Napendekeza ili kuachieve lengo kwanza KATIBA ikatae nepotism with conditions and exceptions halafu ifanyike deep Evaluation/tathmini halafu ufanyike kampeni ya Elimu ya ndani then usimamizi thabiti.
Mabadiliko ni kazi ngumu lakini yakiwa ni chanya yanatia moyo kuyafanya hata yakiambatana na maumivu
[13:05, 11/06/2023] M: Nakubaliana nawe 💯kwa 💯. Tuelewe kuwa lengo kuu la Katiba tunayoitaka ni kuimarisha governance. Hivyo harufu hizi tunazoziona sasa, lazima zitibiwe kwa mwarobaini hata kama ni mchungu.
[14:01, 11/06/2023] T: @K Ni kweli kwamba uwepo wa nepotism na upendeleo katika utumishi wa umma ni changamoto kubwa, haswa wakati mfumo tayari umeshajengeka na unaendeshwa na watu wenye uhusiano wa karibu. Hata hivyo, mabadiliko ni muhimu na yanawezekana, ingawa yanahitaji juhudi kubwa na hatua madhubuti.
Pendekezo lako la kuanza na marekebisho ya Katiba ni hatua nzuri. Katiba inayokataza waziwazi nepotism, ikifuatiwa na tathmini ya kina ya utumishi wa umma ili kuondoa watu wenye uhusiano wa karibu ambao wameajiriwa kwa misingi ya upendeleo, ni hatua muhimu katika kujenga mfumo wa uwajibikaji na usawa.
Kampeni ya elimu ya ndani inaweza kuwa muhimu pia. Ni muhimu kuwaelimisha watendaji na watumishi wa umma kuhusu athari mbaya za nepotism kwa utendaji wa umma na kwa jamii kwa ujumla. Elimu inaweza kuhamasisha ufahamu na mabadiliko ya mtazamo kwa watu walio katika mfumo huo, na hivyo kuchangia katika kuondoa mazoea ya upendeleo na kuleta utendaji wa haki na uadilifu.
Usimamizi thabiti ni sehemu muhimu ya mchakato wa mabadiliko. Kuwa na mfumo wa kusimamia na kuchunguza ukiukwaji wa sheria na maadili ni muhimu ili kuhakikisha kuwa hatua zinachukuliwa dhidi ya wale wanaovunja kanuni na kuendeleza nepotism. Hii inapaswa kuhusisha utaratibu wa uwazi, uwajibikaji, na adhabu kali kwa wale wanaokutwa na hatia.
Ni kweli kwamba mabadiliko ni kazi ngumu, na yanaweza kusababisha maumivu katika mfumo uliopo. Hata hivyo, kwa kuwa na lengo la kuboresha utumishi wa umma na kujenga mfumo wa haki na uwajibikaji, ni muhimu kufanya mabadiliko yatakayosaidia kufikia malengo hayo. Itachukua muda, juhudi, na ushirikiano wa karibu kutoka kwa viongozi, watumishi wa umma, na jamii kwa ujumla, lakini ni hatua muhimu kuelekea utawala bora na maendeleo ya taifa
[14:08, 11/06/2023] T: NI changamoto kubwa ambazo zinahitaji kutibiwa kikamilifu ili kufikia malengo hayo.
Mabadiliko ya kina na ya muda mrefu yanahitajika ili kurekebisha mifumo iliyoharibika na kuleta mabadiliko chanya katika utawala. Hii inaweza kujumuisha marekebisho ya Katiba ili kuzuia upendeleo na nepotism kwa njia ambayo inalinda maslahi ya umma na kuhakikisha usawa na uwajibikaji.
Ni kweli kwamba mchakato wa mabadiliko unaweza kuwa mgumu na mchungu, kwani kunaweza kuwa na upinzani na upinzani kutoka kwa wale ambao wanafaidika na mfumo uliopo. Hata hivyo, ni muhimu kusimama imara katika kufanikisha lengo kuu la utawala bora na kuondoa mazoea ambayo yanakwamisha maendeleo ya nchi na kunyonya rasilimali za umma.
Ili kufanikisha hili, ni muhimu kuwa na viongozi waaminifu na wazalendo ambao wako tayari kuweka maslahi ya umma mbele na kufanya maamuzi sahihi kwa ajili ya maendeleo ya nchi. Pia, ushiriki wa wananchi ni muhimu sana. Wananchi wanapaswa kuwa na sauti katika mchakato wa marekebisho ya Katiba na kusimama kidete kudai uwajibikaji na haki katika utumishi wa umma.
Mchakato huu wa mabadiliko unaweza kuhusisha pia kuchunguza na kuwajibisha wale wanaojihusisha na vitendo vya ufisadi na upendeleo. Sheria zinapaswa kutekelezwa kikamilifu na adhabu kali inapaswa kutolewa kwa wale wanaovunja sheria na kuhatarisha maendeleo ya taifa. Hili tumelisema mara nyingi
Ni muhimu kuwa na matumaini na kuwa na azimio la kweli katika kufanya mabadiliko. Ingawa inaweza kuwa ngumu, mabadiliko chanya ni muhimu katika kujenga taifa lenye utawala bora, haki, na maendeleo endelevu.
Ndiyo, nakuunga mkono @M ni jambo muhimu sana kuwa na katiba inayolenga kuimarisha uadilifu serikalini. Uadilifu ni msingi muhimu wa utawala bora na demokrasia, na ni muhimu kwa maendeleo endelevu na ustawi wa jamii. Katiba inayolenga kuimarisha uadilifu serikalini inakuwa na mifumo na kanuni ambazo zinaweka viwango vya juu vya uwajibikaji, uwazi, na uwazi katika shughuli za serikali.
Katiba tarajiwa inaweza kujumuisha vipengele kadhaa ambavyo vinaweza kuchangia kuimarisha uadilifu serikalini. Hapa kuna mifano kadhaa ya vipengele ambavyo vinaweza kujumuishwa:
1. Uhuru wa vyombo vya habari na uhuru wa kujieleza: Katiba inaweza kulinda uhuru wa vyombo vya habari na kuhakikisha uwazi na uwajibikaji katika shughuli za serikali. Hii inaweza kusaidia kuweka mazingira ya uwazi na kuchunguza na kufichua vitendo vya rushwa au ufisadi.
2. Utawala bora na uwazi: Katiba inaweza kutoa mwongozo juu ya kanuni za utawala bora, kama vile uwazi katika michakato ya maamuzi ya serikali, uwajibikaji wa viongozi, na ushiriki wa umma. Hii inasaidia kujenga mfumo imara wa uwajibikaji na kuweka vizuizi dhidi ya vitendo vya rushwa na matumizi mabaya ya madaraka.
3. Mahakama huru na utawala wa sheria: Katiba inaweza kuhakikisha uhuru na uhuru wa mahakama, na kusisitiza umuhimu wa utawala wa sheria. Hii inawezesha mahakama kuwa chombo huru cha kutenda haki na kuchunguza vitendo vya ufisadi au ukiukaji wa sheria unaofanywa na viongozi wa serikali.
4. Tume za uwajibikaji: Katiba inaweza kuanzisha tume au mifumo ya uwajibikaji ili kuchunguza na kushughulikia malalamiko ya rushwa au matumizi mabaya ya madaraka. Tume hizo zinaweza kuwa na mamlaka ya kuchunguza, kuendesha uchunguzi na kuchukua hatua dhidi ya wale wanaohusika na vitendo hivyo.
5. Elimu na maadili: Katiba inaweza kuweka msisitizo kwenye elimu ya maadili na uwajibikaji kwa viongozi wa serikali na maafisa wa umma. Inaweza kutoa miongozo juu ya viwango vya maadili vinavyotarajiwa na kuhitajika kwa watumishi wa umma na viongozi.
Hizi ni baadhi tu ya mifano ya vipengele ambavyo vinaweza kujumuishwa katika katiba ili kuimarisha uadilifu serikalini. Ni muhimu kuunda mfumo wa kisheria na taasisi zinazohakikisha uwazi, uwajibikaji, na uwazi katika shughuli zote za serikali.
Madaraka ya Rais ni mamlaka na nguvu zilizotolewa kwa Rais wa nchi kwa mujibu wa katiba na sheria za nchi husika. Madaraka ya Rais yanajumuisha wajibu wa kusimamia serikali, kutekeleza sera za nchi, na kuongoza shughuli za kiutawala na kisiasa.
Kwa ujumla, madaraka ya Rais yanajumuisha mambo yafuatayo: 1. Uteuzi wa viongozi: Rais anayo mamlaka ya kuteua na kusimamia viongozi wa serikali na taasisi mbalimbali. Hii inaweza kujumuisha uteuzi wa Mawaziri, wasaidizi wa Rais, majaji, maafisa wa serikali, na wengine.
2. Utekelezaji wa sheria na sera: Rais ana jukumu la kusimamia utekelezaji wa sheria na sera za nchi. Hii inaweza kujumuisha kusaini sheria, kuongoza na kusimamia shughuli za serikali, na kuhakikisha utekelezaji sahihi wa sera za umma.
3. Uongozi wa kisiasa: Rais ni kiongozi wa kitaifa na kisiasa wa nchi. Anawakilisha nchi ndani na nje, na ana jukumu la kuweka mwelekeo na maono kwa taifa. Rais anaweza kushiriki katika mikutano ya kimataifa na kuwa msemaji mkuu wa sera na masuala ya kitaifa.
4. Amri Jeshi Mkuu: Katika nchi nyingi, Rais ni Amiri Jeshi Mkuu wa majeshi ya nchi. Ana jukumu la kusimamia ulinzi na usalama wa nchi na kuwaongoza vikosi vya jeshi.
5. Utawala bora: Rais ana jukumu la kuhakikisha utawala bora na kutekeleza haki za binadamu. Hii inaweza kujumuisha kuheshimu demokrasia, kusimamia utawala wa sheria, na kuhakikisha uwajibikaji na uwazi katika utendaji wa serikali. Ni muhimu kutambua kuwa madaraka ya Rais yanaweza kutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine, kulingana na katiba na mfumo wa serikali uliopo. Madaraka hayo yanapaswa kutumiwa kwa faida ya umma na kwa kuzingatia misingi ya demokrasia, utawala bora, na haki za binadamu.
[17:42, 23/05/2023] K:
Madaraka ya Rais katika Katiba ya Tanzania yamefafanuliwa katika sehemu mbalimbali za Katiba. Hapa kuna maelezo ya jumla kuhusu madaraka ya Rais yanayotajwa katika Katiba ya Tanzania: 1. Mkuu wa Nchi: Rais wa Tanzania ni Mkuu wa Nchi na ndiye anayewakilisha Tanzania ndani na nje ya nchi.
2. Mkuu wa Serikali: Rais wa Tanzania pia ni Mkuu wa Serikali na ana mamlaka ya kuteua na kusimamia viongozi wa serikali, ikiwa ni pamoja na Waziri Mkuu na Baraza la Mawaziri.
3. Amri Jeshi Mkuu: Rais wa Tanzania ni Amiri Jeshi Mkuu wa Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ) na ana mamlaka juu ya ulinzi na usalama wa nchi.
4. Serikali ya Utekelezaji: Rais ana mamlaka ya kusimamia utekelezaji wa sera na mipango ya serikali, na anawajibika kuhakikisha kuwa serikali inafanya kazi kwa ufanisi na kulingana na matakwa ya Katiba.
5. Uteuzi na Kuondoa Madarakani: Rais wa Tanzania ana mamlaka ya kuteua na kuwafuta kazi watumishi wa umma, ikiwa ni pamoja na viongozi wa ngazi za juu na wa mahakama.
6. Utawala wa Sheria: Rais ana jukumu la kulinda, kuheshimu, na kutekeleza Katiba ya Tanzania. Rais pia ana mamlaka ya kuwasilisha au kusaini sheria, na kutekeleza mamlaka ya kuwajibika katika mfumo wa haki na mahakama. Ni muhimu kutambua kuwa madaraka ya Rais yanapaswa kutumika kwa kuzingatia misingi ya demokrasia, utawala bora, na haki za binadamu, kama ilivyoainishwa katika Katiba ya Tanzania. Madaraka ya Rais yanapaswa kutumiwa kwa manufaa ya umma na kuheshimu mfumo wa usawa wa madaraka uliopo katika taasisi zingine za serikali.
73.-(1) Katika utekelezaji wa madaraka ya Rais kwa mujibu wa Sura hii na kwa kuzingatia masharti ya ibara ndogo ya (3), Rais ana mamlaka ya kuanzisha au kufuta nafasi za madaraka katika utumishi wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano.
(2) Rais atakuwa na madaraka ya kuteua watu wa kushika nafasi za madaraka ya viongozi wanaowajibika kuweka sera za idara na taasisi za Serikali, na watendaji wakuu wanaowajibika kusimamia utekelezaji wa sera za idara na taasisi hizo katika utumishi wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano
Kifungu hiki cha 73, hususani cha pili hapo juu, ndicho kwa mtazamo wangu kinachonipa shida kwani kinampa Rais madaraka makubwa sana ya kuteua watendaji wakuu karibu wote serikalini na kwenye Taasisi za Uma. Kifungu hiki, pia kinaonekana ni miongoni mwa vifungu vilivyopendekezwa na Tume ya Jaji Warioba kufutwa kama sijakosea. Mbali ha hivyo ni miongoni mwa vifungu vinavyopigiwa kelele na wanaharakati, vyama vya upinzani na wachambuzi wa masuala ya kisiasa; kuwa ndicho chanzo mojawapo cha kuyumba kwa utawala bora katika nchi yetu.
Kwa mtazamo wangu, hatari ya kuendelea kuwa na kifungu hiki katika Katiba yetu chini ya mfumo wa demokrasia wa siasa za vyama vingi nchini; ni ule ukweli kuwa kinatoa fursa kwa chama cha siasa kilichopo madarakani kujipendelea na kujiimarisha kwa lengo la kuhakikisha kuwa kinabakia madarakani. Endapo ikitokea kikashindwa uchaguzi, chama kilichoshinda, dhahiri nacho kitatumia pia fursa hiyo hiyo; kuteua watendaji wakuu wengine wapya kabisa kushika nafasi serikalini na kwenye taasisi zake.
Hii maana yake nini, ni kwamba wimbi kubwa la wananchi hasa wanasiasa, kukihama chama kilichoanguka kwenye uchaguzi na kujiunga na chama kilichoshinda. Kwani wanasiasa hawazaliwi wapya ghafla. Bali ni hao hao watakaocheza mchezo wa kuhama hama.
Tumeshuhudia hayo yakitokea Zambia, Malawi na Kenya na kupelekea vyama vikubwa vilivyouondoa utawala wa kikoloni vya UNIP (Zambia), MCP (Malawi), na KANU nchini Kenya, kuhamwa na wanasiasa na wanachama wao pia wakikimbilia kujiunga na vyama vilivyoshinda chaguzi. Na hatimaye, vyama hivyo aidha kufa kabisa, au kuendelea kubakia ulingoni mwa siasa vikiwa taabani.
Naamini, mfumo huu wa uteuzi wa watendaji wakuu serikalini na taasisi zake, tukiondokana nao, ili kuwa na utaratibu mwingine wa nafasi hizo wateuliwa wake kuwa chini ya mamlaka nyinginezo za umma kwa mujibu wa Katiba tarajiwa na sheria zitakazotungwa; vyama vya siasa vinaposhindwa kwenye uchaguzi, naamini vitaendelea kubaki hai vikiwa na mategemeo ya kurudi madarakani tena.
Kuna sababu nyingine mbili zaidi muhimu kuhusu ulazima wa kukibadili kifungu hiki. Moja ikiwa ni kumpunguzia Rais mzigo mkubwa wa majukumu yake. Na pili kumwondolea wingi wa lawama kila baadhi ya watendaji aliowateua wanapovurunda.
Haya ni maoni yangu. Wataalamu wa masuala ya Katiba na Sheria, na pia wanasiasa na wanahistoria wabobezi, wanaweza kunisahihisha, kuyaweka vizuri zaidi au kutokukubaliana nami.
[14:05, 25/05/2023] T: Kifungu cha 73, hasa kifungu cha pili, kinachohusu uteuzi wa watendaji wakuu serikalini na taasisi za umma. Ni wazi kwamba una wasiwasi kuhusu madaraka makubwa yanayotolewa kwa Rais katika kuteua watendaji hao. Wewe unaamini kuwa Kifungu hiki kinatoa fursa kwa chama kilichopo madarakani kujiimarisha na kubakia madarakani kwa kuteua watendaji wanaowafaa. Aidha, unataja kuwa hali hiyo inaweza kusababisha wanasiasa kuhama kutoka chama kilichoshindwa kwenda chama kilichoshinda, na hivyo kusababisha vyama kukosa uimara na kudhoofisha utawala bora. Unaona kuwa ni muhimu kubadili Kifungu hiki ili kupunguza mzigo mkubwa wa majukumu kwa Rais na pia kumwondolea lawama wakati watendaji wanaoteuliwa wanapofanya makosa. Ni muhimu kutambua kuwa maoni yako yanategemea mtazamo wako binafsi na uzoefu wako. Kuna wataalamu mbalimbali wa masuala ya katiba, sheria, siasa, na historia ambao wanaweza kuwa na maoni tofauti kuhusu suala hili. Tunawakaribisha… Kwa kawaida, mchakato wa kubadili kifungu chochote cha katiba ni jambo la kisiasa na linahitaji mjadala mpana na makubaliano ya pande mbalimbali. . Ni vyema pia kutafuta utafiti na mawazo ya wataalamu wa masuala ya katiba na sheria ili kupata ufahamu zaidi juu ya mifumo mbalimbali ya uteuzi wa watendaji wakuu na athari zake kwa utawala bora.
[14:19, 25/05/2023] T: Kama mwananchi, wa kawaida jukumu langu muhimu katika kuhakikisha utawala bora na mifumo ya demokrasia inafanya kazi vizuri. Hapa kuna baadhi ya majukumu muhimu ambayo naona yanatuhusu kwa sasa Kuelimika: kujifunza kuhusu Katiba, sheria, na taratibu za nchi yangu. kufahamu haki na wajibu wangu kama raia na uelewe jinsi mifumo ya serikali na uongozi inavyofanya kazi. hata kama si dhambi kushirikiana na vyama vya siasa na wanaharakati: kujiunga na vyama vya siasa au makundi ya wanaharakati ambao wanapigania utawala bora na mageuzi ya kweli ya katiba. Kwa kushiriki katika mijadala na shughuli za kisiasa, unaweza kusaidia kushinikiza mabadiliko yanayolenga kuboresha mifumo ya uteuzi wa watendaji wakuu. Kushiriki katika mchakato wa katiba: natamani kila mara kushiriki katika mijadala na mchakato wa kutunga na kurekebisha katiba ya nchi yetu. kutoa maoni yangu na shirikisha mawazo yangu kuhusu uteuzi wa watendaji wakuu na masuala mengine yanayohusu utawala bora. Nimesoma kila neno mzee wangu @M nikatambua bado tunasafari ndefu mno. ya kuyajuahaya. mambo…mjadala umeanza rasmi [16:08, 25/05/2023] S: RAIS NI TAASISI NA SIO MTU!
Hapo unasemaje mtaalamu? Madaraka ya Rais yapo kitaasisi zaidi na sio mtu! [16:18, 25/05/2023] Pasta Martin: Hizo ni political jargons tu hazina maana yoyote!
Hebu weka taasisi ya urais halafu tusiwe na rais halafu tuone kama taasisi itaendesha the executive branch.
Urais ni mtu kwanza. Hiyo mnayoita taasisi ni “ways and means” tu za kutekeleza kazi ya urais.
Simplicity and transparency breeds trust. [17:12, 25/05/2023] P: Natamani tulichambue hili kiundani zaidi… tunaposema rais ni taasisi tunamaanisha nini? Na je tukija kwenye maamuzi anae amua ni rais “mtu” au ni rais “taasisi”?
[17:26, 25/05/2023] P: Zipo nchi ambazo wanaweza kutumia msemo wa “Rais ni Taasisi” na kweli kwa vitendo iko hivyo.Sisi kuna vitu bado ni nadharia zaidi kuliko uhalisia.
Hatuna mifumo halali, imara, na ya wazi inayokubalika kisheria na kuaminiwa na raia inayoweza kufanya kazi effectively with less human intevention na ikaleta matokeo tarajiwa.
Bado hatujafika huko, hata kama Katiba tunayotumia inaonekana kusema hivyo.
Sisi Urais bado ni mtu zaidi kuliko taasisi. Japo ni kweli Rais anapovurunda itasemwa urais ni taasisi ili kuficha udhaifu wake, hata kama ndiye anayefanya maamuzo karibia yote ya katika ofisi anayotumikia.
[19:10, 25/05/2023] T: Kwa kweli, kauli “Rais ni taasisi na sio mtu” inalenga kuelezea kwamba madaraka na mamlaka ya urais yapo zaidi katika mfumo na taasisi ya urais, badala ya kuzingatia mtu binafsi anayeshikilia nafasi hiyo. Katika demokrasia nyingi, ikiwa ni pamoja na mfumo wa serikali ya urais, rais ni kiongozi mkuu wa nchi na mkuu wa serikali. Hata hivyo, ni muhimu kutambua kwamba madaraka na mamlaka ya rais yanatokana na katiba, sheria, na mfumo wa serikali uliopo, badala ya kuwa na misingi ya kibinafsi ya mtu anayeshikilia nafasi hiyo. Rais ni mwendelezo wa taasisi ya urais, na madaraka yake hupitishwa kutoka kwa rais anayemaliza muda wake kwenda kwa rais mpya anayechaguliwa au kuteuliwa. Hii inahakikisha utulivu na mwendelezo wa uongozi katika nchi. Kwa hiyo, madaraka ya rais hayategemei sana utu au matakwa ya mtu binafsi, bali yanategemea katiba na taratibu za kikatiba zilizowekwa. Kwa mfano, katiba inaweza kutoa mamlaka ya rais kuteua maafisa wa serikali, kusimamia jeshi, kuwa mkuu wa sheria, kutunga sera za umma, na kufanya maamuzi mengine muhimu kwa niaba ya nchi. Wakati mwingine, kauli hii hutumiwa pia kusisitiza kwamba madaraka ya rais yanapaswa kufuata misingi ya utawala bora, uwajibikaji, na uhuru wa taasisi zingine za serikali. Rais anapaswa kufanya kazi kwa mujibu wa katiba na sheria, na sio kwa maslahi yake binafsi au ya kikundi fulani. Kwa hivyo, ni muhimu kuheshimu taasisi ya urais na kuhakikisha kuwa madaraka ya rais yanatumika kwa faida ya umma na kwa kuzingatia misingi ya demokrasia na utawala bora. SIJUI NIMEELEWEKAAAAAAA
[19:33, 25/05/2023] T: Ni kweli kwamba rais ni taasisi na sio mtu binafsi. Neno “rais” linarejelea nafasi au cheo cha uongozi katika serikali au taasisi nyingine. Madaraka ya rais hutokana na muundo wa taasisi na mfumo wa serikali uliowekwa na katiba au sheria za nchi husika. Rais ni kiongozi wa nchi ambaye amepewa jukumu la kuongoza serikali na kuwakilisha taifa. Katika nchi nyingi, madaraka ya rais yamehifadhiwa katika katiba na sheria za nchi. Rais anashikilia madaraka ya kisheria na kiutendaji yanayomruhusu kutekeleza majukumu yake kwa niaba ya wananchi na taasisi za serikali. Madaraka ya rais hutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine, lakini kwa ujumla yanajumuisha mambo kama vile: 1. Uteuzi na uongozi wa baraza la mawaziri: Rais anateua mawaziri na viongozi wengine wa serikali na anawajibika kwa utendaji wao. Hii inamruhusu rais kuongoza na kusimamia shughuli za serikali. 2. Utawala wa sheria: Rais anaweza kuwa na madaraka ya kutekeleza sheria na kusimamia mfumo wa haki. Hii inaweza kujumuisha uteuzi wa majaji na uamuzi juu ya msamaha wa adhabu. 3. Sera na diplomasia: Rais anawakilisha nchi yake katika uhusiano wa kimataifa na ana jukumu la kuweka sera za nchi katika maeneo kama biashara, usalama, na diplomasia. 4. Amri za kijeshi: Rais anaweza kuwa mkuu wa majeshi na kuwa na mamlaka ya kutoa amri kwa jeshi la taifa. Hii inajumuisha kufanya maamuzi kuhusu usalama wa kitaifa na kushughulikia migogoro ya kijeshi. 5. Ushauri na mwongozo: Rais anaweza kuwa na jukumu la kutoa mwongozo na ushauri kwa serikali na taasisi zingine za umma. Hii inaweza kujumuisha kushiriki katika mikutano ya sera na kuweka ajenda za kitaifa. Ni muhimu kuelewa kuwa madaraka ya rais yanategemea taasisi na siyo tu mtu binafsi. Ingawa rais anashikilia nafasi hiyo kwa muda uliowekwa, taasisi ya urais huendelea kuwepo na kazi ya rais inaweza kubadilika kulingana na sheria na taratibu zilizowekwa. Kwa hivyo, kimsingi, nafasi ya rais ni taasisi inayosimamia mamlaka na majukumu yaliyowekwa kwa mujibu wa sheria na mfumo wa serikali, na sio kikomo cha mamlaka yaliyotumiwa na mtu mmoja.
Wadau watanisahihisha …. [20:21, 25/05/2023] K: Hii hoja inanirejesha kwenye andiko langu Mwanzo kabisa wa mjadala kwamba Tanzania kwa asilimia 90 tuna Kanuni, miongozo, taratibu na Sheria nzuri…ILA sasa tatizo letu ni WATU (kiwango cha UTU) ujazo wa itu ndani ya wale wanaopewa madaraka, nafasi au ajira kwenye kusimamia, kuamua na kuelekeza ni kidogo sana!!!so , uraishauna shida shida ni aina ya mtu anayekaa hapo
[15:17, 22/05/2023] +255 74: Kuna mambo ya msingi katika katiba inayofuata ielekeze kwenye suala la ardhi.
1. Kuhusu umiliki wake uweje…milele, 33, 99yrs?
2. Umiliki wa ardhi ya kijiji upoje? Fidia kwa wananchi kwa ardhi wanazopewa wawekezaji tutumie rates zipi?
3. Nguvu ya rais kama custodian wa ardhi ya nchi inafanywaje iangaliwe kwa upana zaidi?
4. Pia katiba mpya iweke wazi ikiwa rais ataitoa ardhi kwa mwekezaji bila kua na maslahi ya kitaifa yafaa ashitakiwe, na maslahi hayo yawe yenye mashiko!
6. Kuhusu uraia pacha katiba mpya iangalie …..hapa tukiwa wazembe basi ardhi yetu tutaieka rehani kwa wageni wanaotuzunguka wanaotamani ardhi yetu iwe yao.
[15:26, 22/05/2023] K: Hizi hoja Kuntu @~
Kwa kuongezea hapa katiba inabidi iweke wazi Ardhi yetu in relation to East Africa na Africa yote maana kuna meulekeo wa mashirikiano ya waafrika lazima tuhifadhi eneo letu ili wageni wasije wakakuta wala
[16:54, 22/05/2023] T: Hili la kilimo
NINA MNUKUU MZEE WETU @Mzee K alipata kusema “Hili la kilimo, toka awamu ya kwanza, kwenye Azimio la Arusha kama sijakosea, ilitamkwa wazi kuwa nchi yetu ni ya wakulima na wafanya kazi.
Kabla sijasonga mbele, niulize kwenye Katiba inayotarajiwa, tamko hili limezingatiwa? Kwani waliotutangulia, waliona umuhimu wa kilimo kuwa ndio uti wa mgogo wa uchumi wa Taifa letu. Vivyo hivyo kwa uongozi uliofuata kwa kuachiana vijiti.
Lakini inaonekana baadhi ya Watanzania, hatutaki au tumechelewa kukiona kilimo kwa mtazamo huo. Hata kama tulikiona/tulimekiona hivyo kama taifa, hatukuwaandaa vijana wetu kuingia kwenye kilimo.
Bashe leo kaanza, lakini kwa ujinga, baadhi yetu tunapinga kuwa mipango yake, haina mwelekeo wa kufanikisha kilimo nchini. Sisi wengine wa zamani, hutupwa kirahisi sana na vijana pembeni, tunapowakumbusha kuwa; kuwa mavi ya kale hayanuki.
Miaka ya 1970 afisa mmoja wa kikosi cha anga wa jeshi la Nigeria akiwa hapa nchini, kusaidia ukombozi wa Kusini mwa Afrika; aliniuliza swali kuhusu utaratibu wa matumizi ya aridhi nchini Tanzania ukoje kwani arukapo juu ya aridhi ya Tanzania, hujionea mapori karibu nchi nzima yamelala tu.
Nilipomjibu kuwa mtu yeyote anaweza kujipatia aridhi popote pale bila taabu, likafuata swali kuwa mbona nimeajiriwa. Jibu langu likawa jepesi kuwa sina mtaji.
Likafuata swali la mshangao kuwa, vipi sikujua kuwa aridhi ni mtaji!! Hapo, nami nikataka kujua kwao Nigeria utaratibu wa kupata airidhi ukoje. Aliniambia kuwa Nigeria mtu kupata aridhi ya mraba wa sq.ft moja, itamtokea puani, kwani sio rahisi na ghali mmno.”Mwisho wa Kumnukuu Mzee wetu huyu anatupeleka sasa kuona kwa undani mapungufu kikatiba kama yalivyoainishwa na @~H hapa kuna jambo chokonozi..
[17:11, 22/05/2023] K: Ipo haja Kwa manufaa ya baadaye kuweka ‘ongezo’ katika KATIBA kuhusiana na ardhi na matumizi yake, katika muktadha wa vizazi vya sasa na vijavyo na Teknolojia linganifu.
[17:13, 22/05/2023] K: Yaani Katiba hii tukiiweka vizuri itakuwa ni ”katiba BORA kabisa Duniani”
[17:16, 22/05/2023] Ta: katiba ya Tanzania inazungumzia suala la ardhi. Ardhi inachukuliwa kama rasilimali muhimu sana nchini Tanzania, na katiba inalinda haki za raia kuhusu ardhi. Hivyo, inaelezea umuhimu wa kuhifadhi, kutumia na kugawa ardhi kwa njia inayofaa ili kuhakikisha kuwa rasilimali hii inawanufaisha wananchi wote wa Tanzania.
Baadhi ya ibara za Katiba ya Tanzania ambazo zinazungumzia suala la ardhi ni pamoja na:
• Ibara ya 5 inayoelezea kuwa madaraka yote ya dola yanatokana na wananchi na kwamba wananchi wanayo mamlaka kamili ya kujitawala na kujiamulia mambo yao, ikiwemo masuala ya ardhi.
• Ibara ya 14 inayoelezea kuwa kila mtu ana haki ya kumiliki mali, ikiwemo ardhi.
• Ibara ya 16 inayoelezea kuwa ardhi ya Tanzania ni mali ya dola na kwamba serikali ina jukumu la kusimamia na kutunza ardhi hiyo kwa niaba ya wananchi.
• Ibara ya 17 inayoelezea kuwa kila mtu ana haki ya kutumia ardhi kwa shughuli zake za maendeleo, lakini pia inatoa wajibu wa kuhifadhi ardhi hiyo kwa ajili ya vizazi vya sasa na vijavyo.
[17:16, 22/05/2023] J: Ni kuhakikisha rasimu husika inaonekana ili maboresho yaendelee kuongezwa ili kufikia mtazamo huu.
[18:12, 22/05/2023] Kopwe: Ibada ya 17 inanikosha vilivyo katika suala la Ardhi hebu tuendelee
[18:16, 22/05/2023] K: imenifanya kufikiri juu ya wale wenzetu watukutu wanaoendeshwa na “tamaa” kadha wa kadha ambazo ni mbaya tuwawekee angalizo/katazo/ onyo kwenye kila eneo ili wakijaribu wajue kuna consequence ambazo hata mawakili wa sheria za dunia hawatawatoa jela
[18:22, 22/05/2023] Martina Kabusamwa: Kwa ujumla, Katiba ya Tanzania inalenga kuhakikisha kwamba ardhi inatumika kwa manufaa ya wananchi wote pamoja na kuwa na usimamizi mzuri wa rasilimali hii muhimu. Kwa hiyo, ibara hizi mbalimbali zinasisitiza umuhimu wa kulinda haki za raia kuhusu ardhi na kusimamia matumizi yake kwa njia inayofaa ili kuhakikisha kuwa inawanufaisha wote kwa ujumla.
“ardhi ni mtaji”. Kifungu hiki cha maneno kinaweza kuwa na tafsiri mbalimbali kulingana na muktadha kinapotumika. Kwa mfano, inaweza kumaanisha kwamba ardhi ni mali ya thamani ambayo inaweza kutumika kwa uwekezaji, au inaweza kuashiria kwamba ardhi ni rasilimali muhimu kwa kilimo na shughuli nyingine za kiuchumi
[18:33, 22/05/2023] M
1: Nikiongeza ngoja niisawiri Katiba ya JMT ya mwaka 1977
Nikiendelea kuangalia Ibara ya 19 inayoelezea kuwa kila mtu ana haki ya kupata ardhi kwa ajili ya kujenga makazi na kufanya shughuli zake za kiuchumi.
• Ibara ya 20 inayoelezea kuwa serikali ina jukumu la kuhakikisha kuwa ardhi inagawiwa kwa usawa na kwa kuzingatia maslahi ya umma na kwamba wageni wanaweza kupewa ardhi kwa kufuata sheria na taratibu zilizowekwa na serikali.
• Ibara ya 33 inayoelezea kuwa serikali ina jukumu la kulinda na kuhifadhi mazingira na kwamba kila mtu ana wajibu wa kuhifadhi na kulinda mazingira, ikiwemo ardhi.
• Ibara ya 34 inayoelezea kuwa watu wenye ulemavu, wanawake na watoto wanapaswa kulindwa dhidi ya ubaguzi, ikiwemo katika suala la umiliki wa ardhi. Hivyo, Katiba ya Tanzania inalinda haki za wote kuhusu suala la ardhi bila kujali jinsia, umri, ulemavu au kabila.
[18:34, 22/05/2023] Martina Kabusamwa:
[19:00, 22/05/2023] T: Umiliki wa ardhi ya kijiji unaweza kuwa katika mfumo wa umiliki wa pamoja au kumilikiwa na wanakijiji binafsi. Kwa mfumo wa umiliki wa pamoja, ardhi inaweza kumilikiwa na kijiji kama shirika au jumuiya ya watu wote wa kijiji. Katika kesi hii, wanakijiji wote wana haki ya umiliki wa ardhi na wanaweza kuitumia kwa ajili ya kilimo, makazi, au shughuli nyingine za maendeleo.
[19:19, 22/05/2023] Martina Kabusamwa: Ni kweli kabisa na hapa kuna mifano ya umiliki wa ardhi ya kijiji na rates za fidia ambazo zinaweza kutumiwa:
1. Umiliki wa Ardhi ya Kijiji:
o Umiliki wa pamoja: Kijiji kinamiliki ardhi kwa pamoja na inaweza kuitumia kwa faida ya wanakijiji wote. Wanakijiji wanaweza kugawanya ardhi hiyo kwa ajili ya mashamba ya kilimo au makazi.
o Umiliki wa binafsi: Wanakijiji binafsi wana miliki ya ardhi ya kijiji. Kila mwanakijiji ana kipande cha ardhi ambacho wanaweza kuitumia kwa matumizi yao binafsi.
[19:20, 22/05/2023] Martina Kabusamwa:
2. Rates za Fidia kwa Ardhi:
o Thamani ya soko: Fidia inaweza kuzingatia thamani ya soko ya ardhi iliyotolewa. Hii inamaanisha kwamba thamani ya ardhi inapimwa kulingana na bei ambayo ingeweza kuuza kwenye soko la mali isiyohamishika.
o Thamani ya mazao: Wakati mwingine fidia inaweza kuhesabiwa kwa kuzingatia thamani ya mazao yanayolimwa au yanayopatikana kwenye ardhi hiyo. Hii inaweza kuwa kwa msingi wa tathmini ya mapato yanayotokana na ardhi hiyo.
o Faida zilizopotea: Fidia inaweza kujumuisha pia faida ambazo wananchi wanaweza kupoteza kwa kukabidhi ardhi yao, kama vile upatikanaji wa maji, miundombinu ya umma, au huduma nyingine za kijamii ambazo zinategemea ardhi hiyo.
Ni muhimu kukumbuka kuwa rates za fidia zinaweza kutofautiana kulingana na muktadha wa kijiji, sheria na taratibu za nchi, na mahitaji ya wananchi walioathiriwa. Kwa hiyo, ni muhimu kufanya tathmini sahihi na kushauriana na wataalamu wa ardhi ili kuhakikisha fidia inafanywa kwa haki na kwa kuzingatia maslahi ya pande zote.
[14:28, 21/05/2023] A: Wananchi wa kawaida wawe na uelewa mzuri juu ya diplomasia ya uchumi kwa kusoma vyanzo vya habari na taarifa za serikali na mashirika ya kibiashara. Pia, wanaweza kushiriki katika mijadala ya umma na kutoa maoni yao juu ya masuala ya uchumi na diplomasia ya uchumi. Kujiunga na vikundi vya mitandao ya kijamii au mashirika ya kiraia yanayohusiana na masuala ya uchumi pia inaweza kuwasaidia kuelewa zaidi kuhusu diplomasia ya uchumi na kushiriki katika shughuli za kijamii.
[14:28, 21/05/2023] P\: Hizi sera na sheria zinazotungwa hasa kwenye uchumi wetu… wananchi wa kawaida tunahusishwa kwenye muundo wa sera na sheria??
MAJIBU 2
[14:31, 21/05/2023] b: Katiba ni muhimu kwa sababu ni msingi wa utawala wa nchi na inaongoza jinsi nchi inavyofanya maamuzi yanayohusiana na utawala, sheria, na haki za raia. Katiba pia inaweza kuwa na athari kubwa kwa uchumi wa nchi, kwa sababu inaweza kuathiri uwekezaji, uchumi wa kibiashara na ukuaji wa uchumi kwa ujumla.
Diplomasia ya uchumi inahusiana na uhusiano wa kiuchumi kati ya nchi mbalimbali. Kwa kuzingatia diplomasia ya uchumi, nchi zinaweza kufanya biashara na nchi nyingine, kushirikiana kwenye masuala ya kiuchumi, kushirikiana katika teknolojia na ubunifu, na hata kufanya biashara kati ya nchi na kampuni binafsi. wadau wanaweza nikosoa
[15:18, 21/05/2023]: Diplomasia ya uchumi ni muhimu kwa sababu ina athari kubwa katika ukuaji wa uchumi wa nchi. Kwa kujenga uhusiano wa kibiashara na nchi nyingine, nchi inaweza kupata fursa za biashara, kuingiza teknolojia mpya na kukuza ajira. Nchi inaweza pia kushirikiana na nchi zingine katika kukuza uchumi wa kikanda na kupunguza umaskini.
[15:23, 21/05/2023] A: Diplomasia ya uchumi pia inaweza kusaidia nchi kujenga uhusiano wa kirafiki na nchi nyingine. Kwa kushirikiana katika masuala ya kiuchumi, nchi inakuwa na fursa ya kuheshimika na kukubalika kimataifa. Hii inaweza kusababisha nchi kupata msimamo mzuri katika masuala mengine ya kimataifa, kama vile siasa, mazingira na haki za binadamu.
[15:24, 21/05/2023] T: Kwa kuongezea, diplomasia ya uchumi inaweza kusaidia nchi kupata teknolojia mpya, mbinu za uzalishaji na mafunzo. Nchi inaweza kushirikiana na nchi nyingine katika kubadilishana uzoefu na teknolojia mpya, na hivyo kusaidia kuongeza uwezo wa uzalishaji wa nchi na kuboresha mifumo ya kibiashara.
Diplomasia ya uchumi pia inaweza kusaidia nchi kushiriki katika masoko ya kimataifa na kupata faida kutokana na biashara ya kimataifa. Kwa kujenga uhusiano wa kibiashara na nchi nyingine, nchi inaweza kufungua masoko mapya kwa bidhaa na huduma za nchi, na hivyo kuongeza fursa za biashara na ukuaji wa uchumi.
[15:25, 21/05/2023] P: Nimesema Wananchi wa Kawaida wanatakiwa haya unayoyasema waelezwe wapewe elimu na kupata ufahamu .Pia kujua hata hao Wawekezaji wanamipaka ya kuwekeza katika Nchi sio kila kitu wanawekeza
[15:27, 21/05/2023] P: Diplomasia ya Uchumi natambua inaweza kukuza Kilimo chetu kwa kubadilisha Elimu na Nchi zingine na hata Masoko.
[15:30, 21/05/2023] P: Unakuta Kiongozi anakuwa Mwenyekiti wa Mtaa ama Kitongoji lakini hajui Wajibu wake kabisa.
Anafanya kikao na kumaliza bila kusema Uchumi wa Mtaa ama Kitongoji upoje kwa muda huo?Miradi ambayo Serikali imeleta ni mingapi na imefikia wapi?kiukweli Elimu ya katiba ni MUHIMU Sana.
[15:31, 21/05/2023] Ta: Ndio maana tumekutana hapa ukisoma malengo kule juu ya kukutana katika forum hii ni kujadili maudhui yatakayosaidia kumfikia na kuelewa bila kulishwa maneno wala kuambiwa uongo juu ya upatikanaji wa katiba bora..Tukakubaliana tuanze kwanza na Kumbu kumbu ya muundo wa katiba yetu tangu ukoloni..tuje na hii ya sasa,mapungufu na mazuri,tuvuke nayo twende rasimu ya Warioba tudadavueee Turudi ile pendekezwa…kwa wakati huu wote tunachokijadili hapa kinachakatwa na kuwajuza wananchi wenzetu kwa lugha nyepesi inayoeleweka…LINA WEZEKANA NA NDIO TUMEANZA kwa sasa tunajadili muundo na kumbukumbu
[15:53, 21/05/2023] M: Nini wajibu wa Viongozi sasa kwenye hiyo diplomasia ya uchumi hapa Tanzania maana ukiangalia hizi balozi za wenzetu wako bize mno miradi ya kufa mtu wanaiibua ndani ya nchi kuna taasisi kibao na nyingine hata zinakiuka utendaji wao na katiba yenyewe?
[15:56, 21/05/2023]pa: Ni kweli kabisa hili wengi hawajui
MAJIBU 4
[15:59, 21/05/2023] A: wajibu wa viongozi katika diplomasia ya uchumi Tanzania ni kuhakikisha kuwa ushirikiano kati ya Tanzania na mataifa mengine unaendelea kuimarika. Inahitaji juhudi za pamoja za viongozi kufanya kazi na kushirikiana ili kuhakikisha kwamba mahusiano kati ya nchi na wengine yanakuwa bora zaidi. Viongozi wanapaswa kuwa mstari wa mbele katika kuhakikisha kuwa diplomasia ya uchumi inaleta faida katika kujenga uchumi na maendeleo ya Tanzania.
[16:20, 21/05/2023] A: Kwa mfano, viongozi wa Tanzania wanaweza kushirikiana na wenzao wa mataifa mengine kama anavyofanya Rais wetu Dr.Samia Suluhu Hassan, katika kukuza biashara na uwekezaji. Pia tunaona akishirikiana nao katika kuboresha elimu, afya, miundombinu na teknolojia. Viongozi wanaweza kuwa mstari wa mbele katika kukuza utalii kati ya Tanzania na mataifa mengine si tumeiona Loyal tour, na kuongeza ushirikiano wa kitamaduni kati ya watu wa nchi na nchi. Kwa ujumla, viongozi wanapaswa kufanya kazi pamoja na kuunga mkono juhudi zote za kiongozi wa nchi ili kuhakikisha kuwa diplomasia ya uchumi inaleta manufaa kwa wananchi wa Tanzania kwa ujumla wake.
[16:51, 21/05/2023] M: Kwa maoni yangu, sijaona watu kuchangia kwenye mjadala huu, ni vifungu gani vinahitaji kupewa kipaumbele katika mchakato huu wa Katiba. Aidha pia sijaona pendekezo lolote kutolewa juu ya jinsi ya kuukwamua mchakato ili kusonga mbele.
Kama sisi wenyewe humu hatusemi hiki wala kile, bali tukisisitiza tu kwamba wananchi washirikishwe zaidi kwenye kazi hii iliyopo mbele yetu, lakini sisi wenyewe hatusema nini cha kubadili, kuongeza au kusahihisha, mwananchi wa kawaida ataweza kweli! Nilisema hapo awali, suala la Katiba, ni la kitaalamu zaidi. Hivyo kwa mtazamo wangu, tusubiri kuona wale watakaoshiriki kwa ujumla wao, watakuja na mapendekezo gani juu ya kusonga mbele kupata Katiba hiyo tunayoitarajia.
[17:19, 21/05/2023] P: Ni kweli
[17:37, 21/05/2023]P: Nafikiri sisi ni wananchi pia…tuna haki na wajibu wa kuchangia ndio maana tuko humu….
MAJIBU 5
[17:49, 21/05/2023] K: Naomba niongezee kidogo diplomasia ya uchumi ina jukumu muhimu katika kukuza uchumi wa nchi na kuboresha maisha ya watu. Kwa mfano, kupitia diplomasia ya uchumi, nchi inaweza kushawishi nchi nyingine kuwekeza katika sekta za maendeleo, kama vile afya, elimu, miundombinu, na kilimo.
Diplomasia ya uchumi pia inaweza kusaidia nchi kupata fursa za biashara na uwekezaji. Kwa kuwa na uhusiano wa karibu na nchi nyingine, nchi inaweza kushawishi nchi hizo kuwekeza katika sekta za kiuchumi za nchi yao. Hii inaweza kusababisha kuundwa kwa ajira na kuongezeka kwa mapato ya nchi.
[17:51, 21/05/2023] P: Hili swali sijashibishwa majibu…
[17:57, 21/05/2023] P: Tunajadili diplomasia ya uchumi ila mimi mwananchi wa kawaida nawajibika vipi kwenye hii diplomasia ya uchumi? Na diplomasia hii ya uchumi itanilindaje kwenye katiba ijayo… naomba nisaidiwe kutafakari tupate majibu.
[18:02, 21/05/2023] K: Labda niweke hivi pia kwa mtihani wa Loval Government na Uhusiano wa Kidiplomasia ; Kwa mfano, viongozi wa Kata Fulani au Wilaya Fulani wanaweza kushirikiana na wenzao wa Kata au Wilaya nyingine kama anavyofanya Rais wetu Dkt. Samia Suluhu Hassan kwenye Ngazi ya Kitaifa, kwenye eneo la kukuza biashara na uwekezaji wa kata au Wilaya husika. Pia Viongozi hawa wanaweza kushirikiana na Viongozi wenzao wa Serikali za Mitaa katika kuboresha elimu, afya, miundombinu na teknolojia. Viongozi haw haw wa Kata ama Wilaya wanaweza wakiwa mstari wa mbele katika kukuza utalii wa ndani ya Tanzania na mataifa mengine (kwa maana ya kwamba wageni wakija watapitavSerikalibya Mitaa. Kwa ujumla, viongozi _wanapaswa _ kufanya kazi pamoja na kuunga mkono juhudi zote za kiongozi wa nchi ili kuhakikisha kuwa diplomasia ya uchumi inaleta manufaa kwa wananchi wa Tanzania pia kwenye Vijiji vyetu.
#think globalactlocal
[18:04, 21/05/2023] T: Uchumi wa kikatiba ni aina ya uchumi ambao serikali inashiriki kikamilifu katika kusimamia na kusimamia rasilimali za nchi. Kwa hivyo, sheria zinazohusiana na uchumi wa kikatiba mara nyingi huainisha jinsi serikali inavyodhibiti na kusimamia rasilimali za nchi kwa ajili ya maendeleo ya nchi na ustawi wa wananchi.
[18:11, 21/05/2023] K: Sawa kabisa, Katiba huwa unatudai Muongozo tu wa namna ya kufanya kwa ujumla wake katika neo fulani katika “muktadha” wa utekelezaji wa Sera na utungwaji wake.
Kwa hiyo katiba ikitoa Muongozo Bunge hunting’s Sheria ya utekelezaji wa Jambo ambalo mamlaka husika na wananchi wameridhia lifanyike.
Na kwa kuwa Bunge ni “baraza la kutunga sheria lenye uwakilishi wa watu wa kila eneo la nchi” hivyo basi Sheria ikitungwa ni wananchi wametunga kwa kuwakilishwa.
Asanteni.
[18:12, 21/05/2023] T: Kwanza tulisema baada ya kuuangalia muundo na Historia yake tutakuja kuangalia mapungufu na nni wenzetu 2012-2015 walikiona katika katiba ya 1977..na mapendekezo yao katika Rasimu ya Warioba..ukirudi huku mtaani kunajadiliwa mengi mno yanayohusu Katiba na kubwa si kuijua hapana kubwa ni kuipata nyingine…sasa Tuijue na ndio maana hapa kuna maswali na majibu hadi tunafikia muafaka..ukiangalia vilili majukwaa kuna kampeni kubwa inaendeshwa..Hapa kuna wataalamu wote wa Siasa,katiba na uchumi..na kubwa ni namna bora tutaelewa yaliyomo na yajayo…
[12:20, 20/05/2023] H: Wadau nawasalimu… Jamhuri ya Tanzania ……
Sina budi kushukuru viongozi wetu wote kufanya jambo la kihistoria kujenga BOMA,IKULU yetu wenyewe.
Nashukuru kwa Kutufungua Macho juu ya Kumbukumbu za Historia ya michakato ya Katiba yetu zinazojadiliwa hapa.
Tangu nakuwa ninasikia hiki kitu..
👉Siasa ni Uchumi, mara Siasa za kimataifa na sasa nina msikia mhe Rais Samia anasema juu ya Diplomasia ya Uchumi. Nafikiri ndio hali ya mabadiliko ya sasa kutoka kule Siasa ni Kilimo ya Hayati baba wa Taifa…
Wadau mimi naomba tu kujua Siasa ni uchumi kikatiba ikoje?
Je, Diplomasia ya uchumi kikatiba ikoje?
Na michakato yote iliyofanyika viliongelewa?
MDAU WA KWANZA AKAJA NA MAJIBU
[13:33, 20/05/2023] T:
Siasa na uchumi ni mambo mawili yanayohusiana sana. Serikali na wanasiasa huathiri uchumi kwa kutoa sera, sheria na kanuni zinazosimamia uchumi. Aidha, uchumi pia huathiri siasa kwa sababu hali ya uchumi inaweza kuathiri hali ya kijamii na kisiasa katika nchi husika. Kwa hiyo, ni muhimu sana kwa serikali na wanasiasa kuhakikisha sera zao na hatua zao zinaunga mkono ukuaji wa uchumi na maendeleo ya nchi yao.
[13:34, 20/05/2023] T:
Kwa mfano, sera za kodi zinazoamuliwa na serikali zinaweza kuathiri uwekezaji wa biashara na hivyo kuathiri ukuaji wa uchumi. Kwa kuongeza, sera za serikali kuhusu masuala kama vile uwekezaji wa umma, biashara za kimataifa, na sera za fedha zinaweza kuathiri ukuaji wa uchumi.
Kwa upande wa uchumi kuathiri siasa, mfano mzuri ni hali ya kiuchumi inapozorota. Wakati watu wanaathiriwa na umaskini na ukosefu wa ajira, inaweza kuchochea maandamano ya umma na maandamano ya kisiasa. Hii inaweza kupelekea serikali kuchukua hatua ili kuboresha hali ya uchumi na kusuluhisha masuala ya kijamii.
Kwa hiyo, ili kukuza uchumi na kuimarisha hali ya kisiasa, serikali na wanasiasa wanapaswa kushirikiana kwa karibu kuhakikisha kuwa sera zao na hatua zao zinaunga mkono na kusa…
[13:37, 20/05/2023] T:
Mbali na hayo, ni muhimu kwa serikali na wanasiasa kutambua kuwa uchumi endelevu ni muhimu kwa ajili ya mustakabali wa nchi na kuwajali wananchi wote bila ubaguzi. Kwa hiyo, ni muhimu sana kwamba sera za serikali na hatua zao zinazingatia maslahi ya kila mmoja, ikiwa ni pamoja na jamii, wafanyabiashara, na wawekezaji ili kujenga uchumi imara na endelevu
[14:11, 20/05/2023] T:
Ni nachojua na wanazuoni watanirekebisha ….Ndani ya Katiba ya Tanzania, kuna uhusiano wa karibu kati ya siasa na uchumi. Katiba inaelezea jinsi gani serikali inapaswa kusimamia uchumi na uwekezaji ili kuhakikisha maendeleo ya nchi. Kwa mfano, Ibara ya 9 ya Katiba ya Tanzania inaeleza kuwa Rais ndiye mkuu wa nchi na ndiye anayesimamia sera za serikali na utendaji wake.
Mbali na hilo, Ibara ya 13 inaeleza kuwa sera za serikali zinapaswa kuwa na lengo la kuendeleza uchumi wa nchi na kuongeza ustawi wa jamii. Ibara ya 14 inaeleza wajibu wa serikali katika kusimamia rasilimali za taifa, na kuhakikisha kuwa zinatumika kwa manufaa ya wananchi wote.
[14:14, 20/05/2023] T: Ibara ya 145 inaeleza kuwa Bunge ndilo lenye wajibu wa kupitisha sheria na sera za uchumi, na kusimamia utekelezaji wake. Pia, Bunge lina wajibu wa kuidhinisha bajeti ya serikali, ambayo ni muhimu katika kusimamia uchumi wa nchi.Mbali na hayo, Katiba ya Tanzania inaeleza juu ya haki za wananchi kuhusu uchumi, kama vile haki ya kufanya biashara na haki ya kumiliki mali. Ibara ya 26 inaeleza kuwa kila mtu ana haki ya kufanya kazi na kujipatia kipato, na Ibara ya 28 inaeleza kuwa kila mtu ana haki ya kumiliki mali na kupata faida kutokana na mali hiyo.
[14:25, 20/05/2023] T
KUHUSU DIPLOMASIA YA UCHUMI KIKATIBA IKOJE…..
Najua wanadiplomasia na wachumi wabobevu wako hapa wataongeza nyama lakini nimekuwa nikimfuatilia sana Mhe Rais na sera ya mambo ya Nje na Mkakati wake wa kuboresha resha mahusiano ya kimataifa lakini kwa ufupi .
Diplomasia ya uchumi ni kitendo cha kujenga uhusiano wa kimataifa kwa kufanya biashara na uwekezaji katika nchi nyingine. Katika Tanzania, hii inaendana na Katiba ya nchi kuwa inalinda na kukuza uchumi wa Taifa. Kifungu cha 9 cha Katiba ya Tanzania kinahakikisha kuwa nchi inaendeleza uchumi kwa kukuza uzalishaji wa ndani, utangamano wa ndani na nje, na kuhimiza uwekezaji wa ndani na nje. Kwa hiyo, Diplomasia ya uchumi inapaswa kufuata miongozo ya kisher…
[14:31, 20/05/2023] K:
Kiufupi maelezo haya ya namna katiba inavyohusiana na Siasa na uchumi…..in layman’s terms Katiba ni Kanuni mama inayotawala kila kinachofanyika katika uendeshaji wa nchi. Na ndio maana wakati wa uundwaji upya ni lazima kila eneo la kiutendaji , kimaendeleo uguswe mpaka na namna ya kushughulika na majanga na maafa au Vita au Uhalifu wa kawaida na wa kimtandao
[14:32, 20/05/2023] K:
Kwa mfano, Tanzania inafanya biashara na nchi nyingine ikiwa ni pamoja na kuwa na makubaliano ya kibiashara na mataifa ya Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) na SADC. Hii inanufaisha Tanzania kwa kukuza biashara na kuongeza fursa za uwekezaji katika maeneo mbalimbali ya uchumi kama vile kilimo, madini, viwanda, utalii na huduma. Katika kutekeleza Diplomasia ya uchumi, Tanzania imeweka mazingira rafiki ya uwekezaji kwa kuboresha huduma za kibenki, kodi, rasilimali watu na miundombinu. Pia, Tanzania imeanzisha mfumo wa kuvutia wawekezaji wa kigeni kwa kutoa vivutio mbalimbali vya uwekezaji kama vile kutoza kodi ndogo, kutoa ardhi kwa ajili ya uwekezaji
Pamoja na hayo, Tanzania imeanzisha vituo vya biashara vya kimataifa ambavyo vinasaidia kuhamasisha uwekezaji na biashara kati ya Tanzania na nchi zingine. Vituo hivi ni pamoja na Kituo cha Biashara cha Kimataifa cha Dar es Salaam (DITF) na Kituo cha Biashara cha Kimataifa cha Arusha (AITF). Kwa njia hii, Tanzania inakuwa kitovu cha biashara na uwekezaji katika eneo la Afrika Mashariki na Kusini mwa Afrika.
Diplomasia ya uchumi pia inalenga kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi kati ya Tanzania na mataifa mengine, na hivyo kukuza ukuaji wa uchumi wa Taifa. Kwa mfano, Tanzania imeanzisha ushirikiano wa kiuchumi na nchi kama vile China, India, Marekani, Japan, na Ujerumani kwa lengo la kutafuta fursa za biashara na uwekezaji
[19:53, 20/05/2023] K:
Katiba inashughulika na karibu mambo yote ya Msingi…..ila sasa tabia za baadhi ya wananchi wanaopewa dhamana ya nafasi za aidha maamuzi, usimamizi au udhibiti🙆🏾…Sasa labda tuseme Katiba itoe pia (general rule) ya namna ya kushughulika na wachumiaji matumbo na wabinafsi *_ ambao Pamoja na sera nzuri zilizowekwa_ wao hufikiria *kujishibisha wao binafsi kwanza (kwenye kusaini mikataba, kufanya maamuzi ya miradi, kukusanya kodi)
[12:33, 19/05/2023] K: Kila BinAdam ana madhaifu na kutegemea na na nani anayasema hayo madhaifu yanaweza kuwa ya kushtusha ila kwa Huyu Ndugu anayeitwa Dr. Jakaya Mrisho Kikwete, Rais _Mstaafu _ wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania; kwa kweli hauwezi kuujadili huu mchakato wa Katiba bila ya kumgusa aghalabu kwa KONGOLE zilizoshiba, namna ya handling ya mazingira haswa ya kisiasa ilihitaji aina ya busara za kiongozi huyu na Leo tupo Salama kuanza Tena ! Salute 🫡 to this great politician of his time.
Tuanze kiduchu hii
[13:11, 19/05/2023] T:
Mchakato wa Mabadiliko ya Katiba ambao umeshirikisha wananchi kwa kiasi kikubwa kama ilivyokuwa nchini Tanzania kupitia Tume ya Mabadiliko ya Katiba huweza kuchangia mabadiliko makubwa ya kitaifa katika nyanja mbalimbali ikiwemo masuala ya Uchumi, Siasa na jamii kwa ujumla.
Mchakato unapokwama pasipo muafaka wa kitaifa huweza kuzalisha mazingira ya kufifia kabisa kwa umoja wa kitaifa na hatimaye kudumaza maendeleo ya nchi.
Na hapa sasa ndio sifa zangu zinamwangukia Rais wetu Dr Samia Suluhu Hassan,anayaona haya kwa mapana sana..
Swala la Maridhiano na kuanza upya ni Maono ya juu mno ya Dr Samia binafsi…
Tanzania iliamua kuanza uandishi wa katiba mpya kutokana na kua katiba zote tano zilizopita tangu katiba ya uhuru ya mwaka 1961 mpaka katiba ya kudumu ya mwaka 1977 pamoja na marekebisho yake yote 14 vimekuwa vikilalamikiwa kwa kutoshirikisha wananchi kikamilifu.
Hivyo ukaundwa mfumo ambao ungeruhusu ushiriki wa wananchi katika kupata katiba bora.
Pamoja na kukwama kwa kwa mchakato wa mabadiliko ya katiba mnamo mwezi Aprili 2015 ambao ulianzishwa mnamo mwaka 2011,
Ukifuatilia hotuba nyingi za Dr Samia ambae alikuwa makamu mwenyekiti wa Bunge la katiba wakati huo anataka wananchi waelewe wafafanuliwe watambue mambo mawili tu
MOJA
Sababu kuu za kukwama kwa mchakato wa katiba;
PILI
Mapendekezo ya njia nzuri za kuufufua na kuendeleza mchakato wa Katiba ambao unabeba maoni ya wananchi.
Na hata ukiyasoma matakwa ya wanaharakati na asasi za kiraia utakuta wanaunga mkono hili hiki ndio wadau wengi hapa wamesisitiza tukianishe…
[13:15, 19/05/2023] T:
Tarahe 31 Disemba 2010 aliyekuwa Rais wa awamu ya nne wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Dk. Jakaya Mrisho Kikwete alitangaza nia ya Serikali ya kuanzisha mchakato wa Katiba. Hatimaye mwaka 2011 Mchakato huo ulianza kwa kutungwa kwa Sheria ya Mabadiliko ya Katiba Na. 83/2011 na baadaye kufuatiwa na Sheria nyingine ya Kura ya Maoni Na. 11/2013.
Sheria ya Mabadiliko ya Katiba ilitamka kuanzishwa kwa Tume ya Mabadiliko ya Katiba ambayo iliratibu mchakato wa kukusanya maoni ya wananchi na kuandaa rasimu ya kwanza ya katiba ambayo pia ilihaririwa na Mabaraza ya Katiba na hatimaye kupatikana kwa Rasimu ya Pili ya Katiba. Rasimu hiyo
iliwasilishwa kwenye Bunge Maalum la Katiba (BMK) ambalo kwa kiasi kikubwa lilitawaliwa na wanasiasa wakitokana na wabunge wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na wajumbe wa Baraza la Wawakilishi -Zanzibar.
Mchakato wa Bunge Maalum kujadili na kutunga Katiba Inayopendekezwa kwa kiasi kikubwa ulitawaliwa na mivutano ya kisiasa na kusababisha baadhi ya wajumbe wa Bunge Maalum la Katiba kujitoa kwenye majadiliano na kuunda Umoja wa Katiba ya Wananchi (UKAWA). Kujitoa kwa wajumbe
hawa kulisababisha kutungwa kwa Katiba Inayopendekezwa iliokosa muafaka na kuidhinishwa Mwezi Oktoba 2014.
Kwa mujibu wa Sheria ya Kura ya Maoni Na. 11/2013, Tume ya Uchaguzi ilipanga tarehe 30 Aprili 2015 kuwa ndiyo siku ya wananchi kupiga kura yamaoni. Zoezi la kura ya maoni lilikwama kufanyika kwa sababu mbalimbali….KONGOLE SANA DR JAKAYA KIKWETE
[13:27, 19/05/2023] T:
SABABU ZA KUKWAMA KWA MCHAKATO WA KATIBA ZILITAJWA TAJWA MARA KADHAA
Kwa mujibu wa Sheria ya Kura ya Maoni na Maelekezo ya Tume ya Uchaguzi (NEC), zoezi la kura ya maoni lilipangwa kufanyika tarehe 30 Aprili 2015. Lakini kutokana na sababu mbalimbali zoezi la kupiga kura ya maoni lilishindikana na kuahirishwa kwa kipindi kisichofahamika.
Sababu mbalimbali zilizopelekea kuahirishwa kwa zoezi la upigaji wa kura yamaoni juu ya Katiba Inayopendekezwa ni pamoja na;
i. Kutengwa kwa muda finyu na usio halisi wa kisheria kutekeleza zoezi la Upigaji kura ya Maoni. Kwa mujibu wa Sheria ya Kura yaMaoni, Rais aliiagiza Tume ya Uchaguzi kuandaa kura ya maoni kufanyika tarehe 30 Aprili 2015, lakini wakati huo huo Tume ya Uchaguzi ilikua ikiendesha programu ya kuboresha Daftari la Kudumu la Wapiga Kura kwa njia ya kielektroniki ili kutumika katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2015. Kinyume na ilivyokua imepangwa, zoezi la kuboresha daftari lilichelewa kumalizika kwa muda muafaka, hivyo kupelekea muda kuwa finyu na hatimaye tarehe za kura ya maoni zilizopangwa kisheria kupitwa na wakati.
ii. Sababu nyingine ni kutokuwepo kwa muafaka wa kikatiba ndani ya Bunge Maalum la Katiba na hivyo kupelekea baadhi ya wajumbe wa BMK hususan waliotokana na Vyama vya Upinzani – Umoja wa Katiba ya Wananchi (UKAWA) kijitoa na kutoshiriki katika kuipitisha
Katiba Inayopendekezwa na kuchangia kujitokeza kwa mgawanyiko mkubwa katika jamii na kuathiri mwenendo mzima wa mchakato wa katiba.
Kwa kiasi kikubwa mpasuko wa BMK ulichangiwa na uwepo wa idadi kubwa ya wanasiasa ambao waliteuliwa kuwa wajumbe huku wakiwa bado ni wabunge wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na wajumbe wa Baraza la Wawakilishi -Zanzibar.
Lakini nakumbuka wakati ule kamati iliyokuwa ikiongozwa na Dr Khoti Kamanga ilichambua kwa kina kukwama kwa mchakato mzima..Twendeleeeeee
[13:28, 19/05/2023] P: Said it all well. ACTION!
[13:47, 19/05/2023] T: NAKUNUKUU @Pasta Martin
“Chimbuko la mamlaka ya dola ni wananchi wenyewe. Serikali hupata uhalali wake kutokana na wananchi kupitia Katiba. Vilevile kushiriki kwa wananchi katika maamuzi kuhusu mambo yanayogusa maslahi yao ni msingi mkuu wa utawala wa ki-demokrasia. Kwa misingi hiyo,
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania iko katika mchakato wa kupata Katiba mpya. Kwa kuwa Katiba ni uamuzi wa wananchi jinsi wanavyotaka kuishi, kujiongoza na kuendesha nchi yao,
mabadiliko ya Katiba yanawapatia Watanzania fursa kubwa ya kuzaliwa upya kikatiba, kisheria, kisiasa, kiuchumi na kijamii”.-@Pasta Martin akihojiwa rfikiswahili 2011 hayo ya mbele uliyoyasema wakati ule utaya ongezea mwenyewe…Media haifichagi kitu
[13:52, 19/05/2023] A: Kutoka Maktaba! 😀💪🏽
[13:52, 19/05/2023] T: Na maneno haya yalitumika katika utangulizi wa mwongozo wa ELIMU KUHUSU KATIBA YA JAMHURI YA MUUNGANO
WA TANZANIA YA MWAKA 1977
(KWA LUGHA NYEPESI) uliotolewa na TUME YA MABADILIKO YA KATIBA wakati huo Kudos @Pasta Martin
[13:53, 19/05/2023] K: Teknolojia ni ya kuheshimu
[14:07, 19/05/2023] Ta:
SHERIA ZA MCHAKATO WA MABADILIKO YA KATIBA
Kuna sheria kuu mbili zilizoongoza mchakato wa mabadiliko ya katiba ambazo ni Sheria ya Mabadiliko ya Katiba Na. 83 ya mwaka 2011 pamoja na Sheria ya Kura ya Maoni Na. 11 ya mwaka 2013.
Sheria ya Mabadiliko ya katiba ilitoa muongozo wa kuundwa na mamlaka ya vyombo vyote vya kuratibu mchakato wa katiba, vikiwemo; Tume ya Mabadiliko ya Katiba, Mabaraza ya Katiba na Bunge Maalum la Katiba.
Sharia hizi pia zimeainisha namna ya ushiriki wa wananchi katika hatua zote za mchakato wa katiba, utaratibu wa wananchi kuipigia kura ya Maoni Katiba Inayopendekezwa pamoja na vyombo vitakavyosimamia haswa Tume ya Taifa Uchaguzi. Kwa kiasi kikubwa hatua zote za mchakato zinazotamkwa na Sheria ya Mabadiliko ya Katiba zimekwisha kamilika. Kwa upande wa Sheria ya Kura Maoni, hatua pekee ambayo haijakamilika mpaka sasa ni kupitishwa kwa Katiba Inayopendekezwa kupitia kura ya maoni na kuanza kutumika rasmi.
Wakati wa kutungwa kwa Sheria ya Kura ya Maoni, ilizaniwa kuwa mchakato wa katiba utakamilika ndani ya muda uliokuwa umekusudiwa kisheria.
Kwa bahati mbaya muda ulikwisha kabla ya Katiba Inayopendekezwa kupigiwa kura ya maoni kutokana na sababu mbalimbali zilizoanishwa awali, ikiwemo uwepo wa zoezi la uandikishaji wa wapiga kura kwa njia ya kielektroniki kwa ajili ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2015.
Kutokana na kupita kwa muda kisheria, maboresho ya Sheria ya Kura ya Maoni hayaepukiki ili kuruhusu mwendelezo mzima wa mchakato wa kupata katiba mpya. Ref. MCHAKATO WA KATIBA MPYA NINI MWISHO WAKE? Lhrc -2018
Julai 2, 1992, Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania lilipitisha sheria ya kuruhusu kurejeshwa kwa mfumo wa vyama vingi vya siasa.
tumepiga hatua, lakini, mpaka hii leo, bado upinzani kwa wengine unatafsiriwa kama ni uadui, na wakati mwingine ni uhaini.
Ni busara kutambua, kuwa wakati umebadilika. Mtanzania wa mwaka 1977 si Mtanzania wa mwaka 2023. Ni Zaidi ya miaka 40 atiii..
Hoja hii ya Katiba si kama inzi anayetua na kuruka. Hoja ya Katiba kwa sasa inaongozwa na kundi kubwa la vijana wanaotaka mabadiliko.
Hawa si inzi wanaotua na kuruka, ni siafu wanaokuja kwa kuongezeka idadi yao. Na hili Rais wa sasa ameliona hili na ndio maana ameridhia tuanze tu..
Na harakati za Watanzania kutaka marekebisho ya Katiba zina muda mrefu. Hizi si harakati mpya. Si harakati za chama au kikundi kidogo cha ’wapinzani’ wasioitakia mema nchi hii naamini hapana..
Siku zote, yamekuwa ni madai ya msingi ya Watanzania, bila kujali tofauti zao za kiitikadi, kidini, rangi na makabila.
Kama ni shauri mahakamani, basi, lilishafunguliwa zamani. Kinachofanyika sasa ni mwendelezo tu wa shauri lenyewe
Si wengi, miongoni mwetu vijana wa sasa, wenye kumbukumbu ya ukweli huu ama kuyasoma na kuyatambua haya..
Ninachoomba katika forum hii ya KATIBA YA WATU, baada ya kupitia Nondo zinazoshuka hapa hebu kwa uchache tukumbusheni sisi wengine nini kilitokea miaka ya tisini, ilikuwaje hadi Julai 2, 1992 bunge likaridhia? Nani waliendesha harakati hizi za kudai mabadiliko? Na walipata kashikashi na upinzani wa namna gani?
[10:22, 17/05/2023] T: Nasoma Neno kwa neno script safi hii ngoja niifanyie kazi….Wadau wote wako hapa Duuuh! hoja imejengwa hii haya twende sawa 👍🏼
MAJIBU…
[15:04, 17/05/2023] T: Tayari mwaka 1991 vuguvugu la kudai vyama vingi na Katiba mpya lilikwishakuanza.
Wakati huo madai makubwa yalikuwa mawili;
Vyama vingi na Marekebisho ya Katiba.
Wapo hapa mnaokumbuka ’ KAMAKA’- Kamati ya Marekebisho ya Katiba iliyoundwa na wanaharakati.
Ikumbukwe, kuwa hayo yalikuwa ni madai ya Watanzania ndani ya mfumo wa chama kimoja.
Chifu Abdallah Fundikira aliongoza Kamati iliyoundwa, si na Serikali, bali wanaharakati, kuratibu mchakato wa kudai vyama vingi na Katiba mpya.
Hata wakati huo, Mzee Ali Hassan Mwinyi, kama Rais, aliweka ‘ mkwara’, kuwa madai hayo yasiendeshwe na watu au makundi ya watu bila kibali cha Serikali. Presha ya madai ilipoongezeka, wapo wazee wanakumbuka jinsi Mzee Ali Hassan Mwinyi aliweza kusoma alama za nyakati.
Mzee Mwinyi Alizungumza pale Chuo Kikuu Mlimani na kuweka bayana dhamira ya Serikali ya kuunda ‘ Tume ya Nyalali’ . Tume hiyo ilizunguka nchi nzima kuwauliza Watanzania kama wanataka kuendelea na Chama kimoja au Vyama vingi.
Chifu Fundikira alipata kutamka; kuwa huko ni kupoteza muda na fedha za wananchi. Itakumbukwa pia, Mabere Marando alikuwa Katibu wa Kamati ile ya wanaharakati ya kuratibu mchakato wa madai ya kuwapo na vyama vingi na marekebisho ya Katiba.
……………… Twendelee Sasa
[10:30, 17/05/2023] A: Kwa katiba yetu ya sasa wabunge wanawajibika kwa nani?
Nimejaribu kusoma waliotangulia hapo kuangalia mgawanyo wa majukumu katika mihimili yetu hii mitatu.
Ni kweli chanya ni chache sana ukilinganisha na hasi. Mimi nitajikita kujaribu kujua kwa katiba yetu ya sasa hawa wabunge wanawajibika kwa nani? Je, mwezi kwa mwezi hawa watu wanatoa ripoti ya shughuli zao kwa nani? Je boss wa wabunge ni nani?
Maana kwa sasa hapa nchini ikiwa mbunge wewe tayari ni tajiri mkubwa na hakuna wa kukugusa. Na isitoshe kwa sasa ubunge imekuwa ndiyo mafanikio na siyo utumishi tena. Watu wananunua magari ya bei za juu na vitu vingine vya bei kubwa sana. Ubunge kwa sasa imekuwa ni kitega uchumi na siyo utumishi wa wananchi tena.
Na kwasababu wananchi hali zao ni duni wabunge wamekuwa Miungu watu kwenye majimbo yao. Mbunge anaweza kupita na kugawa chumvi ili kuwapoza wananchi. Na baada ya miaka mitano atapota tena kuomba kura. Hakuna wa kumpima hakuna ripoti yoyote ya alichokifanya.
Na kwa sababu ya vyama vingi wabunge sasa hawaondolewi kuhofia kushindwa kwenye uchaguzi.
Kwenye katiba hii napendekeza pawepo na check and balance kwenye bunge.
Pawepo na aina mbili ya Assembly
1. Lower Assembly
2. Upper Assembly
[10:33, 17/05/2023] A: Lower Assembly
Hawa wawe ni hawa wabunge wanaochagulia kwenye majimbo na hawa ndio wanaowakilisha wananchi moja kwa moja. Hawa ni mdomo wa wananchi. Huku ndiko watakako toka mawaziri. Lakini mienendo yao itakuwa monitored na Upper Assembly
[10:37, 17/05/2023] A: Upper Assembly
Hawa watapatikana kutokana na utaalam wa aina tofauti tofauti. Watakuwepo wawakilishi wa tasnia hizo na kutoka katika kundi hili tutapata makatibu wakuu wa wizara.
Makatibu watakuwa watendaji wakuu wa Wizara lakini mawaziri watakuwa viongozi wa wizara.
Hiyo itafanya mawaziri wawe wakuu kwenye wizara lakini Bunge la Lower Assembly litakuwa monitored na Upper Assembly
Tukitaka kuweka check and balance ya uhakika. Expenses haziepukiki.
Hata ni mawazo yangu
[10:40, 17/05/2023] +255 67: Samahani: Umelielewa swali langu?
[10:42, 17/05/2023] T: fafanua swali ueleweke zaidi wadau watalijibu..lakini Msajili huteuliwa na Rais
[10:50, 17/05/2023] A. Na ninavyoona upande wa Mahakama hakuna changamoto nyingi. Lakini huku kwenye Bunge na Serikali naweza kuliita hili bunge la katiba ya sasa ni Bunge la Serikali. Siyo bunge la wananchi.
Mbunge anachaguliwa baada ya kuchaguliwa haonekani kwenye jimbo lake. Kila siku tunapishana na wabunge wote huku Dar.
Kilio changu kikubwa kabisa ni kuhusu hawa wabunge. Katiba ya Watu lazima ilete solution katika hili.
Ikiwezekana Mahakama iwe na meno ya kung’ata hawa wabunge.
[10:55, 17/05/2023] +255 : Sasa ulikuwa unazunguka nini? Nilitaka tu kujua anavyopatikana huyo msajili! Kumbe anateuliwa na Rais kama Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi? Yaani Mwenyekiti wa Chama cha Siasa ndiye anayemteua Msajili wa Vyama vya Siasa? Na Mgombea Urais ndiye anayemteua Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi? Sina maswali ya ziada kwa leo.
[11:44, 17/05/2023] F: Ombi langu kwa mwenye uelewa atupe case study ya nchi ambayo ina utaratibu wa namna wanavyopatikana hawa wafuatao: (1) Msajili wa vyama vya siasa na (2) Mwenyekiti wa tume ya taifa ya uchaguzi, wao wamefanikiwaje na kama udhaifu upo ni udhaifu gn @~ Tandawili Machaka
[11:58, 17/05/2023] +255 76: Anzia Kenya hapo. Ukisoma (ukitafuta) mwenyewe itasaidia.
Vile vile usisahau kupitia malalamiko ya uchaguzi kwenye baadhi ya nchi kama Marekani zenye ‘katiba bora’. Mwisho unaweza kuangalia uapishwaji wa Mfalme hapo Uingereza na mapokeo yake
[12:01, 17/05/2023] K: Natofautiana na wewe kwa asilimia kubwa ; umekiri kuwa Wabunge uwajibikaji wao una maswali (**hili ni la kujadili lirekebishwe )
Pia umependekeza mabadiliko ya mfumo wa Bunge (**sio vibaya tu kujadili hili pia )
Hoja yako ya pili imeambatana na kauli za vijembe juu ya ukwasi wa wabunge kuonyesha namna “unavyoumizwa “ na matumizi yao.
Ila pia umependekeza muundo ambao utaathiri “separation of powers” kwa kuleta mkanganyo wa Katibu mkuu kuwa bosi wa waziri kwenye upper assembly lakini wakiwa wizarani bosi ni Waziri anaye tokana na lower assembly nadhani unaona mkanganyiko huo.
Umehitimisha pia kwa kusisitiza kuwa gharama haziepukiki katika uongozi wa nchi ( ingawa nadhani Unamaanisha ilimradi wabunge waishi kimaskini )
Tukitaka Tanzania iliyoendelea Kiuchumi haya mawazo lazima yachakatwe kwa umakini
Tufikiri miaka 200 baadaye ambapo kizazi chetu cha tano ndio kitafaidi
[12:28, 17/05/2023] +255 76: Kwa hoja hii kumbe shida ni watu wanaochaguliwa na sio Bunge
[12:53, 17/05/2023] A: Katika nchi nyingi zilizofanikiwa duniani zinatumia mfumo wa Bicameral legislature than Unicameral legislature
Nitaeleza zaidi kuhusu mambo haya mawili. Lakini kwa sasa ngoja nilitolee ufafanuzi suala ambalo umeliiya ni vijembe
Ni kweli kabisa mbunge ni mtumishi wa umma hatakiwi kuonesha kiburi na kuvimba. Na pia sijasema wabunge wawe masikini bali nimesema kuwa ubunge kwa sasa imekuwa kama kitenge uchumi na sio utumishi.
Sasa nakuja kuongelea wazo langu la kuhusu Bicameral legislature
Kwa sasa hapa Tanzania tupo na bunge la aina moja tu kwamba hakuna anayewamulika hawa wabunge wanajiongoza wao wenyewe tu. Lakini tukiwa na mfumo wa Bicameral legislature tunakuwa na mmoja anamsimamia mwingine kwa namna nyingine.
[12:58, 17/05/2023] D: Hivi kuna mtu anaijua Katiba na Mfumo wa Bunge la China?
[13:07, 17/05/2023] A: Kwa kiasi kidogo nimejaribu kufuatilia maandiko kadha wa kadha kuhusu bunge la china.
Bunge la china linaitwa National People’s Congress
Hawa huchaguliwa kisha huingia kwenye congress na hawalipwi maana ni kazi ya utumishi. Mwaka 2018 lilikuwa na watu 2,980.
Huwa wanakutana mara in full mara moja kwa mwaka kwa muda wa wiki mbili. Lakini wamekasimu madaraka yao kwenye Standing Committee of the National People’s Congress
Hawa wapo kama watu 170 hivi.
Mfumo wa china ni unicameral legislature hii ni kutokana na utaratibu waliojiwekea wa kuwa na Chama kimoja
[13:08, 17/05/2023] A: NB: Huo ubunge wa china ni kujitolewa hawalipwi
[13:40, 17/05/2023] P: Umeeleza vzr sana.
Sisi bado tuna hungovers za mfumo wa chama kushika hatamu, ambapo Rais (the executive branch) hutakiwa kuwa overpowering ya mifumo mingine, albeilt implicitly. And it is by design and deliberate ili kumpa Mwkt wa chama dola kubaki supreme, indeed.
Huko tunakotoka mpaka hapa tulipo, hii separation of power ilifanywa kinadharia zaidi kuridhisha uwepo wa serikali inayoeleweka katika anga za kimataifa, but in reality, tuna mfumo wa kijanja sana ambao unampa Rais na Serikali, too much power to always arm-twist the other two branches of govt to comply with whatever the executive branch desires.
Yes, kwa Tanzania, checks and balances is a mere gimmick to fool the unlearned minds but it’s rarely practised in a real sense of the word. Bunge halina chombo cha kuli regulate linapokuwa dhaifu na kupitisha mambo ya hovyo.
Bunge letu ni extention of the executive branch zaidi kuliko kuwa a regislative assemby inayowakilisha wananchi kutunga sheria za kujiongeza wenyewe kama wenye nchi.
Bunge letu linaheshimu, kutii, a kuopa zaidi Rais na Serikali yake kuliko wananchi waliowachagua.
And you know why? Because our MPs aree too politically minded. Always thinking and calculating about the next election!
Wanamwogopa n kumsifia Rais muda wote kwa sababu Rais ndiyo pia Mwkt wa chama kinachowapa nafasi wabunge wote nafasi kugombea na kupata hizo nafasi. Usipo mwogopa na kumsifia Rais bungeni na popote unapoenda kama mbunge unajiweka kwenye hatari ya kuwa booted out kwenye teuzi za baadae.
All this goes back to mfumo uliowekwa kijanja tangu mwanzo; wa kubakiza Rais na Serikali yenye nguvu mno juu ya branches nyingine za kiutawala.
With this approach, you can forget good governance, and you can definately forget maendeleo ya nchi na watu wake for the next 200 years!
Na kuhusu tofauti ya mishahara ya wabunge na Mawaziri kutosogeleana na ya watumishi wengine wa chini, tatizo ni lile lile. Nani atam regulate nani??
Fikiria Bunge hujipangia mishahara yake na kumtega Rais apitishe. Akiwagomea na wao wanamsubiri akiwapelekea mapendekezo yake wamshughulikie!
Hakuna chombo cha tatu cha kucheck na kubalance off hii power struggle kwenye mambo yenye adverse consequences kwa nchi.
I mean, it’s just a mess.
Live Long Tanzania. God bless the URT🇹🇿🇹🇿🇹🇿
[14:11, 17/05/2023] K: You put it Bluntly. But ndio as we are working towards a ‘Constitutional reformation’ hivi vipengele kimoja baada ya kingine lazima kiwe addressed once and for the next 200yrs
[14:15, 17/05/2023] A: Asante sana kwa maelezo yako haya.
Mimi sitaki niongelee sana kuhusu vyama vya siasa. Maana vyama vya siasa vilianza kwenye karne ya 17 huko uingereza na vikasambaa sehemu mbalimbali karne ya 18 baada vikaimarika kwenye karne ya 19. Lakini dunia ilikuwepo kabla ya hapo na watu walikuwa wakiongozwa na Ideology za kidini.
Lazima turudi kwenye drawing board tujiulize je, ni nini lengo letu hasa kama nchi kuwa na vyama vingi?
[14:17, 17/05/2023] A: Tangu 1992 Tumepiga hatua zipi? Je, ni muhimu tuendelee na mfumo huu wa vyama vingi? Je, hatuwezi tukaenda na mfumo wa China kisha tukauboresha? Kwamba tunakuwa na chama kimoja lakini ndani ya chama hicho kukawa na namna ya watu kushiriki na kutoa maoni yao?
[14:17, 17/05/2023] P: Si umesema vyama tuviache? Sasa tena mbona unauliza kuhusu vyama?🤣🤣🤣🤣🤷🏾♂️🤷🏾♂️
[14:23, 17/05/2023] A: Ndio sitaki niongelee vyama lakini mimi nataka kujikita katika kuhakikisha bunge na wabunge wanawajibika kwa kazi zao?
Mfumo wa chama komoja au vyama vingi tunaweka kwenye National vision yaani kiwepo chama kisiwepo chama lazima vision itekelezwe.
Kwahiyo kwangu tukiwa na Chama kimoja hakuna shida as long as National Vision ipo vizuri na Check and Balance imekaa vizuri.
National Vision inatengeneza national Ideology. Yaani Taifa tunakuwa na imani yetu na kila mmoja anajua wapi tunaenda.
So kuhusu vyama hata kama tukiamua tuwe na chama kimoja na ndani ya chama hicho wanasiasa wanapambana na kuonesha namna gani ya kuweza kufikia National Vision.
[14:29, 17/05/2023] A: Mimi huwa nawaangalia wachina kwenye kizazi chetu hiki wameweza kuonesha kuwa maendeleo hayatokani na vyama vingi bali ni National Foundations and National Pillars then vyama vingi vya siasa ni kama mapambo ndani ya nyumba yanaoonwa na na watu wa nje kupitia dirisha dogo la FDI, Loans and donations
[14:38, 17/05/2023] K: Maono …..maono maono!
Katika Kitabu cha Kale nimemsoma Mfalme Suleiman Alisema “pasipo MaONO watu(a people) huangamia…
Wakati tunaelekea kutengeneza namna ya kuiweka Katiba yetu vizuri ….tuainishe MAONO ya TAIFA letu…kwa kipaumbele!
[14:39, 17/05/2023] P: Chinese? Tuna aspire kuiga China kwa mara nyingine baada ya kuwaiga mara baada ya uhuru na matokeo ndio haya?
OK, kama huko ndio unataka twende, basi I reserve my comments in this discussion mpaka tutakapopata tunachotaka kuwa.🙏🏽
[14:45, 17/05/2023] T: Kuhusu mfumo wa Katiba wa China, ina Katiba ambayo ilitungwa mwaka 1982 na kufanyiwa marekebisho kadhaa tangu wakati huo. Ina mihimili mitatu ya Serikali: Rais, Waziri Mkuu, na Bunge la Watu. Rais wa China ni Mkuu wa Nchi na Mkuu wa Majeshi ya Walinzi wa Mapinduzi ya Watu, anachaguliwa na Baraza la Kitaifa la Watu wa Congress ya Watu. Waziri Mkuu wa China ni Mkuu wa Serikali na mtendaji mkuu wa Baraza la Serikali la Watu. Bunge la Watu wa China, ambalo linajulikana kama Congress ya Watu, linajumuisha wajumbe kutoka kwa majimbo yote ya China, ambao huchaguliwa na raia wa China…Sijajua lengo la swali hili lakini sawa tunapaswa kujifunza kwa wengine naomba mtupitishe maeneo ambayo ni mapungufu yetu na tunatokaje huko tuendako…
[14:46, 17/05/2023] T: Kwa upande wa Mfumo wa Bunge la China, kuna Bunge moja tu ambalo tunaita Congress ya Watu. Bunge hili lina sehemu mbili: Baraza la Kitaifa la Watu na Baraza la Ushauri la Watu. Baraza la Kitaifa la Watu ndilo chombo kuu cha sheria, kinachowakilisha watu wa China na kuidhinisha sera za kitaifa. Wajumbe wake huchaguliwa na raia wa China, na wanatumikia kwa kipindi cha miaka mitano. Baraza la Ushauri la Watu, kwa upande mwingine, ni chombo cha kushauri Bunge na serikali kuhusu masuala mbalimbali. Wajumbe wa Baraza la Ushauri la Watu huwakilisha watu kutoka kwa makundi mbalimbali kama vile wafanyakazi, wakulima, wafanyabiashara, wanasheria, na wanasayansi.
[14:51, 17/05/2023] T: Tanzania ina mfumo tofauti wa utawala ukilinganisha na China. Tanzania inaendesha shughuli zake chini ya demokrasia ya vyama vingi, ikimaanisha kuwa kuna vyama kadhaa vya siasa vinavyoshindana katika chaguzi na serikali inaundwa na chama au muungano wa vyama vinavyoshinda viti vingi vya ubunge. Bunge la Tanzania limegawanyika katika mabunge mawili: Bunge na Baraza la Wawakilishi. Bunge ndicho chombo kikuu cha kutunga sheria, ambapo Wabunge (wabunge) huchaguliwa moja kwa moja na wananchi. Baraza la Wawakilishi, kwa upande mwingine, linawakilisha maslahi ya makundi maalum kama vile wanawake, vijana, na watu wenye ulemavu. Rais wa Tanzania ni Mkuu wa Nchi na Mkuu wa Serikali, na anachaguliwa na wananchi kwa kipindi cha miaka mitano. Ni muhimu kutambua kwamba nchi hizi mbili zina mifumo tofauti ya kisiasa na zinafanya kazi chini ya mipangilio tofauti ya kikatiba. TUNATAKA NINI KUIONGELEA CHINA?
[14:52, 17/05/2023] A: China nimetolea mfano tu. Kuonesha kuwa vyma vingi vya siasa siyo msingi wa nchi. Lakini lazima tuweke msingi na nguzo za nchi yetu kisha vyama vya siasa vitakuwepo kulingana na misingi na nguzo zetu.
Vyama vya siasa ni kuruhusu mawazo tofauti tofauti kupitia siasa. Nimejaribu kuelezea kuwa vyama vya siasa vilizna karne ya 17 huko uingereza lakini kabla ya hapo dini ndizo zilikuwa zikishughulika na maoni na wafuasi. Na mpaka leo ukiangalia dini bado zinanguvu sana.
Nikasema kwanini sasa tusiende kwenye drwing board ili tujue tangu 1992 pale vyama vingi vya siasa kurudishwa miaka 31 imepita tunaweza kujitafakari je, kuwa na vyama vingi ni nini tumefaidika?
Nikasema wachina wamewezaje maana wapo na chama kimoja na uchumi wao kwa sasa ni mkubwa mno. Ukiongelea Technology, Infrastructure nk, wachina wamepiga hatua sana.
Nikapendekeza kuwa lazima kwenye katiba yetu ya sasa ielekeze National Vision than kuelezea kuwa nchi yetu ni ya vyama vingi.
Na hiyo National Vision itazaa National Ideology so viwepo vyama vingi au visiwepo As long as direction inaeleweka.
Kwenye katiba ya sasa imesema nchi yetu ni ya Kijamaa so huo ujamaa uliosemwa kwenye katiba watu wanaujua?
Natumaini nimeeleza vizuri…..
……………….
[15:10, 17/05/2023] P: Nadhani tunatumia uwepo wa vyama vingi as distraction to the real problem!
Tukitaka ku assess impact ya ama kuwepo na vyama vingi au kibaki kimoja, tusianzie mwaka 1992. Tuanzie 1961 mpaka 1992 kabla ya vyama vingi, tulifanya nin? Tulikuwa chini ya chama kimoja. Serikali toka chama kimoja. Na tulikuwa chini ya ujamaa proper. Je, kuna cha tofauti tulicho achieve wakati ule ambacho tunatamani to turn the clock back?
Kwa maoni yangu, vyama vingi Tanzania hata si vya ujadili kwa sababu kwa Katiba hii na muundo wa utawala uliopo, hawana impact popote zaidi ya kwenye uchaguzi. Kuna vyama hawajawahi kuunda serikali, na hawajawahi kupiitisha sheria au sera yoyote yenye ku affaect Taifa. Vitu vyote tangu uhuru, vimefanywa na chama kimoja au viongozi wanaotoka chama kile kile. So kama tunataka kutafuta tatizo tuliangalie kwa watu au mfumo uliodumu muda wote huu, ambao matokeo yake tunayajua.
Lakini huwezi kuniambia unataka checks and balances lakini kwa kutaka kuiga Commuinist China. Hapo tutalazimika ku drop vitu vingi sana kwenye hii Katiba na sheria zetu.
Lazima tufungulie kiwango fulani cha ukatili, secrecy, brutality, na complete disregard of human rights.
imenifanya kufikiri juu ya wale wenzetu watukutu wanaoendeshwa na “tamaa” kadha wa kadha ambazo ni mbaya tuwawekee angalizo/katazo/ onyo kwenye kila eneo ili wakijaribu wajue kuna consequence ambazo hata mawakili wa sheria za dunia hawatawatoa jela
[18:22, 22/05/2023] Martina Kabusamwa: Kwa ujumla, Katiba ya Tanzania inalenga kuhakikisha kwamba ardhi inatumika kwa manufaa ya wananchi wote pamoja na kuwa na usimamizi mzuri wa rasilimali hii muhimu. Kwa hiyo, ibara hizi mbalimbali zinasisitiza umuhimu wa kulinda haki za raia kuhusu ardhi na kusimamia matumizi yake kwa njia inayofaa ili kuhakikisha kuwa inawanufaisha wote kwa ujumla.
