo. Sheria zinapaswa kutekelezwa kikamilifu na adhabu kali inapaswa kutolewa kwa wale wanaovunja sheria na kuhatarisha maendeleo ya taifa. Hili tumelisema mara nyingi

Ni muhimu kuwa na matumaini na kuwa na azimio la kweli katika kufanya mabadiliko. Ingawa inaweza kuwa ngumu, mabadiliko chanya ni muhimu katika kujenga taifa lenye utawala bora, haki, na maendeleo endelevu.

MJADALA UNAENDELEA

Swali la tano

5. Ni hatua gani za kisheria ambazo nchi inaweza kuchukua ikiwa inataka kujitoa au kubadilisha mikataba iliyosaini?

Majibu toka kwa mdau

Wadau, kwanza nampongeza sana mdau kwa ku pose maswali ya kutafakarisha, ambayo ukiyarukia tu hutaona umuhimu na unyeti wa jambo hili kikatiba na mustakabali wa Taifa nimelipitia swali la Tano juu ya Hatua za kisheria ambazo nchi inaweza kuchukua ikiwa inataka kujitoa au kubadilisha mikataba iliyosaini zinaweza kutofautiana kulingana na muktadha wa kisheria, masharti ya mikataba husika, na sheria za kimataifa. Hapa kuna baadhi ya hatua ambazo nchi inaweza kuzingatia:

1. Tathmini ya kisheria: Nchi inapaswa kufanya tathmini ya kisheria ya mikataba husika na kuchunguza masharti yaliyomo ndani ya mikataba hiyo. Hii inaweza kujumuisha kusoma kwa kina mikataba, kutathmini mamlaka ya kisheria ya nchi kujitoa au kubadilisha mikataba, na kuelewa athari za kisheria za hatua hizo.

2. Mchakato wa ndani: Nchi inapaswa kufuata mchakato wa ndani wa kisheria kwa mujibu wa katiba yake na sheria za ndani. Hii inaweza kujumuisha kushauriana na mamlaka husika, kama vile bunge au baraza la mawaziri, na kupata idhini ya kufanya mabadiliko au kujitoa kwa mikataba iliyosainiwa.

3. Kuarifu wadau wengine: Ni muhimu kwa nchi kutoa taarifa rasmi kwa wadau wengine waliohusika na mikataba hiyo, kama vile nchi nyingine zilizosaini mikataba hiyo au taasisi za kimataifa zinazohusika. Hii inaweza kuhusisha kutoa taarifa ya nia ya kujitoa au kubadilisha mikataba na kufuata taratibu zilizowekwa na mikataba husika au sheria za kimataifa.

4. Mazungumzo na majadiliano: Katika baadhi ya hali, nchi inaweza kufanya mazungumzo na wadau wengine ili kufikia makubaliano juu ya mabadiliko au kujitoa kwa mikataba. Hii inaweza kujumuisha majadiliano ya kidiplomasia na kujaribu kupata suluhisho la pamoja ambalo linazingatia maslahi ya pande zote zinazohusika.

5. Kufuata taratibu za kimataifa: Ikiwa mikataba hiyo imeingia katika mfumo wa kimataifa, nchi inaweza kuhitajika kufuata taratibu maalum zilizowekwa na sheria za kimataifa. Hii inaweza kujumuisha kutoa ilani ya kujitoa kwa mujibu wa taratibu za mikataba husika au kufuata utaratibu wa kutatua migogoro iliyowekwa na taasisi za kimataifa.

Ni muhimu kwa nchi kuzingatia taratibu za kisheria, mikataba husika, na sheria za kimataifa wakati wa kujitoa au kubadilisha mikataba ili kuepuka athari za kisheria na kulinda maslahi ya kitaifa.

N;B Moderator majibu ya maswali haya niya muhimu kwa mustakabali wa taifa onanamna ya tawekwa kwa sauti na mifumo mingine Aksante

swali la sita

6. Je, kuna njia yoyote ambayo nchi inaweza kuepuka migogoro na utata unaojitokeza kutokana na mikataba na mabadiliko ya katiba?

Majibu toka kwa mdau

Mdau katika swali la sita umeongelea migogoro..Kuepuka kabisa migogoro na utata unaojitokeza kutokana na mikataba na mabadiliko ya katiba ni changamoto, kwani masuala ya

Yafuatayo:

1. Uwazi na ushiriki wa umma: 

Nchi inapaswa kuhakikisha uwazi katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba. Hii inaweza kujumuisha kutoa taarifa na nyaraka muhimu kwa umma, kufanya mikutano ya umma na mashauriano, na kutoa fursa kwa wananchi kutoa maoni na mapendekezo yao. Ushiriki wa umma unaweza kupunguza utata na kuongeza kukubalika kwa maamuzi yaliyofanywa.

2. Mjadala na majadiliano ya kina: 

Nchi inaweza kuweka mifumo ya kufanya mjadala na majadiliano ya kina kuhusu mikataba na mabadiliko ya katiba. Hii inaweza kujumuisha kuweka mabaraza au kamati za majadiliano, kushirikisha wadau wote muhimu, na kusikiliza maoni na hoja tofauti kabla ya kufanya maamuzi ya mwisho. Mjadala mzuri na majadiliano ya wazi yanaweza kusaidia kupata uelewa mpana na kuepusha migogoro ya baadaye.

3. Tathmini ya athari: 

Kabla ya kufanya mabadiliko ya katiba au kusaini mikataba, nchi inaweza kufanya tathmini ya athari zinazowezekana. Hii inaweza kujumuisha tathmini ya kisheria, kiuchumi, kijamii, na mazingira ili kuelewa jinsi maamuzi hayo yanaweza kuathiri nchi na wananchi wake. Kwa kuwa na ufahamu mzuri wa athari zinazoweza kutokea, nchi inaweza kuchukua hatua za kuzuia au kupunguza migogoro na utata.

4. Upatikanaji wa taarifa na maelezo sahihi: 

Nchi inapaswa kuhakikisha upatikanaji wa taarifa na maelezo sahihi kuhusu mikataba na mabadiliko ya katiba. Wananchi wanapaswa kuwa na ufahamu kamili wa masharti na athari za maamuzi hayo. Kutoa taarifa sahihi na kuepuka upotoshaji kunaweza kusaidia kupunguza utata na migogoro inayoweza kutokea.

5. Ushauri wa kisheria na kitaalam: 

Nchi inaweza kutafuta ushauri wa kisheria na kitaalam kutoka kwa wataalamu na taasisi husika katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba. Wataalamu wanaweza kusaidia katika kuchambua na kuelewa masuala ya kisheria na kitaalam yanayohusiana, na kutoa mwongozo kuhusu njia bora za kupunguza migogoro na utata.

Ni muhimu kwa nchi kuzingatia mchakato wa demokrasia, uwazi, ushiriki wa umma, na mjadala mzuri katika kufanya maamuzi yoyote ya mikataba na mabadiliko ya katiba ili kupunguza migogoro na utata kama inavyojitokeza sasa.

Swali la saba

7. Je, ni njia gani ambazo serikali inaweza kuchukua ili kuhakikisha kuwa mikataba na mabadiliko ya katiba inazingatia maslahi ya kitaifa na ustawi wa wananchi wote?

Majibu toka kwa mdau

Swali la 7, Nilikuwa nalipitia swali la mdau ,  mimi naona Serikali inaweza kuchukua hatua kadhaa ili kuhakikisha kuwa mikataba na mabadiliko ya katiba inazingatia maslahi ya kitaifa na ustawi wa wananchi wote. Serikali inaweza kuzingatia:

1. Utafiti na tathmini: 

Serikali inaweza kufanya utafiti na tathmini ya kina juu ya masuala yanayohusiana na mikataba na mabadiliko ya katiba. Hii inaweza kujumuisha tathmini ya athari za kiuchumi, kijamii, kisiasa, na mazingira, pamoja na uchambuzi wa maslahi ya kitaifa na maoni ya wananchi. Utafiti na tathmini sahihi zitasaidia serikali kuamua ikiwa mikataba au mabadiliko ya katiba ni muhimu na ina faida kwa nchi na wananchi wake.

2. Ushiriki wa wadau: 

Serikali inapaswa kuhakikisha ushiriki wa wadau wote muhimu katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba. Hii inajumuisha kuwashirikisha wanasiasa, wataalamu, mashirika ya kiraia, vikundi vya kijamii, na wananchi wote kwa ujumla. Kusikiliza maoni, mapendekezo, na wasiwasi wa wadau wote husaidia kuhakikisha kuwa mikataba na mabadiliko ya katiba inaweka maslahi ya kitaifa na ustawi wa wananchi kwanza.

3. Uwazi na uwajibikaji: 

Serikali inapaswa kuwa wazi na kuwajibika katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba. Hii inajumuisha kutoa taarifa na nyaraka muhimu kwa umma, kuelezea vizuri malengo na athari za maamuzi hayo, na kuhakikisha uwazi katika taratibu za kisheria. Uwazi na uwajibikaji husaidia kujenga imani na kuweka mfumo wa kuhakikisha kuwa maslahi ya kitaifa yanazingatiwa.

4. Ushauri wa kitaalam: 

Serikali inaweza kushauriana na wataalamu na taasisi za kitaaluma katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba. Ushauri wa kitaalam unaweza kutoa ufahamu na ujuzi unaohitajika katika maeneo ya kisheria, kiuchumi, kijamii, na kiufundi. Kupata ushauri wa kitaalam kunasaidia serikali kufanya maamuzi sahihi na yenye msingi thabiti.

5. Tathmini ya baadaye: 

Baada ya kusaini mikataba au kufanya mabadiliko ya katiba, serikali inapaswa kufanya tathmini ya mara kwa mara ya utekelezaji na athari zake. Tathmini hizi zitasaidia kuhakikisha kuwa maslahi ya kitaifa na ustawi wa wananchi wote yanazingatiwa na kuchukua hatua za marekebisho ikiwa ni lazima.

Ni muhimu kwa serikali kuwa na dhamira thabiti ya kulinda maslahi ya kitaifa na ustawi wa wananchi wote katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba

Swali la nane

8. Je, ni hatua gani ambazo serikali inaweza kuchukua ili kuhakikisha uwazi, ushiriki wa umma, na mjadala mzuri katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba?

Majibu Kutoka kwa mdau

Swali la 8 naliangalia kwa jicho la upashaji habari zaidi Nafikiri Serikali inaweza kuchukua hatua kadhaa ili kuhakikisha uwazi, ushiriki wa umma, na mjadala mzuri katika mchakato wa kufanya maamuzi ya mikataba na mabadiliko ya katiba. Najaribu kuangalia hatua muhimu:

1. Utoaji wa Habari:

 Serikali inapaswa kutoa habari kamili na sahihi kuhusu mikataba na mabadiliko ya katiba kwa umma. Hii inaweza kujumuisha kuandaa nyaraka rasmi, maelezo ya umma, na ripoti za utafiti zinazoelezea kwa uwazi madhumuni, athari, na masharti ya mikataba na mabadiliko ya katiba.

2. Ushiriki wa Umma: 

Serikali inapaswa kuhakikisha kuwa kuna fursa za ushiriki wa umma katika mchakato wa kufanya maamuzi. Hii inaweza kujumuisha mikutano ya hadhara, majadiliano ya umma, kusikiliza maoni na mapendekezo ya wananchi, mashirika ya kiraia, na wadau wengine muhimu. Ushiriki huu unapaswa kuwa wa uwazi, wazi, na uliofunguliwa kwa watu wote.

3. Mipango ya Mafunzo na Elimu: 

Serikali inaweza kuendesha mipango ya mafunzo na elimu kwa umma ili kuongeza uelewa wa wananchi kuhusu mikataba na mabadiliko ya katiba. Hii inaweza kujumuisha kutoa maelezo ya kina juu ya masuala yanayohusika na kusaidia wananchi kuchambua na kuelewa athari za mikataba na mabadiliko ya katiba kwa nchi na raia wao.

4. Vyombo vya Habari Huru: 

Serikali inapaswa kuhakikisha kuwa kuna uhuru wa vyombo vya habari na upatikanaji wa habari. Vyombo vya habari huru vinaweza kuchangia katika kutoa taarifa kwa umma, kuwawezesha wananchi kufuatilia mchakato wa mikataba na mabadiliko ya katiba, na kuchangia katika mjadala na uchambuzi.

5. Jukwaa la Kujadili: 

Serikali inaweza kuunda jukwaa la kujadili ambalo linawakutanisha wadau mbalimbali, ikiwa ni pamoja na wanasiasa, wataalamu, wanaharakati, na wananchi, kujadili mikataba na mabadiliko ya katiba. Jukwaa hili linaweza kuwa sehemu salama ya kubadilishana mawazo, maoni, na maswali, na kusaidia kutoa maoni muhimu katika mchakato wa kufanya maamuzi. 

Mimi na wadau wengine pengine tumefarijika na ushiriki wa mawazo ya kizalendo yenye kuonyesha ombwe kubwa lililopo sasa juu ya Mkataba wa maboresho ya bandari zetu.. Shukrani kwa Mdau na maswali kuntu ambayo yanatupasa kutafakari kesho ya Tanzania

Swali la kwanza

1. Ni aina gani za mikataba ambayo inaweza kusababisha upungufu wa uhuru wa kitaifa?

Majibu tota kwa mdau

@G na wadau wengine Swali la  kwanza.                                  

Kuna aina mbalimbali za mikataba ambazo zinaweza kusababisha upungufu wa uhuru wa kitaifa ni kweli. Hapa kuna baadhi ya mifano:

1. Mikataba ya Biashara na Uwekezaji: Mikataba ya biashara na uwekezaji inayoshirikisha nchi za kigeni inaweza kuweka vikwazo au masharti ambayo yanaweza kuzuia uhuru wa kitaifa. Kwa mfano, mikataba ya biashara inayohitaji kufungua soko la ndani kwa bidhaa za nje inaweza kuathiri uwezo wa serikali kudhibiti uchumi wake.

2. Mikataba ya Ulinzi na Usalama: Mikataba ya ulinzi na usalama inayohusisha ushirikiano wa kijeshi na nchi nyingine inaweza kusababisha upungufu wa uhuru wa kitaifa. Mikataba kama hiyo inaweza kuweka vikwazo kwa sera za kijeshi na usalama za nchi, na kusababisha kuingilia kati kwa nchi washirika katika masuala ya ndani.

3. Mikataba ya Kimataifa kuhusu Haki za Binadamu: Ingawa mikataba ya haki za binadamu inalenga kulinda haki na uhuru wa watu, baadhi ya mikataba inaweza kuwa na vikwazo au masharti ambayo yanaweza kuzuia uhuru wa kitaifa. Kwa mfano, mikataba inayohusisha uanzishwaji wa mahakama za kimataifa inaweza kuhusisha utoaji wa mamlaka na uhuru wa kujitawala.

4. Mikataba ya Usimamizi wa Rasilimali: naamini hapa ndio kiini cha Maswali yako @Gidion Ndeketela Mikataba inayohusika na usimamizi wa rasilimali za asili, kama vile mafuta, gesi, madini, na maji, inaweza kuathiri uhuru wa kitaifa. Mikataba kama hiyo inaweza kuweka vikwazo kwa serikali katika kuchukua maamuzi kuhusu matumizi, uuzaji, au usimamizi wa rasilimali hizo.

Ni muhimu kwa nchi kuchunguza na kufanya tathmini ya kina kabla ya kuingia katika mikataba yoyote ili kuhakikisha kuwa maslahi ya kitaifa na uhuru wa nchi vinazingatiwa na kulindwa. Na hapa ndipo rasilimali watu na umakini wa sheria zetu unahitajika..

Majibu ya kumla toka kwa mdau

Mikataba na mabadiliko ya katiba ni mambo muhimu katika mchakato wa kisiasa na kisheria katika nchi yoyote, ikiwa ni pamoja na Tanzania. Hata hivyo, kuna madhara kadhaa ambayo yanaweza kutokea baadaye wakati nchi inapoingia katika mikataba au kufanya mabadiliko ya katiba. Hapa kuna baadhi ya madhara yanayoweza kutokea:

1. Upungufu wa uhuru wa kitaifa: Baadhi ya mikataba inaweza kuweka vikwazo na mipaka kwa uhuru wa kitaifa wa nchi. Hii inaweza kuathiri uwezo wa serikali kufanya maamuzi na kutekeleza sera zake kwa maslahi ya kitaifa. Vivyo hivyo, mabadiliko ya katiba yanaweza kusababisha kubadilika kwa mfumo wa utawala na kugusa uhuru na mamlaka ya serikali na raia.

2. Utegemezi wa kisheria: Mikataba mingi inahitaji utekelezaji wa sheria za ndani ili kuwa halali. Hii inaweza kusababisha utegemezi mkubwa wa kisheria kwa sheria za nchi zingine au taasisi za kimataifa. Nchi inaweza kuwa na wakati mgumu kujitoa au kubadilisha mikataba hiyo bila kuathiri maslahi yake na uhusiano na nchi nyingine.

3. Matokeo ya kiuchumi: Mikataba inaweza kuwa na athari za moja kwa moja kwa uchumi wa nchi. Baadhi ya mikataba inaweza kuhitaji kuwekeza rasilimali kubwa, kama vile fedha, ardhi, au rasilimali za asili. Kuna hatari ya mikataba hiyo kuwa na matokeo mabaya ikiwa haitatekelezwa vizuri au kama masharti yake hayatakidhi maslahi ya nchi na wananchi wake.

4. Migogoro na utata: Mikataba na mabadiliko ya katiba mara nyingi yanahusisha masuala nyeti na ya kisiasa. Yanaweza kuibua migogoro na mivutano katika jamii na kati ya wadau mbalimbali. Utata wa kimkataba au katiba unaweza kusababisha mvutano wa kisheria, migomo ya umma, na hata migogoro ya kisiasa.

5. Kubadilika kwa sera na mwelekeo wa serikali: Mikataba na mabadiliko ya katiba yanaweza kusababisha mabadiliko katika sera na mwelekeo wa serikali. Hii inaweza kuwa na athari kwa matakwa na matarajio ya wananchi, na inaweza kuathiri utekelezaji wa mipango na maendeleo ya nchi.

Ni muhimu kwa serikali na wadau wote kuzingatia kwa umakini mikataba na mabadiliko ya katiba ili kuhakikisha kuwa inazingatia maslahi ya kitaifa, uhuru, na ustawi wa wananchi wote. Pia, uwazi, ushiriki wa umma, na mjadala mzuri ni muhimu katika kufanya maamuzi yoyote ya mikataba au mabadiliko ya katiba.

Swali la pili

2.Je, kuna njia yoyote ambayo nchi inaweza kuzuia madhara ya upungufu wa uhuru wa kitaifa unaojitokeza kutokana na mikataba?

Majibu toka kwa mdau

Swali la pili la kijana wetu Mdau nami naongezea tu kwa kusema Nchi inaweza kuchukua hatua kadhaa ili kuzuia madhara ya upungufu wa uhuru wa kitaifa unaojitokeza kutokana na mikataba. Zifuatazo ni baadhi ya hatua hizo;

1. Tathmini ya Kina: 

Ni muhimu kwa nchi kufanya tathmini ya kina ya mikataba kabla ya kuingia ndani yake. Tathmini hiyo inapaswa kuzingatia maslahi ya kitaifa, athari za kiuchumi, kijamii, na kisheria, na kuzingatia uwezo wa nchi kutekeleza masharti ya mkataba. Tathmini hii itasaidia kubaini madhara yoyote ya upungufu wa uhuru wa kitaifa kabla ya kusaini mikataba hiyo.

2. Mazungumzo na Majadiliano: 

Nchi inapaswa kuhakikisha kuwa inashiriki mazungumzo na majadiliano ya kina na pande zote zinazohusika kabla ya kusaini mikataba. Kupitia majadiliano, nchi inaweza kusisitiza maslahi yake na kuhakikisha kwamba mikataba inakuwa na masharti ambayo yanalinda uhuru wake wa kitaifa.

3. Masharti Maalum ya Kulinda Uhuru wa Kitaifa: 

Nchi inaweza kujumuisha masharti maalum katika mikataba ili kulinda uhuru wake wa kitaifa. Masharti hayo yanaweza kujumuisha vifungu vya uhifadhi wa uhuru wa kisheria, upatikanaji wa habari, na kujenga vikwazo vya kutosaini au kujitoa katika mikataba ambayo inaweza kuhatarisha uhuru wa kitaifa.

4. Kujenga Uwezo wa Ndani: 

Nchi inaweza kuwekeza katika kujenga uwezo wa ndani katika masuala ya kisheria, kiufundi, na kiutawala ili iweze kusimamia mikataba yenyewe. Kwa kuwa na wataalamu na miundombinu ya kutosha, nchi itakuwa na uwezo wa kuchambua, kutekeleza, na kufuatilia mikataba kwa njia inayolinda maslahi yake ya kitaifa.

5. Ushirikiano wa Kikanda na Kimataifa: 

Nchi inaweza kushirikiana na nchi nyingine katika kikanda na kimataifa ili kubadilishana uzoefu na kujifunza kutokana na mifano bora ya kusimamia mikataba. Ushirikiano huu unaweza kusaidia nchi kupata mwongozo na msaada katika kulinda uhuru wake wa kitaifa katika mazingira ya kimataifa.

Kwa kuchukua hatua hizi, nchi inaweza kuchukua tahadhari na kuzuia madhara ya upungufu wa uhuru wa kitaifa unaojitokeza kutokana na mikataba. MUNGU IBARIKI TANZANIA

Swali la tatu

3. Ni mifano gani ya mikataba inayohitaji utekelezaji wa sheria za ndani ili kuwa halali? 

Majibu toka kwa mdau

Naongezea katika swali la tatu la mdau Kuna mifano mingi ya mikataba ambayo inahitaji utekelezaji wa sheria za ndani ili kuwa halali.  mifano:

1. Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Binadamu: 

Mikataba kama Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiraia na Kisiasa na Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiuchumi, Kijamii na Utamaduni inahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani ambazo zinalinda na kuheshimu haki za binadamu zilizotambuliwa katika mikataba hiyo.

2. Mikataba ya Biashara na Uwekezaji: 

Mikataba ya biashara na uwekezaji, kama vile Mikataba ya Biashara Huria, inahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani zinazohusiana na taratibu za forodha, ulinzi wa watumiaji, haki miliki, na masuala mengine yanayohusiana na biashara na uwekezaji.

3. Mkataba wa Kimataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi: 

Mkataba wa Kimataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi (Paris Agreement) unahitaji nchi kutekeleza sheria na sera za ndani zinazolenga kupunguza uzalishaji wa gesi chafu na kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

4. Mkataba wa Kimataifa wa Udhibiti wa Silaha: 

Mikataba ya kimataifa inayodhibiti silaha, kama Mkataba wa Kupinga Matumizi ya Silaha za Kemikali na Mkataba wa Kupinga Matumizi ya Silaha za Nyuklia, inahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani zinazohusiana na udhibiti, usimamizi, na ukaguzi wa silaha hizo.

5. Mkataba wa Kimataifa wa Hifadhi ya Mazingira:

 Mkataba kama Mkataba wa Kimataifa wa Hifadhi ya Mazingira (Convention on Biological Diversity) unahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani zinazolinda bioanuai, usimamizi wa maliasili, na uhifadhi wa mazingira.

Ndiyo sababu ni muhimu kwa nchi kuhakikisha kuwa sheria za ndani zinazingatia na kutekeleza mikataba ya kimataifa ambayo imeisaini ili kuhakikisha kuwa inakuwa halali na kufanya kazi kwa ufanisi. Je, kuna mifano ya nchi ambazo zimeathiriwa kiuchumi kutokana na mikataba ambayo haikutekelezwa vizuri au haikukidhi maslahi yao?

Majibu toka kwa mdau

Naongezea katika swali la tatu la mdau Kuna mifano mingi ya mikataba ambayo inahitaji utekelezaji wa sheria za ndani ili kuwa halali.  mifano:

1. Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Binadamu: 

Mikataba kama Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiraia na Kisiasa na Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiuchumi, Kijamii na Utamaduni inahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani ambazo zinalinda na kuheshimu haki za binadamu zilizotambuliwa katika mikataba hiyo.

2. Mikataba ya Biashara na Uwekezaji: 

Mikataba ya biashara na uwekezaji, kama vile Mikataba ya Biashara Huria, inahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani zinazohusiana na taratibu za forodha, ulinzi wa watumiaji, haki miliki, na masuala mengine yanayohusiana na biashara na uwekezaji.

3. Mkataba wa Kimataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi: 

Mkataba wa Kimataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi (Paris Agreement) unahitaji nchi kutekeleza sheria na sera za ndani zinazolenga kupunguza uzalishaji wa gesi chafu na kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

4. Mkataba wa Kimataifa wa Udhibiti wa Silaha: 

Mikataba ya kimataifa inayodhibiti silaha, kama Mkataba wa Kupinga Matumizi ya Silaha za Kemikali na Mkataba wa Kupinga Matumizi ya Silaha za Nyuklia, inahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani zinazohusiana na udhibiti, usimamizi, na ukaguzi wa silaha hizo.

5. Mkataba wa Kimataifa wa Hifadhi ya Mazingira:

 Mkataba kama Mkataba wa Kimataifa wa Hifadhi ya Mazingira (Convention on Biological Diversity) unahitaji nchi kutekeleza sheria za ndani zinazolinda bioanuai, usimamizi wa maliasili, na uhifadhi wa mazingira.

Ndiyo sababu ni muhimu kwa nchi kuhakikisha kuwa sheria za ndani zinazingatia na kutekeleza mikataba ya kimataifa ambayo imeisaini ili kuhakikisha kuwa inakuwa halali na kufanya kazi kwa ufanisi.

NEMC yasaini mkataba ubora wa maji Victoria

Swali la nne la mdau naweza sema hivi…Ndio, kuna mifano kadhaa ya nchi ambazo zimeathiriwa kiuchumi kutokana na mikataba ambayo haikutekelezwa vizuri au haikukidhi maslahi yao, nina baadhi ya mifano ya nchi ambazo zimekabiliana na athari za mikataba ambayo haikufanya kazi vizuri au haikuleta faida kama ilivyotarajiwa:

1. Ugiriki (Mkataba wa Mikopo ya Kimataifa): 

Baada ya mgogoro wa madeni uliokumba Ugiriki mwaka 2010, nchi hiyo ililazimika kukubali mikataba ya mikopo ya kimataifa kwa masharti magumu ya kubana matumizi na mageuzi ya kiuchumi. Hata hivyo, utekelezaji wa mikataba hiyo ulisababisha athari mbaya kwa uchumi wa Ugiriki, ikiwa ni pamoja na kupungua kwa pato la taifa, ukosefu wa ajira, na kupungua kwa uwekezaji.

2. Afrika Kusini (Mkataba wa Uwekezaji): 

Afrika Kusini ilikabiliwa na changamoto kadhaa katika utekelezaji wa mikataba ya uwekezaji na makampuni ya kimataifa. Mikataba hiyo ilijadiliwa wakati wa mchakato wa mpito kutoka utawala wa ubaguzi wa rangi kwenda kwenye demokrasia. Hata hivyo, baadhi ya mikataba ilisababisha wasiwasi kuhusu utawala wa kisheria na uhuru wa serikali kuchukua hatua za kisera zinazohitajika kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii.

3. Bolivia (Mkataba wa Uchimbaji wa Maliasili): 

Bolivia ilikabiliana na matokeo mabaya ya mikataba ya uchimbaji wa maliasili, hasa katika sekta ya gesi asilia. Mikataba hiyo ilisababisha malipo duni na faida ndogo kwa Bolivia, huku makampuni ya kigeni yakinufaika zaidi. Athari hizo zilichochea malalamiko ya umma na serikali ililazimika kuchukua hatua za kurekebisha masharti ya mikataba hiyo.

4. Argentina (Mkataba wa Madeni): 

Argentina ilikumbwa na mgogoro wa deni mwaka 2001 na ililazimika kufanya marekebisho katika mkataba wake wa madeni na wadai wake wa kimataifa. Hata hivyo, mchakato huo ulisababisha changamoto za kiuchumi na kisheria, na kesi kadhaa zilifikishwa mahakamani. Mikataba hiyo ilisababisha athari za muda mrefu kwa uchumi wa Argentina.

Mifano hii inaonyesha umuhimu wa kuzingatia maslahi ya kitaifa, kutekeleza mikataba kwa uangalifu, na kuhakikisha kuwa masharti ya mikataba yanafaa na yanafaidisha nchi na wananchi wake na hili nilakuangaliwa kwa jicho pana katika kuipata katiba mpya